KONCEPCJE PSYCHOLOGICZNE CZŁOWIEKA

Posted by nauka on śr., 01/30/2008 - 17:41

Koncepcja psychoanalityczna człowieka składa się :

- metoda badań psychiki człowieka

- leczenie człowieka

- psychologiczna koncepcja ludzkiej psychiki.

METODA
KLASYCZNA Z. FREUD.

- twórca Z. Freud ( jego samo życie wpłynęło na
niego, że powstała psychoanaliza).

Z wykształcenia Freud był biologiem, neurologiem;
pochodzenia żydowskiego; aby zarobić na życie otworzył gabinet. Psychoanaliza
powstała w gabinecie psychoanalitycznym. Freud chciał objąć katedrę neurologii
na akademii medycznej w Wiedniu, ale pochodzenie semickie uniemożliwiły mu to.
Aby się utrzymać otworzył gabinet psychoanalityczny.

Pojęcie nieświadomości: podstawowe pojęcia Freuda; pojęcie wywiódł z obserwacji
hipnotycznych.

-każdy człowiek, to co myśli, czuje, prawdziwe
powody są nieznane ( chyba że psychoanaliza); przyczyną naszego działania jest
coś, czego my nie jesteśmy świadomi.

Przedmiotem badań powinno być to co nieświadome-
nieświadomość. Wrócił do Wiednia i rozpoczął praktykę, leczył głównie znerwicowane
kobiety.

W nieświadomości wiele konfliktów, życie polega na
rozwiązywaniu nieświadomej wewnętrznej konfliktowości.

Nieświadomość- kłębowisko popędów często wzajemnie
sprzecznych.

Dynamikę osobowości określają zależności między
id, ego i superego.

ID - system pierwotny zawiera całe dziedziczenie
człowieka;

prawdziwa rzeczywistość nie ma z realnością
żadnego kontaktu

zawiera popędy biologiczne- cała energia życiowa
człowieka

te popędy dążą aby potrzeby, które reprezentują
zostały zaspokojone

ID kieruje się zasadą
przyjemności

Proces pierwotny usiłuje rozładować napięcie:

- tworzy wyobrażenia, fantazje; są to czynności
odruchowe, które zachodzą mimowolnie, ale nie mogą zredukować, usunąć swego
napięcia.

EGO – organ wykonawczy dla ID, jest świadome. W
danym momencie nie możemy być wszystkiego świadomi; człowiek utożsamia się z
nim; potrafi rozróżniać to co w naszych myślach a światem zewnętrznym; kieruje
się zasadą rzeczywistości; rozróżnia to co zewnętrzne od tego co wewnętrzne.

Procesami którymi się kieruje- procesy wtórne;
jest to proces rozładowywania napięcia

Kateksja
obiektu
– siła pochodząca z popędu z
ID zostaje skierowana na określony przedmiot aby zaspokoić ten popęd.

Proces
antykateksji
– powstrzymać się przed
popędu, stłumienie popędu na określony obiekt.

Realistyczne działanie to EGO, które myśli,
podejmuje decyzje, ale całą energię czerpie z ID

 SUPER EGO - instancja obserwująca całość
psychiki, oceniająca, cenzuruje i krytykuje psychikę. Powstaje najpóźniej ( ok.
5 r. życia ).Reprezentuje całość norm, ideałów społecznych. Podstawowym
pośrednikiem między kulturą a psychiką dziecka są rodzice, którzy są
przekaźnikami tych wartości. Opiera się na zasadzie kar i nagród. Jest to też
instancja moralna człowieka – sumienie w pełni świadome, część
super ego, zasada doskonałości.

Ideał EGO / idealne “ja” – model idealnego i
doskonałego EGO, nas. Super ego napiera na naszą psychikę aby dążyć do ideału;
naciska na EGO aby porzuciło zasadę rzeczywistości na rzecz zasady idealności;
hamuje impulsy wysyłane przez ID.

Między 3 instancjami ID, EGO, SUPER EGO zachodzi
ciągły konflikt jak i w samych instancjach. EGO ma także swoje potrzeby wtórne.

