ROZDZIAŁ I

ZNAKIEM w ścisłym tego słowa znaczeniu nazywamy dostrzegalny układ
rzeczy, zjawisko spowodowane przez kogoś
ze względu na to, iż jakieś wyraźnie ustawione, czy zwyczajowo ukształtowane
reguły nakazują wiązać z tym układem rzeczy, czy zjawiskiem myśl określonego
typu.

OZNAKĄ jakiegoś stanu rzeczy, czy zdarzenia nazywamy wszystko to,
co współwystępując z owym stanem rzeczy, czy zdarzeniem powoduje skierowanie
nań czyjejś myśli, choć nie istnieją reguły znaczeniowe.

ZADANIE 2

- Podaj przykład znaku; takiego, którego reguły znaczeniowe
ustalone są w zasięgu międzynarodowym; takiego, którego reguły znaczeniowe
przyjęte są tylko w społeczeństwie polskim; oraz takiego, którego reguły
znaczeniowe ustalone są tylko w małej grupie, do której Ty należysz.

1. USTALONY ZNAK W SPOŁECZEŃSTWIE POLSKIM

L
jako nauka jazdy;

R jako drogówka

2. USTALONY ZNAK W ZASIĘGU MIĘDZYNARODOWYM

Q – międzynarodowy znak jakości

STOP – znak drogowy obowiązujący w zasięgu międzynarodowym.

3. USTALONY ZNAK TYLKO W MAŁEJ GRUPIE

Czuwaj – słowo używane na powitanie w grupie
harcerzy.

ZADANIE
3

Przy mało uczęszczanej szosie ścinano
spróchniałe drzewa i na ten czas umieszczono barierę z napisem „objazd” oraz
strzałkę kierującą na równoległą drogę polną. W czasie ścinania drzew nikt
jednak nie nadjechał szosą, a barierę niezwłocznie potem usunięto. Czy ta
bariera

Z napisem i strzałką była znakiem w tej
sytuacji?

- Wyżej opisana sytuacja była znakiem
bez względu na to, że nikt tamtędy nie przejechał.

ROZDZIAŁ II

ZADANIE 17

W Poznaniu kilkaset osób nosi imię Maria
Kaczmarek. Czy wyrażenie „Maria Kaczmarek” to nazwa generalna?

- Wyrażenie „Maria Kaczmarek” nie jest
nazwą generalną, jest natomiast nazwą indywidualną, ponieważ nazwa indywidualna
służy danemu przedmiotowi tak długo, jak długo zachowuje on ciągłość istnienia.
W tym przypadku nie ma znaczenia, że w Poznaniu kilkaset osób nosi to samo imię
i nazwisko.

NAZWA INYWIDUALNA

To taka nazwa, która służy do oznaczania
poszczególnych tych, a nie innych przedmiotów, nie przypisując przez to samo
danemu przedmiotowi takich czy innych właściwości wyróżniających go.

NAZWA GENERALNA

Odnosi się po wszystkich przedmiotów
posiadających określony zespół cech.

ZADANIE 16

Czy uważasz, że właściwie są zredagowane
przepisy:

1. „Administratorzy dużych budynków mieszkalnych zobowiązani są
   zorganizować wywóz śmieci codziennie”.

2. „ Sędzia powinien wymierzyć surową karę za poważne naruszenie
   porządku na sali sądowej”

Zarówno w pierwszym jak i w drugim zdaniu przepisy są zredagowane w
sposób nieprawidłowy. W pierwszym zdaniu stwierdzenie „dużych budynków” nie ma wyraźnej treści, gdyż nie jest jasne
jakie budynki uważamy za duże. Nie wiemy ,czy duże budynki to takie, które mają powyżej czterech pięter, czy też więcej, lub
mniej.

W drugim zdaniu również brak wyraźnej
treści w słowach „ poważne naruszenie” . Tu także nie jest określone co należy
uważać za poważne naruszenie.

