PUNK - CZŁOWIEK WOLNY?

"Punk" w języku
angielskim oznacza dosłownie człowieka - śmiecia, nic nie znaczącego, czyli
kogoś poza wszelką klasą ludzi. Tak w Anglii kiedyś określano osoby z marginesu
społecznego. Obecnie punkami nazywa się członków ruchu młodzieżowego powstałego
w początkach lat siedemdziesiątych.

Punka możemy rozpoznać przede
wszystkim po charakterystycznej "fryzurze", czyli ogolonej po bokach
głowie i pośrodku postawionych wysoko w czub ufarbowanych włosach. To uczesanie
a la Irokez nazywane jest również "mohakiem". Fryzurę uzupełnia
kolczyk lub agrafka w uchu, czasami w nosie. Ważnym atrybutem jest strój
podkreślający duszę punka. Musi być prowokacyjny czy nawet wzbudzać odrazę.
Składa się najczęściej z czarnej skórzanej kurtki nabijanej ćwiekami,
oćwiekowanego pasa i tzw. pieszczotki umieszczanej na przegubie dłoni.
Pieszczotka to rodzaj skórzanej bransolety nabijanej ćwiekami. Czasami punki
używają jej w walce. Stroju dopełniają spodnie z powszywanymi dodatkowo zamkami
błyskawicznymi i ciężkie buty - zwykle wojskowe. Sam dobór elementów stroju
kłóci się ze sobą i właśnie o to chodzi punkowi, żeby innym się to nie
podobało. Niedbałość w ubiorze wynika bowiem z niechęci i buntu wobec wszelkich
norm narzuconych przez społeczeństwo. Zdarzało się, że noszono nawet
hitlerowskie swastyki, portrety Hitlera i Marksa. Jednak wykorzystywanie tych
emblematów nie miało nic wspólnego z sympatią do nazizmu. Wręcz przeciwnie -
był to symbol wroga, który miał prowokować otoczenie. Punk prowokuje zresztą
nie tylko sposobem ubierania się, ale również swoimi wypowiedziami, które
charakteryzują się brakiem słów o pozytywnym zabarwieniu emocjonalnym. Między
sobą punki posługują się slangiem młodzieżowym.

Ruch ten nie miał i nie ma żadnej
wewnętrznej struktury, żadnych liderów, proroków czy oficjalnych ideologów. Nie
posiada także hierarchii. Składa się natomiast z małych wspólnot tzw. załóg,
które kontaktują się ze sobą okazjonalnie, np. podczas koncertów takich, jak te
w Jarocinie lub poprzez informacje zawarte w fanzinach. (Fanziny to gazetki
produkowane i rozprowadzane specjalnie na potrzeby danego środowiska). W
czasach cenzury krążyły w tzw. trzecim obiegu.

Rodowód punków jest niejasny i do
końca nie wiadomo, czy ruch wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych, czy też z
Anglii. Wiadomo jednak, że pierwsze grupy angielskich punków wędrowały po
miastach, budząc lęk i odrazę nie tylko swoim wyglądem, ale również agresywnym
sposobem zachowania. Taka postawa była wyrazem buntu młodych ludzi przeciw
panującym systemom, instytucjom, urzędom czy sytuacji społeczno-ekonomicznej.
Punktem wyjścia była krytyka rzeczywistości, w jakiej przyszło im żyć. Negowali
istnienie policji, armii oraz wszelkie tradycyjne wartości, w tym również
religię. Odrzucali tradycyjne formy kultury, tworząc własne alternatywne.

Punkiem mógł być każdy poniżej 20
roku życia. "Starzy nie mają nic do powiedzenia - twierdzili - Jeżeli
jesteś nastolatkiem, to masz rację".

Ich ideologię można określić
jednym hasłem:"Człowiek wolny". Uważają bowiem, że każdy powinien
robić to, na co ma ochotę, nie czyniąc innym szkody. Z drugiej jednak strony
potrafią być agresywni nawet wtedy, gdy chcą udowodnić, że wszystko wokół jest
złe. Nośnikiem ideologii punków jest nurt muzyki zwany punk rockiem. Jego
stylistyka opiera się na ostrym brzmieniu gitary basowej i szybkim rytmie
perkusji. Muzyka ta nazywana jest często krzykiem rozpaczy. Do bardziej znanych
u nas zespołów zachodnich grających punk rocka należy angielska grupa Sex
Pistols. Teksty piosenek nawiązują właśnie do ideologii punków.

Ruch ten nie jest zbyt
rozpowszechniony w Polsce i nigdy nie rozwijał się dynamicznie. Pierwsi
punkowcy pojawili się pod koniec lat siedemdziesiątych. Charakterystycznie
ubraną młodzież można było spotkać na ulicach większych miast takich jak:
Warszawa, Poznań, Szczecin. Propagowali miłość w obrębie swojej grupy,
pogardzając równocześnie innymi. Ich największymi wrogami od zawsze byli
skinheadzi, z którymi ustawicznie staczali walki. Wyobcowani przez
społeczeństwo, tępieni przez władze, nie stronili od alkoholu, rozbojów czy
napadów. Traktowano ich więc jak margines społeczny. Byli to bardzo młodzi
ludzie w wieku od 15 do 20 lat, wywodzący się najczęściej z bogatych, rozbitych
lub skłóconych rodzin. Nie uczyli się i nie pracowali. Porzucali swe
środowiska, szukając w grupie punków przyjaźni i aprobaty.

W większym gronie spotykali się
najczęściej przy okazji koncertów polskich zespołów punk rockowych. Niektóre z
nich posiadają bardzo prowokacyjne wręcz niecenzuralne nazwy. Zdarzało się, że
pod wpływem destrukcyjnej muzyki wpadali w szał, wszczynali burdy, demolując
sale, dyskoteki czy inne obiekty.

Punk okresu PRL-u był przede
wszystkim antykomunistyczny, a muzyka punk rockowa była formą buntu przeciwko
systemowi totalitarnemu. Teksy piosenek mówiły o lęku przed zagładą, wojną,
zniewoleniem i zakłamaniem. Dlatego cenzura nie dopuszczała do oficjalnego
obiegu utworów wykonywanych przez zespoły tego nurtu nie tylko ze względów
obyczajowych, ale i politycznych.

W gruncie rzeczy tak naprawdę
przeciętny punk nie jest brutalny ani nie przejawia wielkiej agresji jak np.
skin. Grupowy taniec - pogo polegający na rytmicznym podskakiwaniu i obijaniu
się o siebie na pozór może właśnie wyglądać na taniec szaleńców naładowanych
agresją. Tym bardziej, że tańczący padają na ziemię i są poniewierani przez
swoich partnerów. Jest to jednak symulacja agresji odnosząca się do ich
ideologii, bo przecież punk to tylko śmieć. Dlatego też ten - jak sami nazywają
- antytaniec jest niczym innym jak tylko wyrażaniem własnej tożsamości.

Obecnie liczba punków znacznie
zmalała. Zwolennicy ruchu to przede wszystkim fani zespołów punk rockowych. Ich
pragnienia skupiają się co prawda wokół potrzeby wolności, pokoju, bycia
człowiekiem, ale nie brak też agresywnych elementów wspieranych destruktywną
muzyką. Być może wyeliminowanie negatywnych treści zawartych w utworach
muzycznych mogłoby chociaż częściowo zapobiec demoralizacji młodych. Dopóki
jednak punk z pomocą najbliższych nie odnajdzie wartości nadających sens jego
życiu, wszelkie zabiegi mogą okazać się bezużyteczne.