POPĘD
– są to napędowe czynniki osobowości; popęd sprawuje wybiórczą kontrolę nad
zachowaniem. Pochodną popędu jest fizjologia, to dążenie napędowe do
działania.

ENERGIA
ŻYCIA
– tworzą ją wszystkie popędy razem
wzięte.

KAŻDY POPĘD MA:

a) swoje źródło

b) określony cel- usunięcie, rozładowanie

c) przedmiot – cała droga od popędu do
rozładowania

d) siłę – wyraz natężenia, potrzeba.

Cała dynamika wiąże się z przekazywaniem energii.

Po I wojnie światowej wprowadził Freud do ID popędy
agresji
:

a) potrzebny
do obrony człowieka

b) destrudo-
dąży do zniszczenia, śmierci, popęd zniszczenia.

Freud ogromne znaczenie przypisywał popędowi
seksualnemu, bo do tej sfery odnosi się największa liczba zakazów funkcjonująca
w SUPER EGO. Dominującą rolę ma energia seksualna.

W ID znajdują się popędy seksualne i wrogie.
Konflikt między ID a SUPER EGO odbywa się na poziomie nieświadomym, ale pojawia
się LĘK.
EGO próbuje wtedy zlikwidować napięcia w zastępczy sposób przyzwolony przez
SUPER EGO. Działają tu mechanizmy obronne sublimacja.

SUBLIMACJA – mechanizm obronny, polega na zastępowaniu przedmiotów
zakazanych przez EGO na przyzwolone przez SUPER EGO.

System obronny likwiduje lęk, każdy konflikt
wywołuje lęk. Jednym z podstawowych takich mechanizmów jest wyparcie.

LĘK:

* normalny – realne zagrożenie (
rzeczywisty )

* neurotyczny
– EGO obawia się, że popędy wymkną, się z pod kontroli

* moralny
- lęk przed własnym sumieniem

* traumatyczny
– b. silny lęk ; mechanizmy obronne nie skutkują i prowadzi do zaburzeń.

EGO jest całe przepełnione lękiem, ostatnia
możliwość przyczepienia lęku traumatycznego do objawu, czyli objawy nerwicowe
ostateczne sposoby rozładowania lęku traumatycznego.

Mechanizmy obronne: nieświadomie działające to

* zaprzeczenie

* przemieszczanie energii

* formacja reaktywna – np. uczucie w ID jest
nieakceptowane przez EGO, wówczas zastaje przetworzone na uczucie akceptowania
przez SUPER EGO. Charakteryzuje się olbrzymią przesadnością.

* projekcja – zamiana lęku neurotycznego w lęk
normalny, obiektywny.

* fiksacja – wiążą się z fazami rozwoju człowieka;
polega na tym, że dana osoba zatrzymuje się na jakiejś fezie rozwoju

* depresja – cofanie się do poprzedniej fazy
rozwojowej.

FAZY
ROZWOJU PSYCHICZNEGO

Wg Freuda rozwój psychiczny to rozwój seksualny
człowieka.

Energia seksualna jest rozładowywana przez sfery
erogenne; u noworodka są to usta.

A. FAZA ORALNA 1rok życia – noworodki rozładowują
swe popędy przez usta; popęd rozładowywany jest za pomocą ssania. W II części
okresu pojawia się gryzienie – popęd związany z agresywnością. Jest to
najszczęśliwszy okres życia, ponieważ nie ma SUPER EGO i nie ma zakazów.
Melania Klein mówi, że SUPER EGO kształtuje się już pod koniec pierwszego roku
życia

B. FAZA ANALNA 2i3 rok życia – sferą erogenną są
organa wydalania, wyróżniania się;

wiąże się z wyróżnianiem albo się. Melania Klein –
tu już jest na pewno SUPER EGO.

 C. FAZA FALICZNA 4,5,6 rok życia – sferą
erogenną są własne organa płciowe dziecka, eksploatowanie własnego ciała

Kompleks Edypa – odchodzenie od własnej
popędowości; ukierunkowuje ją w stronę rodziców, koleżanek, kolegów (
zainteresowanie ich organami) ; pojawia się pod koniec 4 czasami 5-6 rok życia.