ROZDZIAŁ III

ZADANIE 1

Podaj własne przykłady nazw, których
zakresy pozostają w stosunku

1. zmienności
2. podrzędności pierwszego względem drugiego
3. krzyżowania się
4. wykluczania się ( przeciwieństwa )

STOSUNEK ZMIENNOSCI ZAKRESÓW.

Istnieją przedmioty, które są
jednocześnie desygnatami nazwy S i nazwy P, lecz nie ma takich desygnatów nazwy
S, które nie byłyby desygnatami nazwy P, i nie ma takich desygnatów nazwy P,
które nie są S.

S – samochód

P – auto

STOSUNEK PODRZĘDNOŚCI

zakresów nazwy S względem zakresu nazwy
P. Istnieją przedmioty, które są desygnatami i nazwy S, i nazwy P, nie ma
takich przedmiotów , które byłyby S nie będąc zarazem P, ale są takie, które są
desygnatami P choć nie są S.

S – róża

P
-kwiat

STOSNEK KRZYŻOWANIA SIĘ ZAKRESÓW

Istnieją S, które są zarazem P, istnieją
S, które nie są P, oraz istnieją P, które nie są S.

S – kobieta

P - nauczyciel

STOSUNEK WYKLUCZANIA SIĘ ZAKRESÓW

Istnieją S , które nie są P, istnieją P,
które nie są S, natomiast nie istnieją
takie przedmioty, które byłyby desygnatami i nazwy S i zarazem nazwy P.

S – okno

P -zegar

ROZDZIAŁ
IV

ZADANIE 8

Podaj
przykład definicji przez postulaty i sprawozdawczej.

DEFINICJA PRZEZ POSTULATY

Polega na tym, iż wyraz definiowany
umieszczony w zdaniu lub w kilku zdaniach, w których inne wyrazy mają znane nam już znaczenie, i na podstawie
przykładu posługiwania się wyrazem definiowanym w tych zdaniach pozwalamy się
innym domyślać, jakie znaczenie nadajemy temu wyrazowi.

a. Jeżeli a = b , to b = a

Jeżeli Piotr ma
tyle lat co Zosia , to Zosia ma tyle lat co Piotr.

b. Jeżeli a = b = c , to a = c

Jeżeli Piotr ma
tyle lat co Zosia, a Zosia ma tyle lat co Krzysztof, to Piotr ma tyle lat, co
Krzysztof.

DEFINICJA
SPRAWOZDAWCZA

To definicja,
która wskazuje, jakie znaczenie ma czy też miał kiedyś wyraz definiowany w
pewnym języku.

Subiekt - sprzedawca

Belfer - nauczyciel

ROZDZIAŁ V

ZADANIE 5

Czy napis „ Jan
widział babkę dnia 2.XI. 1982r” jest zdaniem w sensie logicznym.

ZDANIE W SENSIE
LOGICZNYM

Jest to
wyrażenie jednoznacznie stwierdzające na gruncie reguł danego języka, iż tak a
tak jest albo, że tak a tak nie jest. Stwierdzenie takie bywa zgodne albo
niezgodne z rzeczywistością.

Zdanie „ Jan
widział babkę dnia 2.XI. 1982r” nie jest
zdaniem w sensie logicznym.

Powyższe zdanie
nie jest bowiem jednoznaczne. W związku z tym należy sprecyzować co znaczy „
babka”, gdyż można to słowo rozumieć dwojako :

a. „ Babka” jako , np. babcia.

b. „ Babka” jako , np. babka z piasku.

W takim
przypadku musimy osobno mówić o zdaniu w sensie logicznym, które odpowiada temu
napisowi branemu w pierwszym znaczeniu , i o innym zdaniu w sensie logicznym
odpowiadającym temu napisowi w drugim jego znaczeniu.

„Jan widział
babkę dnia 2. XI. 1982r”. Zdanie to, zakładając że baka oznacza babcię, jest
zdaniem w sensie logicznym.

„Jan widział
babkę dnia 2. XI. 1982r”. Słowo babka
oznacza tu babkę piasku. Jest to zdanie w sensie logicznym.

