Padaczka kojarzy się z objawami chorobowymi polegającymi na
wystąpieniu drgawek połączonych z utratą przytomności i upadkiem .

Obecnie wiemy ,że padaczka obejmuje znacznie szerszy zakres
objawów .

Padaczkę najczęściej definiuje się jako zespół objawów
somatycznych , wegetatywnych i psychicznych , który może występować na podłożu
zmian morfologicznych i metabolicznych w mózgu .

Istotną cechą padaczki jest napadowość objawów .

Napad padaczkowy jest nadmiernym , nagłym wyładowaniem komórek
nerwowych , spowodowanym depolaryzacją błony komórkowej .Wyładowania te
uaktywniają obwód składający się z komórek nerwowych , a wyrazem aktywacji jest
zaburzenie funkcjonowania tych komórek .

Zmiany te manifestują się na zewnątrz klinicznymi objawami w
postaci zaburzeń, ruchowych , zmysłowych ,świadomości , emocjonalnych ,
wegetatywnych ,poznawczych . Neurofizjologicznym podłożem napadu jest ognisko padaczko
rodne .Przy przekroczeniu progu krytycznego , ognisko to wyładowuje się jako
pierwotne źródło napadu

Padaczka
wieku dziecięcego

Charakterystyczne objawy padaczki dziecięcej to napady dziecięce (
zespół Westa) , zespół Lennoxa ,napady nieświadomości , napady miokloniczne
,oraz duże napady toniczno – kloniczne .

Napady dziecięce ( zespół Westa ) charakteryzują
się skurczami zgięciowymi pojawiającymi się w wieku od kilku tygodni do 3-4 r.
życia. Rozwój psychoruchowy ulega zahamowaniu lub nawet cofnięciu. Ta grupa
napadów padaczkowych występuje w przebiegu niektórych chorób mózgowych np. kiła wrodzona. U dzieci rozwijających się
prawidłowo przed zachorowaniem wczesne opanowanie napadów umożliwia uniknięcie
degradacji psychoruchowej. Około 4-5 roku życia napady samoistnie ustępują.
Przeważnie pozostaje upośledzenie umysłowe z zaburzeniami psychoruchowymi.
Śmiertelność w tym typie padaczki jest wysoka.

Zespół Lennoxa –
dominują napady miokloniczno – atoniczne. Napady z utratą świadomości i
obniżeniem napięcia mięśniowego. Mogą wystąpić napady toniczne oraz kloniczne.
Napady toniczne pojawiają się we śnie, towarzyszy im napięcie mięśniowe, które
kończy się nieznacznymi drgawkami lub zwiotczeniem mięśni. W napadzie
klonicznym obserwuje się rytmiczne skurcze i rozkurcze, mogą wystąpić inne
napady drgawkowe. Zespół Lennoxa pojawia się zwykle między 2 a 6 r. życia.
Rozwój psychoruchowy zostaje zahamowany. Gdy choroba zaczyna się w późniejszym
okresie, nie obserwuje się upośledzenia umysłowego.

Napady
nieświadomości – mogą występować od 4 do 14 r. życia. Najczęściej pojawiają się
około 7 r. życia. Charakteryzują się kilkusekundową utratą świadomości bez
upadku. Ruchy gałek ocznych skierowane są ku górze, głowa uniesiona, mruganie
powiekami. Niekiedy występują automatyzmy polegające na ruchach ust i żuchwy,
oblizywaniu, cmokaniu, mlaskaniu. Dziecko sprawia wrażenie nieobecnego. Po
napadzie dziecko powraca do swoich czynności. Rozwój umysłowy na ogół jest w
normie.

Padaczka
miokloniczna – pojawia się między 13 a 20 r. życia. Polega na krótkich,
mimowolnych skurczach mięśni. Najczęściej obejmują kończyny górne i barki.
Występują seriami po 3,4 skurcze co kilka sekund. Przytomność jest zachowana. W
około połowie przypadków dołączają się napady toniczno – kloniczne. Przebieg
jest łagodny, objawy ustępują całkowicie. W nielicznych przypadkach napady
zwiększają się pogarszając stan chorego.