Chłopiec dąży do bliskości z matką, jego sytuacja
się nie zmienia, jest to nieświadome w ramach popędu seksualnego, natomiast
świadomy jest bliski kontakt; zaczyna odczuwać wrogość w stosunku do ojca,
którego traktuje jako rywala (nie wie skąd się to bierze).Chłopiec zaczyna więc
wypierać wrogie uczucia do ojca i zaczyna się identyfikować z nim ( lęk
kastracyjny ). Sytuacja komplikuje się gdy matka nieświadomie zaczyna
kierunkować na wrogość w stosunku do ojca, może dziecko w większej mierze
identyfikować się z matką. Doprowadzi to do lęku przed mężczyznami, będzie
lgnął do kobiet, może mieć kłopoty z nawiązywaniem kontaktów z kobietami.

Dziewczynka jest blisko matki, odchodzi od niej i
wykształcają się ambiwalentne uczucia, pojawiają się nieświadome impulsy
popędowości w stosunku do ojca, pojawia się wrogość kastracyjna w stosunku do
matki i pojawia się większa chęć do kontaktów z ojcem. Dziewczynka musi się
wyprzeć tych uczuć i utożsamić się z matką, w ten sposób będzie mogła posiąść
ojca w sposób pośredni. W momencie urodzenia dziecka kończą się te ambiwalentne
uczucia w stosunku do matki i zaczynają się kształtować stosunki przyjaźni i
bliskości.

 Lęk kastracyjny u chłopców- to lęk przed
karą.

Lęk kastracyjny u dziewczynek- to wrogość do matki,
ambiwalentność uczuć ( potrzebuje jej nadal ale wini ją za brak penisa ).

 W tej fazie kształtuje się SUPER EGO i to
ego dojrzewa do najwyższego poziomu, którym jest wyrzucenie tych niezdrowych
uczuć. Pojawiają się złe zachowania i muszą one zostać wyparte przez energię,
którą należy wykorzystać do togo aby jednak utożsamiać się z matką lub ojcem.

PRZEŻYCIE
SCENY PIERWOTNEJ
- to sytuacja w której dziecko obserwuje stosunek płciowy
swoich rodziców. Dla Freuda ważne było aby drzwi do sypialni rodziców były
zamknięte. Może to bowiem wywołać stany lękowe, ale tak być nie musi. Dziecko
postrzega ojca jako kogoś kto chce zrobić krzywdę mamie i potęguje nienawiść do
ojca. Dla zdrowej sytuacji edypalnej wg Freuda drzwi muszą być zamknięte

Po tej fazie dziecko umie wypierać, odrzucać
gratyfikacje, powstrzymywać się od rzeczy przyjemnych.

OKRES
LATENCJI
7-12 lat- libido zostaje powstrzymane, energia zużytkowana jest na
rozwój fizyczny i umysłowy; w tym okresie dziecko przechodzi silny trening
społeczny; rywalizacja z rodziców zaczyna przenosić się na kolegów, pojawiają
się inne autorytety niż rodzice.

FAZA
GENITALNA -
popęd seksualny skierowany jest na osobników płci przeciwnej.

ADOLESCENCJA pojawia się między 12-24 rokiem życia
– wg współczesnych psychologów to bardzo ważny etap w życiu

Pełną fazę genitalną osiąga się po 24 roku życia ;
pełną dojrzałość psychiczną osiąga się dopiero w 30 roku życia.

 Wg Freuda rozwój dokonuje się przez
pokonywanie różnych frustracji. W obronie przed tymi frustracjami może pojawić
się fiksacja lub regresja.

REGRESJA – to wybór wcześniejszej fazy rozwojowej;
powstaje w wyniku lęku przed nieznanymi obowiązkami ( wiąże się to też z
fiksacjami ).Pojawiają się wtedy kiedy czujemy się jak dziecko; kiedy czujemy
się niepewnie, jesteśmy zależni od kogoś lub od jakiejś sytuacji. Silniejsze
regresje w toku rozwoju libido mogą doprowadzić do silnych nerwic, fiksacji.

REGRESJA W ZAKRESIE ID – człowiek powraca do
dziecinnej chęci bliskości, czułości, przyjemności i do uzyskania dużej
gratyfikacji.

