Poszukiwania
subkultury, z którą wiązałyby się jakieś moje emocje trwały niezwykle długo.
Ale uważam, że ukończyłam je sukcesem. Najbliższa mi okazała się subkultura
RASTAFARIAN. Praca na ten temat skłoniła mnie do wielu przemyśleń i rozważań.

Z czym kojarzy mi się kultura rasta? No jakże by mogło być
inaczej z pokojem, miłością, tolerancją, samymi dobrymi cechami. Ale tak jak w
każdym źle można dopatrzyć się dobra, tak również dobro nie jest nieskazitelnie
białe...

Nie ma co się oszukiwać – podbudowę pod kulturę rasta stworzono na
motywach i hasłach raczej dalekich od równości. Natchniony prorok Czarnych –
Marcus Garvey – tak wysławiany przez braci rasta – głosił ideologię dosyć
naciągniętą, jeśli się jej dzisiaj przyjrzeć. Rasta mięli być narodem wybranym spośród
narodów, świętym poprzez swój ucisk. Nasuwa mi się tu pewna myśl. Polska w
epoce romantyzmu była przecież „Mesjaszem narodów”. Tak to już jest, że słabi i
uciskani potrzebują jakiegoś oparcia - !może być nim właśnie poczucie misji,
bycia narodem wybranym. Pasuje to wszystko pięknie do terminu megalomani
narodowej, która niczym dobrym nie jest. To jest właśnie ten zgrzyt, który
zupełnie nie pasuje mi do całej ideologii rasta. Całe szczęście, że celem
Garvey’a było zjednoczenie czarnych.

To
co napisałam może mieć wydźwięk negatywny w stosunku do kultury rasta; to nie
tak – jest ona dla mnie zdecydowanie wartościowa, a muzyka reggae nie ma sobie
równych w świecie – lecz zauważam w niej także tą naciąganą ideologię, pod
która się nie podpisuję.

RASTAFARIANIE –
HISTORIA POWSTANIA

Rastafarianizm wyrósł z ruchu Powrót do Afryki (Back to
Africa), który zapoczatkował Marcus Garvey (1887 –1940) z Jamajki. W początkach
wieku założył on organizację, której celem było umożliwienie mieszkańcom
Jamajki powrót do Afryki, ich prawdziwej ojczyzny. Głosił również, że w Afryce
koronowany będzie czarny król, który wezwie Afrykańczyków do powrotu do domu.

Gdy w 1930 roku Ras Tafari (książę Tafari) (1892 – 1975)
zostaje koronowany na cesarza Etiopii, Haile Selassie I, wierzono, że to
wydarzenie zwiastuje przepowiadany powrót Czarnych do Afryki. Cesarz jako
potomek króla Salomona został uznany za żyjącego Boga. Do dziś większość
rastafarian uznaje jego boskość i pomimo śmierci Haile Selassie w 1975 roku,
wierzy, że ten nadal żyje.

RASTAFARIANIZM –
WIARA I KULTURA

Religia
rastafarian jest niepowtarzalna – bynajmniej moim zdaniem, ze względu na
zasady, do których stosują się jej wyznawcy i doktryny z którymi żyją. Jej
afrykańskie korzenie uczą miłości i jedności. Instytucjonalny kościół rasta nie
istnieje, jednak ruch ten posiada własną filozofię sakralną i najwyższe prawdy.
Ludzie, którzy wierzą w to, iż Selassie był istotą o boskiej naturze lub tez
uważają go za świętego, nazywani są rastafarianami. Ich religia obraca się
wokół sprawiedliwości i wolności Czarnej rasy. Narodziła się ona z cierpienia,
którego źródłem był ucisk. Religia ta mówi o wolności od psychicznego i
fizycznego niewolnictwa we wszystkich dziedzinach. Filozofia rasta sprzeciwia
się też gwałtowi i uczy pokojowego protestu, bez przemocy.

Wspólnota
wyznaje kilka „prawd oczywistych”. Chociaż wierzenia poszczególnych członków
mogą się różnić. Wszyscy zgadzają się jednak z tym, że Selassie był istotą
boską. Uznają go za żywego Boga, który powrócił na ziemię. Selassie jest
postacią historyczną. Był on cesarzem Etiopii, który już za życia postrzegany
był jako święty prorok. To właśnie on dał olbrzymi wkład w rozwój afrykańskiej
kultury.