ZADANIE 6

Dokonaj takich
uzupełnień, by poniższe wypowiedzi niezupełne zmieniły się w zdania w sensie
logicznym:

a. „ Przyszedł”

b. „ Zapada zmrok”

c. „ Jan zawarł umowę”

Ad. a. Krzysztof przyszedł
do mnie dzisiaj o 9.00 rano.

Ad. b. Siedząc na plaży
wieczorem , obserwowałem jak zapada zmrok.

Ad. c. W czerwcu 2001r Jan
zawarł umowę.

ROZDZIAŁ
VII

ZADANIE 4

Czy stosunki
wyrażone niżej wyróżnionymi słowami są stosunkami symetrycznymi ; „ Jan jest
wujem Anny”; „ Jan jest osobą spokrewnioną z Anną” ; „ Jan wspomaga Piotra”
; „ Jan i Piotr wspomagają się nawzajem”
; „ Jan jest w procesie z Piotrem”.

STOSUNEK
SYMETRYCZNY

Jest to taki
stosunek , który w każdym przypadku jeśli zachodzi między pewnym poprzednikiem
, a następnikiem , to zachodzi też między tym następnikiem , a poprzednikiem.

a. „ Jan jest wujem Anny” –
nie jest to stosunek symetryczny. Jest on asymetryczny.

b. „ Jan jest osobą spokrewnioną z Anną” – jest to stosunek
symetryczny.

c. „ Jan wspomaga Piotra”- nie jest to stosunek symetryczny.

d. „ Jan jest w
procesie z Piotrem” - jest to stosunek symetryczny

ROZDZIAŁ
X

ZADANIE 4

Które z
poniższych pytań jest pytaniem do uzupełnienia , a które pytaniem do
rozstrzygnięcia.

a. „Do jakiego egzaminu przygotowujesz się obecnie”

Jest to pytanie do uzupełnienia

b. „ Czy uczysz się systematycznie logiki”

Jest to pytanie do rozstrzygnięcia

c. „ Znaszli dzieje
powstania współczesnej logiki”

Jest to pytanie do rozstrzygnięcia.

d. „ Kiedy zaczniesz przygotowywać się do egzaminu z logiki”

Jest to pytanie do
uzupełnienia.

e. „ Jaką metodą lepiej przygotowywać się do egzaminu z logiki
: ucząc się podręcznika na pamięć , czy przygotowując własne przykłady pojęć i
operacji logicznych”.

Jest to pytanie do
rozstrzygnięcia

PYTANIE DO UZUPEŁNIENIA

To każde zdanie powstałe przez
zastąpienie partykuły pytanej jakimś wyrażeniem należącym do zakresu
niewiadomej tego pytania.

PYTANIE DO ROZSTRZYGNIĘCIA

Są to takie pytania , które domagają się
wyboru jednej z danych wypowiedzi wykluczających się .

I. DEFINICJA NOMINALNA – jest to
wyrażenie w ten czy inny sposób podające informację o znaczeniu jakiegoś słowa czy słów.

Przykład :

Stresor znaczy tyle co czynnik
powodujący stres.

II. DEFINICJA RÓWNOŚCIOWA – składa się z
trzech części : jedna część to zwrot językowy zawierający wyraz definiowany ,
dalej mamy jakiś zwrot , który stwierdza , że definiendum ma takie samo znaczenie,
jak wyrazy zawarte w trzeciej części definicji , jak znane słuchającemu wyrazy
, których użyto do wyjaśnienia znaczenia pewnego zwrotu .

a. klasyczna

definiendum =
definiens

Akronim
–
jest to wyraz utworzony z pierwszych liter lub pierwszych zgłosek kilku wyrazów
będących zwykle jakąś nazwą

a) nieklasyczna

Przykład:

straszny = przerażający

III. DEFINICJA
WPROST

Przykład:

Kapłan = duchowny

IV. DEFINICJA KONTEKSTOWA

Przykład:

Jest szczupłą
chociaż je bardzo dużo = jest szczupłą i je bardzo dużo.