REGRESJA SUPER EGO – pobudzanie archaicznych
warstw charakteryzujące się widzeniem czegoś albo w białym albo w czarnym
kolorze. Postrzeganie ludzi i in. sytuacji jako złych lub dobrych rzeczy.

REGRESJA EGO – EGO będzie spostrzegało,
podejmowało decyzje na poziomie dzieci. Osoba będzie dostrzegać tylko to co
będzie chciała zobaczyć. Myślenie będzie nie logiczne ale konkretne. Decyzje
podejmowane są bardzo irracjonalnie, bez przemyśleń.

Regresja może objąć jeden z tych regresów albo
wszystkie 3 razem.

TEORIA LĘKU

LĘK – pojawia się w tym samym czasie co EGO

jeżeli napięcia z ID nie są rozładowywane to wtedy
EGO zaczyna wypełniać się

lękiem

- to ta nie rozładowana energia z ID

LĘK NEUROTYCZNY – to napięcia nie rozładowane,
które są gromadzone wewnątrz, jest irracjonalny bo nie wiąże się z realnym
zagrożeniem; jest także nieproporcjonalny. Musimy sobie z nim radzić za pomocą
mechanizmów obronnych ale nie wszystko można wyprzeć z siebie i zawsze coś
zostaje.

LĘK REALISTYCZNY - to coś czego boimy się w
rzeczywistości, realnych sytuacji, których się boimy. Nasilenie tego lęku jest
proporcjonalne do nasilenia strachu.

LĘK MORALNY – lęk przed własnym morale; czujemy
się winni, zawstydzeni.

LĘK TRAUMATYCZNY – silny lęk związany z
wewnętrznym napięciem ID i mechanizmy obronne nie są w stanie wyprzeć go z
organizmu. Wyleczyć ten lęk można poprzez przerzucenie tego lęku w objaw i
umiejscowienie go.

NERWICA – stopniowo pojawiają się lęki wewnętrzne
albo bardzo silny lęk traumatyczny, z którym organizm nie może sobie poradzić,
powstają lęki w miarę realistyczne.

LĘKI LOKOMOCYJNE – to lęk przed podróżowaniem; są
lękami neurotycznymi ale nie realistyczne. Ten lęk został przyczepiony do
danego przedmiotu w miarę realistycznego.

LĘKI ANANKASTYCZNE – lęki, które charakteryzują
się tym, że dany człowiek nie będzie mógł wykonywać jakiejś czynności co może
doprowadzić do śmierci.

LĘK PARANOIDALNY – to także lęk neurotyczny
przyczepiony do jakiegoś przedmiotu..

Freud uważał, że nie ma sensu likwidować objawów
lęków neurotycznych, ponieważ pojawią się inne lęki na miejsce wyleczonych.
Uważał także, że nie ma sensu leczyć z samych tylko objawów za pomocą
farmakologii lub perswazji, gdyż nie jesteśmy w stanie wyleczyć kogoś z tych
objawów.

PSYCHOZY – pierwszą fazą do psychoz są nerwice nie
w pełni zaleczone, EGO jest przepełnione lękiem.

CELEM PSYCHOANALIZY jest dochodzenie źródeł lęku,
z czym jest on związany; ograniczenie lęku, zaburzeń, do odkrycia ich przyczyn.
Po zrozumieniu tego jesteśmy w stanie wyleczyć kogoś z lęków.

Freud uważał, że trzeba sprawić aby to co jest nieświadome
stało się świadome.

trzeba sprawić aby EGO mogło kontrolować naszą
świadomość.

Freud opracował swoje systemy leczenia lęku:
analiza snów, sposób wolnych skojarzeń; stwierdził, że zrozumienie swojego lęku
doprowadzi do uleczenia; uśpione EGO jest w stanie odpowiedzieć nam na pytania
dotyczące naszych lęków.

Freud zajął się stworzeniem uniwersalnej symboliki
na podstawie której chciał tłumaczyć te uśpione popędy; dotyczyła ona symboliki
popędu seksualnego kobiet i mężczyzn. Jung w swoich archetypach zaprzeczał
freudowskiej koncepcji popędu seksualnego uśpionego w marzeniach sennych.