GŁÓWNE
ZAŁOŻENIA

Rastafarianie
czerpią swe ideały z komunikacji z Jah, ich Bogiem, a także poprzez wnikliwe
studiowanie Biblii. Przez życie w zgodzie z naturą i wznoszenie pochwał ku Bogu
każdym uczynkiem, Rasta dążą do zbawienia. Medytując sięgają natomiast prawd,
które pozwalają im na zrozumienie Boga, co w Biblii zostało przeoczone. Biblia
stanowi tylko opis przeszłości i wizję przyszłości, ale w pełni zrozumiała może
być tylko poprzez osobiste doświadczenie czytelnika. Idea podążania za Jah
ukazuje rastafariańskie pojmowanie niezależności. Tylko pod przewodnictwem Jaha
można bowiem poznać prawdę. Rasta nie tylko wierzą w istnienie Jah, ale także
zna go co prowadzi do lepszego zrozumienia samego siebie. Jah nie jest tylko
Bogiem, ale także wszystkim, całym światem. Jah może być widoczny w każdej
istocie i w każdym obiekcie. Idea dostrzegania i poznania Boga na innych
płaszczyznach jest niezwykle fascynująca.

GENERALNIE
RELIGIA RASTA OPIERA SIĘ NA SZŚCI ŚWIĘTYCH PRAWDACH.

. Czarni są potomkami
starożytnych Izraelitów i zostali zrzuceni na Jamajkę przez Białego człowieka;

. Haile Selassie jest żywym
Bogiem;

. Bóg pomoże Afrykańczykom
powrócić do Etiopii;

. W przyszłości Czarni będą
dominować na świecie;

. Biały człowiek nie jest
lepszy od Czarnego;

. Etiopia jest niebem, Babilon
piekłem;

Jedna
z prawd głosi, iż Czarni są reinkarnacją starożytnych Izraelitów. Wywodzi się
to z wierzeń w świętych narodzonych z ucisku. Rastafarianie widzą związek
między Czarnymi niewolnikami a zniewolonym Narodem Wybranym w starożytności.
Rastafarianie uważają się za podobnych do Hebrajczyków więzionych w Babilionie.
Według nich ludzie, którzy tłumaczyli Biblię, wiele treści zafałszowali, przez
co Czarni nie mogą się doszukać opisów ich relacji z Bogiem w tej księdze.
Wiele tekstów w Biblii zostało zmienionych z oryginalnej wersji, co sprawiło,
że Biblia musi być teraz czytana z większą uwagą. Rasta twierdzą, że Biali
zmieniając sens pewnych treści, mieli nadzieję na zdobycie uprzywilejowanej
pozycji w świecie.

Rasta
wierzą w Jezusa, podobnie jak wiele innych religii, ale wierzą w Chrystusa
Czarnego, który bardziej pasuje do ich kultury. Czarny Bóg jest dla Rastafarian
niezwykle ważny, ponieważ dzięki niemu „Czarna rasa i świętość stają się
synonimami”.

Chociaż
według Rastafarian Biali są po części odpowiedzialni za ich problemy
ekonomiczne i społeczne, ale nie są do nich wrogo nastawieni, wbrew temu o co
się ich powszechnie posądza. Rasta postrzegają ludzi w zależności od tego, jaką
postawę w tym „pojedynku” przyjmują. Akceptują także nie – Czarnych w swym
ruchu. Jeśli wiesz czujesz „Czarność” i usiłujesz żyć w ten sposób, jesteś
„duchowym” Afrykańczykiem – jesteś Rasta. Trzeba pamiętać, że nie każdy Biały
chciał być opresorem.

Garvey pisał: „Szanuj ich,
gdy oni ciebie szanują,

Lekceważ gdy oni tak postępują z tobą,

Oni wyrośli z tego samego
drzewa niezrozumiałości co my,

Ich historia jest tak samo
szorstka jak nasza”.

CEREMONIAŁ

Religia
Rasta w niewielkim tylko stopniu dotyczy uznawania doktryn, wyznacza raczej
drogę, według której żyją jej wyznawcy. Kultowe rytuały są natomiast wyraźnie
podzielone i dotyczą każdego z osobna. Spotkania organizowane przez Rastafarian
mają na celu podniesienie ich poziomu duchowego i zdobycia nowych inspiracji. W
zgromadzeniach tych jest czymś niepowszechnym wsłuchiwanie się w modlitwy
innych.