V. DEFINICJA
CZĄSTKOWA. Jeśli postulaty
definicyjne nie określają w sposób wyczerpujący sposobu posługiwania się
definiowanym terminem , to taką definicję nazywamy definicją cząstkową .

1. warunek konieczny

Przykład:

Nie
może iść na zakupy , jeśli nie ma pieniędzy

2. warunek wystarczający

Przykład:

Może
pójść do kina na film od 18 lat , jeśli ukończył 18 lat .

VI. DEFINICJA PRZEZ POSTULATY ( aksjomatyczna
). Sposób ten polega na tym, iż wyraz definiowany umieszczamy w zdaniu lub w
kilku zdaniach, w których inne wyrazy mają znane nam już znaczenie, i na
podstawie przykładu posługiwania się wyrazem definiowanym w tych zdaniach
pozwalamy się innym domyślać, jakie znaczenie nadajemy temu wyrazowi.

a) Jeżeli a = b ,
to b = a

Jeśli Konrad
zjadł tyle cukierków co Natalia, to Natalia zjadła tyle cukierków co Konrad.

b) Jeżeli a = b =
c, to a = c

Jeżeli Zosia
zjadła tyle lizaków co Kasia , Kasia zjadła tyle lizaków co Kuba, to Zosia
zjadła tyle lizaków co Kuba

VII.
DEFINICJA SPRAWOZDAWCZA to definicja, która wskazuje, jakie znaczenie ma czy też
miał kiedyś wyraz definiowany w pewny języku.

Przykład:

Kajet = Zeszyt

VIII. DEFINICJA PROJEKTUJĄCA – REGULUJĄCA

Przykład:

Człowiek niski jest to
człowiek, który ma mniej niż 145 cm.

ROZDZIAŁ
XI

ZADANIE
6

Czy sędzia może dopuścić do ogłoszenia w gazecie przeprosin :

„ Z żalem odwołuję obelgę rzuconą w dniu
5.V. 1993r na ob. Iksińską”? Jaki tu popełniono błąd, jeśli mają to być szczere
przeprosiny?

W tym przypadku sędzia nie może dopuścić
do ogłoszenia tej treści przeprosin, gdyż używając słowa „ z żalem” nie jest w
swej wypowiedzi szczery. Słowo z żalem w tym zdaniu oznacza, że osoba, która to
wymawia robi to z przykrością. Można to również rozumieć jakoby sędzia przepraszał wbrew swym przekonaniom.

ZADANIE
7

Jaki błąd popełniono w sformułowaniu
protokołu :

„ W czasie bójki Piotra z Janem rola
Pawła polegała na tym, że powstrzymywał od bicia Jana”.

W tym sformułowaniu protokołu nastąpił
błąd, gdyż nie jest jasne na czym tak naprawdę polegała rola Pawła. Można rozumieć to dwojako:

1. Paweł powstrzymywał Jana, który bił Piotra.
2. Paweł powstrzymywał Piotra, który bił Jana.

ZADANIE
14

„ Kto ukończył osiemnasty rok życia, ten
może sam kupić samochód. Kto może sam kupić samochód, ten ma pieniądze na kupno
samochodu. A więc, kto ukończył osiemnaście lat, ten ma pieniądze na kupno
samochodu”. Wskaż błąd tego rozumowania.

Każdy kto ukończył osiemnasty
rok życia teoretycznie może sam kupić
samochód. Nie jest to jednak równoznaczne z faktem, że kto może sam kupić
samochód, ten ma pieniądze na kupno tego samochodu. Osoba mająca osiemnaście
lat nie musi mieć pieniędzy na dany zakup.

ZADANIE
16

Podkreśl zwroty użyte obrazowo: „
Wiśniewski to nie orzeł” ; „ Niemal niewidomy stary generał
rozpędził i zniszczył trzy korpusy przeciwnika” ; „ Dla złodziei i wałkoniów
nie ma miejsca w naszym społeczeństwie”.

LOGIKA