PODSTAWOWE POJĘCIA SOCJOLOGII

SOCJOLOGIA

· termin wprowadzony przez A. Comte’a na określenie nauki o
społeczeństwie,

· E. Durkheim - socjologia to nauka o
faktach społecznych.

SOCJOLOGIA WYCHOWANIA

· to nauka zajmująca się
badaniem stosunków społecznych występujących w procesach wychowawczych i
kształcących oraz w instytucjach wychowania bezpośredniego i pośredniego.

KULTURA

· to względnie zintegrowana
całość obejmująca zachowania ludzi przebiegające według pewnych wzorów
wspólnych dla społeczeństwa, które są przyswajane w toku interakcji
społecznych, są to także wszystkie wytwory tych zachowań.

SOCJALIZACJA

· proces przyswajania przez
jednostkę pewnej wiedzy, dyspozycji, umiejętności, czyniących ja zdolną do
życia społecznego,

· socjalizacja pierwotna -
nabyta w dzieciństwie,

· socjalizacja wtórna -
nabyta w ciągu całego życia.

WYCHOWANIE

· świadomie organizowane
działania społeczne, mające na celu określone zmiany w osobowości jednostki.

ŚRODOWISKO WYCHOWAWCZE

· całokształt wpływów i
oddziaływań środowiskowych organizowanych celowo i występujących samorzutnie.

GRUPA SPOŁECZNA

· pewna liczba osób
charakteryzująca się obiektywną i zewnętrznie postrzeganą wspólnotą pewnego
typu (np. wspólnota celów do wykonywania jakiegoś zadania).

WIEŹ SPOŁECZNA

· pewien ogół relacji, które
występują pomiędzy jednostkami czy grupami.

ROLA SPOŁECZNA

· zespół oczekiwań grupy
odnoszących się do zachowań osoby zajmującej daną pozycją w strukturze
społecznej,

· ogół pewnych praw i
obowiązków wiążących się z daną pozycją społeczną.

KONTROLA SPOŁECZNA

· czynnik określający duże
miasta,

· pewien system różnorodnych
oddziaływań ze strony społeczeństwa wymuszający na jednostce, grupie zachowania
zgodne z obowiązującymi normami, wartościami występującymi w tejże zbiorowości,

· najstarszy czynnik kontroli
to kara.

STRUKTURA SPOŁECZNA

· pewien układ stosunków,
zależności występujących pomiędzy jednostkami, grupami, kategoriami itp.

INSTYTUCJE SPOŁECZNE

· trwałe układy kulturowe,
społeczne, strukturalne, które albo rozwijają się samorzutnie albo zostają
powołane w celu rozwiązywania problemów społecznych.

STRATYFIKACJA SPOŁECZNA

· ustawienie kategorii
społecznych w pewnym hierarchicznym porządku.

·          
3 podstawowe czynniki charakteryzujące społeczność to: wiedza, władza,
pieniądze.

HABITUS

· nawyk, przyzwyczajenie
dotyczące stałego sposobu postępowania danej jednostki,

· habitus pierwotny jest
kształtowany przez rodzinę.

DEZINTEGRACJA

· rozpad,

· następuje, gdy wymagania
roli społecznej są sprzeczne z cechami bio- i psychogennymi.

ETNOCENTRYZM

· tendencja do uznawania
własnej kultury za lepszą od innych i ocena innych kultur według własnych
standardów.

RELATYWIZM KULTUROWY

· żadna praktyka nie jest
ani dobra ani zła i powinna być oceniana na podstawie funkcjonowania.

NAŚLADOWNICTWO

· upodobanie zachowań jednostki
do zachowań innych osób.

AKOMODACJA

· typ przystosowania
jednostki do nowego środowiska, przyjmowanie obcych wzorów przy zachowaniu
własnych wartości.

ASYMILACJA

· typ przystosowania się
jednostki do nowego środowiska, przyjmowanie obcych wzorów przy odrzuceniu
dawnych wartości i pełnej akceptacji danego środowiska.

Socjalizacja - proces przyswajania przez
jednostkę wiedzy, umiejętności i dyspozycji, czyniących ją zdolną do życia w
społeczeństwie.
Socjalizacja - oddziaływanie ze strony środowiska, zmierzające do przekazania
jednostce swoich wzorów zachowań, norm, wartości oraz zdolności do
samodzielnego utrzymania się i pełnienia ról społecznych (ucznia, rodzica,
pracownika, sąsiada, dziecka itd.).
Socjalizacja jawna - intencjonalne, świadome oddziaływanie na osobę,
kształtowanie jej osobowości, według przyjętego ideału wychowawczego.
Socjalizacja ukryta - dokonuje się ona poprzez przekazywanie jednostce przez
grupę norm i wartości społecznie uznanych a także przez ich faktyczną
realizację.
W wyniku socjalizacji, dziedziczone są wzory zachowań pozytywnych jak i
negatywnych.

Dwa etapy socjalizacji:
- pierwotna (dzieciństwo, młodość), kończy się gdy człowiek zaczyna mieć
poczucie własnej tożsamości.
- Wtórna - korekta socjalizacji pierwotnej (zachowań, norm, wartości,
obyczajów, etc.)

Cechy socjalizacji:
1. Socjalizacja jest procesem ciągłym.
2. Socjalizacja jest procesem jednokierunkowym.

Przez socjalizację rozumie się całokształt wpływów wywieranych na jednostkę
przez środowisko społeczno-kulturowe w którym ona żyje i rozwija się jakby
niezależnie od wysiłków i starań nauczycieli i wychowawców.

Wychowanie, całokształt wpływów
i oddziaływań środowiska społecznego oraz przyrodniczego
na człowieka, kształtujących jego rozwój i osobowość
oraz przygotowujących go do życia w społeczeństwie.

We współczesnej pedagogice
używa się terminu wychowanie w węższym znaczeniu tego słowa - jako
świadome, zamierzone i specyficzne działania osób (wychowawców), których
celem jest osiągnięcie względnie trwałych zmian w osobowości jednostki
(wychowanka). Zmiany te obejmują zarówno sferę poznawczo-instrumentalną,
pozwalającą na poznanie i przekształcanie rzeczywistości, jak
i stronę aksjologiczną, kształtującą stosunek człowieka do świata i ludzi,
jego przekonania, system wartości itp. W pedagogice używa się pojęcia
wychowanie w trzech znaczeniach:

1) jako proces - rodzaj działalności ludzkiej,
polegającej na wywoływaniu zmian w osobowości człowieka,

2) jako stan - ogół zjawisk określających
przebieg, cele, metody, środki i warunki wychowania,

3) jako wynik - suma następstw wyrażająca się
w zmianie osobowości człowieka i w stopniu przygotowania go do
życia społecznego.

Rozróżnia się wychowanie: umysłowe, moralne,
społeczne, estetyczne i fizyczne, a także samowychowanie.

Powiązania

Edukacja,
Temperament,
Wychowanie
fizyczne, Psychologia wychowawcza, Key
Ellen Karoline Sofia