Silny
sens tego typu zgromadzeń odnaleźć można w cotygodniowych spotkaniach ich
członków. Dyskusje o społeczności i indywidualnych problemach tworzących ją
ludzi, a także dalszym rozwoju i praktykach, są ciągle powszechnym zjawiskiem.
Ludzie mają wówczas sposobność do wygłaszania swych opinii w grupie. Debaty
często prowadzą do wyciągania wniosków dotyczących demokracji. Popularne są
także spotkania miesięczne, które będąc niezwykle mistycznymi, wprowadzają
jednocześnie przyjazną atmosferę. Charakterystycznym urozmaiceniem tych
zgromadzeń jest także gra na bębnach i wspólne posiłki.

Najważniejszym
spotkaniem w tradycji Rasta jest Niyabingi,
na które zjeżdżają członkowie ruchu z różnych części Jamajki. Przeznaczone
jest ono tylko dla Rastafarian. Jego ekskluzywność, czyni zgromadzenie
kultowym. Jest ono ceremonią, która przybliża Rasta do Jaha, a także społecznym
zgromadzeniem umacniającym jedność. Dźwięk bębnów, odczyty poetyckie i palenie
tworzą religijną atmosferę. Na spotkaniu obowiązują zasady, których jego
uczestnicy ściśle przestrzegają. To właśnie dlatego ludzie spoza ruchu nie są
tu chętnie przyjmowani. Niyabingi to czas, kiedy ludzkie czyny stają się
zbiorowe, a ich duchowość i nadzieje wzrastają.

„Niyabing
wznosi moc Ziemi ku niebiosom

poprzez
rytmiczne uderzenia ciężkiego basu możesz poczuć bicie serca Ziemi.

W dźwięku
mniejszych bębnów usłyszysz Rastafariański płacz do wolności i godność

Przestwórz.

Rasta
przybywają tu aby się zrelaksować i dzielić siłą w naturze.

Część gra
na bębnach, inni tańczą wykonując falujące ruchy.

Każdy
wykonuje swój własny taniec, lecz wszyscy poruszają się zgodnie z podstawowym

Rytmem.

Niyabingi...
Każdy śpiewa własną pieśń, wszyscy śpiewają to samo „DBAJ O DOM RASTA”.

RELACJE Z
NATURĄ

Natura
i środowisko są jednym z ważniejszych tematów w rastafarianiźmie. Życie w
harmonii z Ziemią i jej komponentami jest wyrażeniem szacunku dla Jaha. Życie w
zgodzie z naturą oznacza organiczną produkcję jedzenia, rolnictwo, które nie
niszczy lądu. Dieta Rasta ma określone reguły i jest ściśle przestrzegana.
Alkohol i wieprzowina są zakazane i wielu Rastafarian prowadzi wegetariański
tryb życia. Niektórzy jedzą tylko co narodziła Ziemia. Tylko rzeczy wytworzone
na naturalnej bazie są do zaakceptowania w tej diecie, która nazywana jest
I-TAI i przede wszystkim opiera się na wegetarianizmie.

Najbardziej
preferowaną metoda zdobywania pożywienia jest uprawa ogrodu lub plantacji.
Koncepcja ta jest najbardziej zgodną z prawami natury metodą wytwarzania
pokarmu, a odejście od tego procesu jest dla Ziemi destruktywne. Celem
Rastafarianizmu jest zdrowy styl życia, z wyeliminowaniem „nieświętego”
jedzenia z diety. Często jednak ten sposób na życie nie do końca jest
wykonalny. Zachodnie społeczeństwo całkowicie od niego odeszło, chociaż
niektórzy zaczęli ostatnio dostrzegać wartość naturalnego rolnictwa. Jednak
koncepcja „nieposkromionego lądu” wciąż przeraża tych, którzy są uzależnieni od
produkcji multinacjonalnych korporacji.

MEDYTACJA

Stawanie się jednością z Bogiem jest jedną z najważniejszych i
najpotrzebniejszych idei w religii Rastafarian. Jeśli poznasz Boga, zaczniesz
rozumieć samego siebie. Jednym z najpopularniejszych sposobów na zbliżenie się
do Boga jest palenie marihuany! – z tą opinią nie jestem w stanie się zgodzić.
Uważana jest za naturalne zioło, które jest używane w religijnych rytuałach i
spotkaniach. „Doniosłe znaczenie marihuany polega na tym, że wywołuje mistyczne
przeżycia. Właściwości pewnych narkotyków do wywoływania stanów mistycznych
jest udokumentowane” (NICHOLAS, „RASTAFARIANS AND GANJA”). Pomimo tego, iż na
Jamajce roślina ta jest nielegalna, stanowi ona niezbędną część rytualnego
nabożeństwa i codziennego życia wielu Rastafarian. Palą oni „gandzię” ponieważ
tak mówi im Biblia. Fakt faktem, nie jest tam jasno napisane o tym, aby palić
święte zioło, ale jest ono ludziom polecane:

