Różne sposoby ujmowania pedagogiki.

Pedagogika istnieje od początku
ludzkości. Człowiek zawsze musiał wychowywać dzieci i młodzież, zmieniały się
tylko formy wychowania z rozwojem życia społecznego i kultury na przełomie
wieków.
Przełom ostatnich dwóch dziesięcioleci XX wieku, mocno jest związany z
całkowitymi zmianami, zarówno politycznymi, ekonomicznymi jak i społecznymi,.
Wiek XX stał się okresem w którym nastąpiły przemiany w sposobie uprawiania
pedagogiki oraz praktyki edukacyjnej. W pedagogice zachodzą zmiany, jest ona
dalej w „stanie tworzenia”, co oznacza, że wychodzi naprzeciw nowym wymaganiom,
jakie stawia jej dzisiejsza rzeczywistość.
Zastanówmy się czym jest pedagogika ?, jakie są elementy jej dziedziny poznania
?.
Pedagogika jest nauką o wychowaniu, kształceniu i samo kształtowaniu człowieka
w ciągu całego życia. W skład tej dziedziny, jaką jest pedagogika wchodzą:
a) wychowanie i kształcenie, jako oddziaływania bezpośrednie lub pośrednie
człowieka na człowieka w ciągu całego życia;
b) samokształtowanie, samowychowanie, samodoskonalenie człowieka w ciągu całego
życia.
Powyższe składniki dziedziny pedagogiki wdrażane są w życie zarówno w formie
działań instytucjonalnych (głównie przez szkołę) oraz działań incydentalnych,
realizowanych nieraz bez określonego sensu wychowawczego i kształcącego.
Pedagogika jest także nauką, której przedmiot stanowi sprawa praktycznej
pedagogii (gdzie pedagogia oznacza samo dzieło wychowania) wszelkiego rodzaju,
czyli wychowawczego prowadzenia dzieci, młodzieży oraz oddziaływania na rozwój
ludzi dorosłych. Stąd obok pedagogiki jako działu dziecięcego, trzeba wymienić
także hebagogikę jako dział o wychowaniu młodzieży oraz andragogikę, która
obejmuje naukę i wychowanie dorosłych. Idąc dalej tym tropem możemy do andragogiki
dołączyć jeszcze gerontagogikę, czyli działu pedagogiki zajmującego się osobami
starszego wieku. Obecnie pedagogika jest bardzo szerokim pojęciem obejmującym
wszechstronny rozwój człowieka i jego życia od dzieciństwa i młodości po
dojrzałość i starość. Dla ściślejszego określenia nauki o całkowitym rozwoju
człowieka możemy używać terminu antropagogia i antropagogika. Mimo tych dwóch
szerokich pojęć na uboczu pozostaje jeszcze masa oddzielnych spraw pedagogiki
praktycznej przejawiającej się w różnych instytucjach, jak chociażby
pedagogika.
przedszkolna, pedagogika szkoły, pedagogika zawodowa, pedagogika uniwersytecka,
czy też pedagogika społeczna, przemysłowa, wojskowa itp.
Na podstawie wyżej wymienionych przykładów dochodzimy do wniosku, iż pedagogika
(ta współczesna) jest nauką wszechstronną o całej rzeczywistości wychowawczej,
w której celem jest rozwój człowieka obejmujący cały jego żywot oraz wszystkie
wpływy (zarówno te dodatnie, jak i te ujemne) jednych ludzi na drugich.
Pedagogika jako wychowanie (co zostało już wspomniane wyżej) może być trudną i
delikatną „sztuką”, mającą do czynienia z człowiekiem. Jak wiemy każda z nauk
ma określony materialny przedmiot badania. Skoro ma przedmiot badania musi mieć
także swój aspekt pod którego kątem rozpatruje rzeczy badane. Pedagogika
spełniając te warunki metodologiczne, określa swój materialny i formalny
przedmiot badania, którym to przedmiotem jest wszechstronny rozwój człowieka w
ciągu całego jego życia. Zaliczana jest przez znaczną część teoretyków do nauk,
których metodologia wzorowana jest na naukach przyrodniczych i społecznych.
Cała natura faktów, zjawisk i procesów pedagogicznych jest tego rodzaju, że są
one poddawane badaniom empirycznym lub praktycznym polegających na zbieraniu,
obserwowaniu i badaniu tych procesów. Badania empiryczne w pedagogice mają
aspekt teoretyczny i praktyczny. Aspekt teoretyczny jest związany z opisem i
wyjaśnianiem faktów, zjawisk i procesów pedagogicznych bez (co jest ważne)
czynności oceniania. Aspekt praktyczny jest związany z tworzeniem określonych
stanów rzeczy w dziedzinie zjawisk i procesów pedagogicznych i także ocenianiem
funkcjonowania tych projektów.
Na rozwój pedagogiki tej teoretycznej jak i praktycznej duży wpływ ma
umiejętność wykorzystywania teoretycznej wiedzy, a także metodologii badań z
innych dyscyplin humanistycznych i społecznych (pedagogika jest także zaliczana
do nauk humanistycznych.
Do tych dyscyplin zaliczają się przede wszystkim filozofia, psychologia i
socjologia.
Na przełomie XIX i XX wieku powstaje nauka opisująca zjawiska społeczne w
wychowaniu – socjologia wychowania. Zajmuje się ona badaniem zależności
wychowania i jego rezultatów w zależności od środowiska społecznego w którym
odbywa się rozwój człowieka. Druga ważną nauką opisującą zjawiska w wychowaniu
jest psychologia wychowania. Składa się na nią szereg dyscyplin pokrewnych i
graniczących ze sobą, jak psychologia rozwojowa i psychologia wychowawcza.
Podsumowując pedagogika jest nauką znajdującą się pomiędzy naukami
przyrodniczymi i humanistycznymi. Sposób ujmowania pedagogiki zależy z jakiego
punktu widzenia będziemy się nią zajmować.