Duże napady
toniczno – kloniczne – występują dwa
główne objawy:

utrata świadomości i kurcz
toniczny. Dzieli się je na fazę przeddrgawkową (okres zwiastunów) i fazę
drgawkową. W fazie przeddrgawkowej występuje zmiana nastroju. Chorzy są
drażliwi, przygnębieni. Może pojawić się aura (iluzje, halucynacje),
spowolnienie lub przyspieszenie toku myślowego, napięcie emocjonalne z
poczuciem lęku. Faza drgawkowa zaczyna się skurczem tonicznym a następnie
zaczynają się skurcze kloniczne. Głowa jest odgięta, gałki skierowane do góry,
występuje zanik odruchu źrenicowego, zaburzenia krążenia, chory ślini się,
oddaje kał, mocz. Po okresie drgawek zapada w śpiączkę. Jeżeli napady następują
jeden po drugim, gdy chory nie może odzyskać przytomności mówimy o stanie
padaczkowym. Wymaga on natychmiastowej pomocy lekarskiej. Pozostawia rozległe
uszkodzenia mózgu.

Poglądy na
osobowość chorych z padaczką.

Jest wiele teorii na zmianę osobowości dziecka z padaczką.
Padaczka występuje we wszystkich środowiskach społecznych. Jedni opiekunowie
zgłoszą się do lekarza natychmiast po zauważeniu niepokojących objawów, inni po
latach. W efekcie u jednego dziecka napady mogą zostać opanowane, a u drugiego
nasilać się i powodować wtórne uszkodzenia mózgu. Jedni rodzice zaakceptują
dziecko chore, inni będą się go wstydzić. Część rodziców potrafi rzeczowo pomóc
swoim dzieciom, inni są bezradni. To wszystko powoduje, że współdziałanie
czynników biologicznych i społecznych daje bardzo różnorodne obrazy osobowości
chorych z padaczką.

Zachowania
społeczne dzieci z padaczką.

Z badań wynika , że część dzieci chorych z padaczką nie jest
przystosowana społecznie . Rozpowszechniony jest pogląd o tzw. charakteropatii
padaczkowej

Charakteropatia ogólnie
oznacza zaburzenia osobowości typu psychopatycznego wyrażające się zmianami
charakterologicznymi .

Pojęcie charakteropatii padaczkowej oznacza zmiany
charakterologiczne przejawiające się w zaleganiu myśli i emocji ,nadmiernej
drobiazgowości w mówieniu i działaniu , dysforią skłonnością do gniewu ,
agresji .

Dzieci charakteropatyczne to takie , które sprawiają duże
trudności wychowawcze zbliżone do typu zachowań opisanych wyżej .

Patomechanizm charakteropatii padaczkowej nie jest do końca
poznany .

Istnieje pogląd , że narastanie zaburzeń zachowania wiąże się z
uszkodzeniami drgawkowymi . Istotną rolę w narastaniu zaburzeń
charakteropatycznych odgrywa stosunek
otoczenia do chorego .

Inteligencja
chorych z padaczką .

Analiza sprawności intelektualnej wykazuje , że dzieci różnią się
od zdrowych dlatego , że wśród chorych istotnie częściej występuje upośledzenie
umysłowe . Lecz ani wielkość , ani kierunek różnic między inteligencją słowną a
bezsłowną nie są charakterystyczne dla dzieci z rozpoznaniem padaczki . Z badań
wynika , że
współistnienie z padaczką zmian psychicznych , głównie wyrażających się
ubytkiem intelektualnym wiąże się z częstymi napadami , które z kolei
pogarszają sprawność umysłową , bowiem skutkiem dużych napadów są drgawkowe
uszkodzenia mózgu . U dzieci nawet jednorazowa seria napadów może wywołać
rozległe uszkodzenie tkanki mózgowej . Zmiany intelektualne chorych z padaczką
wiążą się z procesami inercji , w niektórych przypadkach obniżają zdolność
abstrahowania .

Obecna wiedza z zakresu padaczki pozwala na wydzielenie niektórych
czynników stwarzających niekorzystne rokowanie dla czynności

intelektualnych . Zalicza
się do nich obecność małych i dużych napadów u tego samego chorego , częste
napady i seryjne występowanie .

Kocielska ( 1976 ) analizując wpływ padaczki na rozwój dzieci
,stwierdziła istnienie tzw. Procesu epileptycznego . Wyróżniła jego stadia :

Pierwsze stadium –
pojawienie się zaburzeń neurodynamicznych polegających na zmianie aktywności
życiowej , zmiana pobudliwości emocjonalnej i sensorycznej , braku
plastyczności zachowania , braku zdolności kontroli reakcji.

Drugie stadium – nasilenie się tych zaburzeń , wybiórcza regresja
.

Trzecie stadium – charakteropatyzacja , lub zahamowanie rozwoju

społecznego . Następuje
spowolnienie , brak plastyczności , lepkość myślenia , skłonność do
niepohamowanych reakcji .