„Każesz rosnąć trawie dla bydła,

i ziołu, by człowiekowi służyło” (PSALM 104,14)

Skoro o świętości zioła jest mowa nawet w Piśmie Świętym, wyłania
się pytanie, dlaczego jest ono ciągle nielegalne w państwie, którego mieszkańcy
używają go w obrzędach religijnych. Wiara Rasta jest jedną z najbardziej
naturalnych form oddawania czci Bogu. Personalna konsumpcja dla celów
religijnych jest zagwarantowana prawnie, więc marihuana powinna zostać
zdekryminalizowana w społeczeństwie. Sprzedawanie zioła dla zysku słusznie
uznane jest praktyką nielegalną, podobnie karani powinni być Ci, którzy sięgają
po marihuanę z pobudek innych jak religijne. Prawo Jamajskie jest wymierzone
przeciwko Rasta. Sądownictwo kieruje się tymi samymi pobudkami co cały Zachodni
świat, dążąc do podporządkowania mas systemowi. Zamiast wyszukiwać same
negatywne właściwości marihuany, powinno się wziąć pod uwagę jej znaczenie
religijne oraz to w jaki sposób religia wpływa na jamajską kulturę i
społeczeństwo.

SYMBOLIZM

Kiedy
słyszy się słowo Rastafarianin, pierwszą myślą jaka się nasuwa są dreadlocki.
Nie wszyscy Rasta je noszą, podobnie jak nie wszyscy ludzie, którzy je mają są
Rastafarianami. Jest to tylko jedna charakterystyczna cecha dla Rasta,
symbolizująca poświęcenie się i oddanie Bogu. Kultowanie dreadlocków również ma
swoje źródło w Biblii i uznawane jest za motyw religijny. Fryzura ta ma
symbolizować ideę życia naturalnego, obierającego naturalny kurs. Chociaż
dreadlocki uważane są za symbol buntu, Rasta czują iż dają im one moc i głębsze
poczucie własnej tożsamości. „Kultywowanie dreadów ma symbolizować historyczny
okres przemierzania puszczy w drodze do Ziemi Obiecanej”. Dreadlocki mają w
religii duże znaczenie. Obecnie są one modne wśród ludzi dzisiejszego
społeczeństwa, lecz chciałabym wiedzieć jak wielu z nich zna naprawdę ich
symbolizm i tradycję... . Stary Testament znaczenie dreadlocków pokazuje na
przykładzie Samsona. Dready Rasta symbolizują również grzywę lwa – zwierzęcia
posiadającego moc i autorytet. Historyczne tło i buntownicza natura tej fryzury
uczyniła ją tradycyjna w kulturze Rastafarian.

Najważniejszym
symbolem dla Rasta jest Lew, który jest z ich kulturą nierozerwalny. Prezentuje
Haile Selassie, nawiązuje do zwycięskiego lwa Judy. Lew zawsze był
przedstawiany jako zwierzę dominujące. Rasta często przedstawiają lwa z flagą
Etiopii. Ma to związek z kontaktem z naturą poprzez wybór lwa na reprezentanta grupy. Powtarzanie
się tego motywu pokazuje jak ważny jest on dla religii, wbrew temu co sądzą
inni.

Język
Rastafarian również jest niezwykle specyficzny i nadaje charakter ich kulturze.
Obfituje on w słowa o silnym znaczeniu, nadające siłę wyrażanym uczuciom. I tak
na przykład „Babilon” oznacza instytucje takie jak sąd czy policja. To od czego
ludzie starają się uciec. Podobnie często używane jest wyrażenie „I and I” (ja
i ja). Oznacza ono ideę człowieka będącego częścią całości oraz człowieka
jednocześnie stanowiącego jednostkę. „I and I” przypomina Rasta o ich własnej
zasadzie jedności, kolejne, równie często używane, wyrażenie to „one love”
(jedna miłość). Koncepcja kochania wszystkich ludzi, tak jak kocha się samego
siebie. Miłość musi być okazywana wszystkim przez wszystkich.