Psychoanaliza ma za zadanie zinterpretowanie tych
wszystkich neurotycznych sytuacji, o których on później na zasadzie skojarzeń
odkrywa coraz to nowe sytuacje.

Freud zauważył także leczniczy wpływ mowy; mowa,
wypowiedzenie się przynosi ulgę i pomoc w rozwiązywaniu problemów. Wg Freuda
słowo jest upopędowione- czyli można za pomocą słowa wyrzucić z siebie złą
energię zgromadzoną w ID i EGO.

ANALIZA PRZENIESIENIA I PRZECIWPRZENIESIENIA :

A. przeniesienia- moment przeniesienia pewnego
uczucia z jednego przedmiotu, osoby na swojego psychoanalityka lub inną osobę;
o tym można mówić i wytłumaczyć.

A. przeciw przeniesienia – jest to reakcja, która
występuje u psychoanalityka, która to uczucie pacjenta odrzuca, gdyż nie było
to świadome ( uświadomione w danym momencie ).

Freud wprawiając pacjenta w regresje starał się
przenieść jego uczucia na własną osobę, a potem na zasadzie skojarzeń wytłumaczyć
podstawy objawów lękowych.

DROGI ODKRYCIA NIEŚWIADOMOŚCI :

* analiza marzeń sennych

* analiza przejęzyczeń, czynności pomyłkowych

* metoda swobodnych skojarzeń.

WSPÓŁCZESNE
KONCEPCJE PSYCHOANALITYCZNE :

 Po śmierci Freuda długa dyskusja i kłótnia między
Anną Freud i Melanie Klein.

PSYCHOLOGIA EGO – A. Freud i Frantz Hartman .

Jest to najwyższa instancja, dziecko rodzi się z
EGO i ono decyduje o życiu człowieka. Anna Freud zajmowała się psychologią i
analizą dzieci, w wyniku czego przekonała się, że każde dziecko ma EGO. Badała
funkcjonowanie i zasadę kontaktowania się dzieci z rzeczywistością. Podkreślała
syntetyzujące funkcje EGO. Określiła w jaki sposób podporządkowane są mu
procesy poznawcze. Oboje podkreślali rolę świadomości w funkcjonowaniu człowieka.
Opisała mechanizmy obronne człowieka, pokazała w jaki sposób się one rozwijają
( 40 różnych metod obronnych, kiedy które się pojawiają, które są najbardziej
pierwotne ).Podkreślała autonomię EGO; EGO ma swoją energię, własne jej zapasy,
własne popędy.

MELANIE KLEIN , RONALD FERBER , MARGARET MALER

M. Klein zakwestionowała założenia Freuda, poddała
w wątpliwość, że psychika rozwija się wraz ze wzrostem popędowości. Dynamika,
rozwój psychiki odbywa się nie tylko przez zaspakajanie popędu, bardziej zależy
od tego dlaczego i jak rozładowujemy popęd ( teoria relacji do obiektu ).

Wczesnodziecięce relacje z obiektami są podstawą
do późniejszego życia.

Badała także dzieci. Fazy rozwojowe badała w
odniesieniu do obiektu.

I rok życia

jednak na samym początku jest jedność, nie ma
rozróżnienia między sobą a obiektem, np. matką; nie tolerują sprzecznych stanów
( Ferber , Klain ).

Zanim dojdzie do oddzielenia, a potem oddalenia “
self” od obiektu zachodzą różne pośrednie procesy. Małe dziecko nie znosi
poczucia ambiwalentności; zaczyna dostrzegać w sobie elementy, które są
gratyfikujące i frustrujące. Zaczyna widzieć matkę osobno ( też jako dobrą i
złą ).

Dziecko nie jest w stanie wejść w relacje ze “złą”
matką więc identyfikuje się z matką “dobrą” a jej “złą” część wchłania w siebie
– INTROJEKCJA.

Potem, kiedy nie może znieść zła w sobie, całą złą
część siebie i tę złą część matki projektuje z kolei na matkę –PROJEKCJA ( gdy
dziecko nie toleruje w sobie złych rzeczy, cech, które przekazuje matce ).