Podsumowując badania nad
inteligencją chorych z padaczką można

powiedzieć , że w miarę trwania padaczki na ogół następuje
stopniowe obniżanie się wskaźnika inteligencji , jednak zwykle spadek ten jest
stosunkowo niewielki i nie przekracza dolnej granicy normy .

Stosunek
otoczenia do dziecka z padaczką .

Społeczeństwo nie ma dostatecznej wiedzy o padaczce i stąd
prymitywne reakcje ludzi na widok napadu , czy negatywny stosunek do chorego .

Obawy przed dyskryminacją przyczyniają się do ukrywania choroby ,
narastania poczucia mniejszej wartości . Prowadzi to do napięć emocjonalnych ,
odreagowywanych często na zewnątrz .Takie reakcje są z kolei karane przez
otoczenie , wytwarzana jest wobec chorego postawa odtrącająca .To wtórnie
pogłębia izolację i wzrost napięć . Przyczyną wykształcenia się niewłaściwych
zachowań dziecka może być również postawa nadmiernie ochraniająca .

Badania Hartlage , Green , Offut , wykazały , że dzieci
epileptyczne są bardziej uzależnione od rodziców , nadmiernie wynagradzane ,
przesadnie korygowane .Często rodzice nie przejawiają odpowiedniej wiedzy na
temat choroby .Nieco inna grupa problemów wiąże się z przebywaniem dziecka w
środowisku szerszym niż krąg rodzinny . widok dziecka w czasie napadu może być
przerażający dla innych . Niewielu nauczycieli jest przygotowanych do
właściwego postępowania w przypadku pojawienia się napadów drgawkowych .
Kościelska (1976 ) wyróżnia pięć typów postaw nauczycieli :

- postawa odrzucająca ,

- postawa obojętna ,

- postawa zaangażowana w proces pedagogiczno – wychowawczy ,

- postawa tolerancyjna ,

- postawa życzliwa .

Z badań Czajkowskiej wynika , że najbardziej nie lubiane są dzieci
agresywne , dysforyczne , natomiast dzieci nie odchylające się swoim
zachowaniem od normy nie są odtrącane przez grupę . Postawy otoczenia
społecznego w ogromnym stopniu wpływają na rozwój dziecka . Dzieci epileptyczne
z poważnymi zaburzeniami osobowości niemal bez wyjątku mają złą atmosferę domu
rodzinnego .

Propozycje
terapeutyczne .

Zapobieganie niewłaściwym postawom wychowawczym rodziców , lub
korygowanie już zaistniałych błędów może odbywać się przez :

1. Dostarczanie rodzicom odpowiedniej wiedzy na temat
postępowania z dzieckiem . Chodzi tu o to , aby starać się nie wyróżniać
dziecka spośród innych dzieci ani w negatywnym , ani w pozytywnym sensie .

2. Rodzice powinni akceptować dziecko chore .

3. Tendencja do nadmiernej koncentracji na dziecku wynika
często z lęku

o nie . W takich przypadkach bardzo pomocne mogą się okazać
oddziaływania psychoterapeutyczne oparte na dostarczaniu rzeczowych informacji
o istocie padaczki .

4.Psychoterapia może włączać techniki oparte na sugestii czy
odreagowujące , które pomogą w zredukowaniu napięcia lękowego dotyczącego
padaczki dziecka .

5.Gdy rodzice uważają swoje dziecko za nieszczęśliwe z racji
choroby , wówczas zdarzają się tendencje do wynagradzania mu „ krzywdy
wyrządzonej przez los ‘’. Wyręczają dziecko w pracach . Korzystniej jest , gdy
tendencja do wynagradzania zostanie zastąpiona konsekwentnymi wymaganiami ,
odpowiednimi do jego możliwości .

Problemy wynikające z uczęszczania do szkoły łączą się z jednej
strony z nauką szkolną , a z drugiej z reakcją społeczną na chorobę .

Same napady , bez degradacji intelektualnej , czy niedorozwoju nie
są powodem do podejmowania nauki w szkole specjalnej . Poważnym problemem jest
wybór szkoły ponadpodstawowej i przyszłego zawodu . Są zawody całkowicie
bezpieczne dla ludzi chorych na epilepsję .

Dziecko z padaczką powinno mieć kontakt z rówieśnikami , uprawiać
sport

( bardzo pożądane są
ćwiczenia gimnastyczne ) .

W postępowaniu z dzieckiem chorym na padaczkę w przypadku
konkretnych trudności wychowawczych niezbędny jest kontakt z psychoterapeutą ,
który rozpatrując indywidualne problemy dziecka , rodziny , rówieśników ,

szkoły – pomoże w ustaleniu
optymalnych metod wychowania dziecka .