Ubiór
Rastafarian odzwierciedla styl życia, jaki prowadza i prace, której się
podejmują. Najpopularniejszymi kolorami są czerwony, żółty i zielony. Wszystkie
one są symbolami, stanowią tez barwy Etiopii. Czerwony oznacza krew przelewaną
przez wszystkie lata istnienia niewolnictwa. Żółty (złoty) symbolizuje
skradzione złoto. Zielony zaś jest symbolem Ziemi i wyraża nadzieję na lepsze
życie w przyszłości.

Na
subkulturę Rastafari zwróciłam uwagę dzięki muzyce. To właśnie muzyka reggae
stała się nośnikiem ideologii rastafarian. Pozostała ona z połączenia muzyki
jamajskiej z amerykańskim, murzyńskim soulem i elementami blusa. Piosenki
reggae mówią o walce, miłości i nawiązują do początków biblijnych. Poprzez
muzykę reggae idea ta nabrała nowych wymiarów. Muzykę, która nawiązywała po
przez problemy społeczne i polityczne występowały coraz wyraźniej, jako tematy
wielu pieśni, a muzycy reggae stawali się szamanami, komentatorami codzienności
i prorokami. Ruch ten został rozpropagowany i zdobył ogromną rzeszę sympatyków
m. in. za sprawą słynnego muzyka i poety reggae – Boba Marleya, nazywanego
często prorokiem rasta.

Do
Polski ruch przywędrował wraz z popularyzacja muzyki reggae w latach
siedemdziesiątych. Ale dopiero początkiem lat osiemdziesiątych na ulicach
zaczęli pojawiać się pierwsi rastamanie z charakterystycznie skręconymi
włosami. Najczęściej wywodzili się z ruchu punk. Nie przykładali jednak
większej uwagi do symboliki i ideologii prawdziwych rastafarian, skupiając się
przede wszystkim na idei pacyfizmu. Toteż obok wizerunku twarzy Boba Marleya
nosili oni tzw. „kurze stopki” czyli pacyfki. Wraz ze wzrostem popularności
stylu Rastafari rosła także popularność używania marihuany. W rezultacie
zwolenników tego ruchu zaczęto kojarzyć z osobami nadużywającymi haszysz czy
marihuanę.

Obecnie
muzykę reggae w Polsce grają m. in. zespoły: IZRAEL i bardzo popularny w latach
osiemdziesiątych zespół DAAB. Rastafarianie głoszą równość wszystkich ludzi.
Ich zdaniem powinny zostać zniesione wszelkie różnice klasowe czy rasowe.
Protestują przeciwko wszelkim formom zniewolenia człowieka. Twierdzą, że
człowiek został stworzony na obraz i podobieństwo Boga, a więc powinien być
wolny i niezależny. Pragną, aby ludzie żyli w poczuciu braterskiej wspólnoty.

Od
innych subkultur młodzieżowych różnią się tym, iż nie przejawiają agresywnych
form zachowania. Swoje poglądy próbują przeforsować poprzez oddziaływanie na
świadomość, własne zachowania i rytuały. Ich celem jest poszukiwanie
zagubionych wartości. Pozytywne nastawienie do ludzi, elementy religijne w
swojej ideologii, styl życia oraz specyficzny ubiór przyciąga wielu młodych.

Okazało
się, że sprawy, o których mówili ludzie z kręgu muzyki reggae i spod znaku
Rasta mogą dotyczyć nie tylko Czarnych. Tak zwany „szary człowiek” w
społeczeństwie Białych mogli również odnaleźć elementy własnego światopoglądu w
filozofii Rasta. Redaktorzy czasopisma wychodzącego w Londynie pt. „The Voice
of Rasta” („Głos Rasta”) piszą wprost, że rastamanem może być każdy, biały i
czarny, kto tylko uznaje braterstwo ludzi oraz tworzy kulturę własną w ramach
pewnej wspólnoty i kto doświadcza ucisku ze strony „babilońskiego” systemu.
Każdy kto potrafi dostrzec to, o czym mówił Rass I: „dopóki społeczeństwa będą podzielone i dopóki niektórzy ludzie będą
wiedzieli lepiej co jest dobra dla innych, będzie istniał ucisk i
niesprawiedliwość. To jest główna siła „Babilonu” – dalej dzielić to, co już jest podzielone.