DOROBEK
KLEIN I MALER

Faza oralna i analna zostały rozbite

1-2 m-c życia – to autyzm, nie ma obiektu, faza
bezobiektualna ( Freud też wspominał o autyzmie nazywając to pierwotnym
narcyzmem ).

3-5 m-c życia – wg Klein to faza symbiotyczna –
więź między matką i dzieckiem ( self – objekt ).

- wg Maler to faza schizoparanoidalna- w tym
okresie pojawia się rozróżnianie dobra i zła; tutaj dziecko nie odróżnia
rzeczywistości od swoich marzeń, fantazji.

To co w myślach to i w polu postrzeganym; dziecko
musi zmagać się z lękami przed utratą matki ( silne lęki dezintegracyjne );nie
ma zdolności oddalania gratyfikacji; ( out of sight , out fo mind ). Mechanizm
obronny – mechanizm rozczepienia, oddzielenie matki dobrej od złej, nie ma
matki złej. Badały wpływ regresji i fiksacji na małe dzieci, regresja może
doprowadzić do schizofrenii.

5/6 – 7/9 m-c życia – wg Meler to faza
różnicowania – tu pojawia się element rozdzielenia S-O ; dziecko jest bardziej
rozwinięte ruchowo i fizycznie, może określać swoje części ciała

- wg Klein to faza depresyjna – w tej fazie
charakterystyczne jest wchłanianie złej części matki do siebie ( czasami też i
dobrej ) – jeśli matka znika to znaczy, że jestem niedobry, prowadzi to do
uczucia winy, pojawia się lęk anichilistyczny- to lęk przed tym, że przestanie
istnieć, przeżywa siebie jako coś złego. Pojawiają się mechanizmy obronne

w postaci obiektów podtrzymujących – misie,
maskotki, pieluszki – za pomocą których redukuje swoje lęki i przenosi na nie
dobrą część swojego EGO.

Pierwotny sposób relacji z matką decyduje znacząco
o późniejszym rozwoju psychicznym człowieka. Na bazie relacji do matki dojrzewa
popędowość.

9-14 m-c życia – wg Maler to faza praktykowania –
dziecko powiększa zdolności lokomocyjne, motoryczne, świat staje się dostępny,
wie, że jest w stanie coś zrobić, ma ogromne poczucie omnipotencji ( poczucie
siły ).

15- 20 m-c życia – faza ponownego zbliżenia – na
skutek sprawstwa dziecko doznaje przykrości, zaczyna doświadczać własne
słabości, dziecko wraca do matki i potrzebuje jej wsparcia ze wszystkimi
słabościami. Często matka może odrzucić dziecko z jego słabościami; słabości
sprawiają, że włączają się krótkotrwałe fale regresji; matki w tym okresie są
sfrustrowane; to trudny okres; dziecko będzie mogło samo zaprzeczać złym
częściom siebie albo zaprojektować złe części w stronę matki; regresje i
frustracje dają zaburzenia neurotyczne jak też osobowości: osobowość
narcystyczna oraz tzw. osobowość z pogranicza ( BORDER – LINE ), która nie
potrafi utrzymać więzi między dwojgiem ludzi, atakują te więzi.

koniec 2 początek 3 roku życia - następuje
rozdzielenie S – O.

KONCEPCJE
PSYCHOKULTUROWE :

* odrzucają biologiczne popędy człowieka, ponieważ
nie są one głównym czynnikiem dynamizującym osobowość człowieka a kształtowanie
jej zależy do oddziaływań społecznych i kulturowych.

I – działanie człowieka jest stymulowane przez
siły dynamiczne za którymi stoją popędy i potrzeby.

Popędy i potrzeby wtórne – nabywane w procesie
socjalizacji, czyli kształtowania sposobów na zaspokajanie ich, odbywa się to
za pomocą kulturowych i społecznych wzorców.

II – wśród popędów i potrzeb wtórnych zawsze
istnieje konflikt wewnętrzny ,

sposób dawania sobie rady z lękami kształtuje
osobowość człowieka ,

potrzeby wtórne i konfliktowość jest nieświadoma

jeżeli mechanizmy obronne zawodzą pojawia się
nerwica

człowiek może wchodzić w konflikty zewnętrzne
kiedy uniemożliwione jest zaspokojenie potrzeby wtórnej.