Ksiądz
prof. Dr hab. Czesław Cekiera, znawca problematyki subkultur młodzieżowych
twierdzi, że : „Rastafarianizm należy do
tych ruchów młodzieżowych, które wnoszą pozytywne pierwiastki w życie społeczne
i osobiste”. Przestrzega jednak przed uzależnieniem od branych środków
odurzających, które są tolerowane w niektórych grupach rastafarian,
elektroniczną muzyką rockową mającą ujemny wpływ na psychikę młodego człowieka
oraz przed łączeniem brania narkotyków z piciem alkoholu.

„... Jose zapalił skręta. Podał ziele Ivanowi,
który próbował palić je nonszalandzko, ale dym gryzł go w gardło i dusił.
Powstrzymywał się od kaszlu, wciągając dym przez zęby – tak jak Jose. Po chwili
ziele zaczęło działać: czuł się rozluźniony, ale jego wrażliwości się
zwiększyła. Nie było pośpiechu, ani skrępowania, tylko wspaniała harmonia za
wszystkim, co go otaczało. Ogarnęło go cudowne poczucie dobrobytu i ufności w
siebie. Piwo nie było już takie gorzkie. Nie mógł powstrzymac się od tańca,
kiedy zabrzmiała surowa ostra muzyka, a każde jej drgnienie czuł w kręgosłupie.
– Kontakt – powiedział Jose z uśmiechem, widząc, ze Ivan jest naładowany. Ivan
kiwnął głową i uśmiechnął się marzycielsko. Muzyka ogarnęła jego ciało jak przy
obrzędzie Kumina. Słyszał ja całym sobą, jak nigdy przedtem...” (Z KSIĄŻKI
THELEWELLA „The harder They Come”).

O
używaniu ziół (marihuany) tak mówił w jednym z wywiadów Bob Marley: Rum
(alkohol) tylko cię niszczy od środka i zabija, tak samo jak system. System
jest przeciwko ziołu, bo ziele czyni cię niezłomnym. Kiedy palisz zioło – twoja
świadomość staje przed tobą. I widzisz ja. Więc diabeł nie lubi, jak zawsze
jesteś świadomy i robisz porządek ze swoim życiem. Diabeł wie, ze wtedy nie
będziesz robić głupot.

Moim
zdaniem jest to niezwykle barwna subkultura o bardzo niesamowitych korzeniach.
Przyciągnęła mnie zapachem kadzideł i rytmem muzyki. Może nie wyznaje
wszystkich jej zasad do samego końca, ale jest mi niezwykle bliska. Marzyłam o
zielonych łąkach, o pokoju na świecie, bezproblemowym życiu. Znalazłam
wszystko. Rastafarianie to ludzie niezwykle przyjaźnie nastawieni do wszystkich żywych istot. Bardzo mi to odpowiada. Pragnęłam całkowitej akceptacji
i wyrozumiałości oni mi to wszystko dali. Muzyka, która dzięki nim odkryłam
przyspiesza bicie mojego serca, w żyłach pulsuje mi gorąca krew.... Nie ubieram się w ogromne czapki, nie nosze
dreadów, nie palę zioła, ale mimo wszystko czuję się bardzo blisko związana z
tą właśnie subkulturą, którą opisałam wyżej. Zdobyłam wielu nowych bardzo
wartościowych znajomych, którzy odkryli przede mną zupełnie nowe oblicze
świata. Pomogli mi rozwiązać wiele problemów, zmienili moje szare spojrzenie na
świat na optymistyczne poglądy. Z a to jestem im bardzo wdzięczna. Mam
nadzieję, że będzie na świecie więcej takich osób, które będą popierały dobro,
potępiały zło.

Zauważyłam,
że Rasta jest z reguły postrzegane jest ruch głoszący zniszczenie i podbicie Białej
rasy, a także nienawiść do Babilonu. Są to jednak puste słowa ludzi nie
znających prawdziwego sensu ruchu. Od czasów niewolnictwa Czarna rasa była
poniżana. Owa pogarda dla Czarnych na stałe wpisała się w historię. Zmuszanie
Czarnych do życia według zasad wyznaczanych przez innych zrodziło gniew, lecz
obecne uczucia Rastafarian wyrażane są
wyłącznie poprzez religię. Dziś wolność rasta ograniczana jest nadal, przez
działania instytucji, dla których wiara się nie liczy.

Liczę,
że udało mi się chociaż w niewielkim stopniu opisać moje emocje związane z ta
subkulturą. Emocje te jest bardzo trudno ubrać w słowa, dlatego więcej słów
poświęciłam na przybliżenie tej kultury, która wprowadziła wiele zmian w moim
życiu.