KONFLIKT ZEWNĘTRZNY – gdy coś na zewnątrz
człowieka nie pozwala mu zaspokoić potrzeb własnych; także konflikt wewnętrzny
może utrudnić zaspokojenie jakiejś potrzeby wtórnej.

KONFLIKTY WEWNĘTRZNE -

* konflikt między potrzebą niezależności a
bliskości ( bezpieczeństwa- wolności )

* między rywalizacją a współpracą

* między potrzebą afiliacji ( kontakt z ludźmi ) a
potrzebą osiągnięć

Rodzaj konfliktowości wew. zależy od doświadczeń,
przeżyć nabytych w dzieciństwie; mają cechę obciążania rodziców, kultury,
społeczeństwa za znerwicowanie, konfliktowość.

Przedstawiciele tej koncepcji zaczynają nawoływać
do zmian kulturalnych, społecznych, krytykując technicyzacje, konsumpcjonizm.

Za A. Freud akceptują teorię lęku, odróżniają lęk
od strachu.

Strach to nieprzyjemne uczucie

Lęk to sygnał niebezpieczeństwa wewnętrznego, jest
nieświadomy, stanowi zagrożenie dla całej osobowości :

- lęk normalny – ten lęk ma każdy; siła lęku jest
proporcjonalna do frustracji, zagrożenia; z tym lękiem dają sobie radę
mechanizmy obronne; jest możliwy do uświadomienia

- lęk neurotyczny – jest nieproporcjonalny do
zagrożeń; mechanizmy obronne mogą zawodzić; może prowadzić do objawów
neurotycznych.

MECHANIZMY OBRONNE :

- zamieniają lęk neurotyczny w lęk uśpiony

- to obrona przed lękiem przez redukcję lub
zamianę

- często zamieniają lęk pierwotny we wtórny ( lęk
przed lękiem ) czego sobie nie

uświadamiamy

- utrzymują pozytywną samoocenę

- bronią poczucia godności ale nie likwidują
konfliktów; zawodzą ale te zawody są nieświadome

- powodują wyparcie, tłumienie, projekcje

- przemieszczenie substytutu – a słodkie wygłupy ;
b obniżanie wartości celu

- racjonalizacja- to nieadekwatne wyjaśnianie
własnych zachowań w stosunku do rzeczywistości; może podwyższać wartość celów
do których dążymy ( ale to nie są cele pierwotne ) i obniżać wartości celu
którego się nie osiągnęło

- badają i ujawniają konfliktowość wewnętrzną;
terapeuta musi być bardziej aktywny, doszukiwać się tej konfliktowości.

 GŁÓWNI PRZEDSTAWICIELE KONCEPCJI
PSYCHOKULTUROWYCH :

ALFRED ADLER –

* uważał, że ludzie kierują się poglądami
społecznymi

* najważniejsze dla człowieka jest poczucie,
dążenie do mocy nabytej w procesie socjalizacji

* w dzieciństwie nabył poczucie, że jest słabszy,
gorszy, niższy od rodziców i dlatego ma poczucie mocy, jest to
zadośćuczynienie.

* JAŹŃ – jest podstawą struktury psychicznej
człowieka

pośredniczy między bodźcami a nieświadomymi jej
wzorcami reakcji

stawia cel do którego człowiek dąży, dążąc do celu
skompensujemy poczucie

nicości

tworzy się na bazie doświadczeń życiowych i
dziedziczności

* uważał, że bardzo ważne jest badanie świadomości
człowieka.

KAREN
HORNEY:

* amerykanka, poddaje w wątpliwość teorię
seksualności Freuda oraz lęk kastracyjny u kobiet;

* czynnikiem kształtującym osobowość u dziecka
jest poczucie bezpieczeństwa i miłość do matki;

* lęk podstawowy, że nie otrzyma się miłości,
bezpieczeństwa od matki w toku socjalizacji redukuje się

* jest kilka strategii dawania sobie rady z
problemami :

- dziecko może stać się wrogiem dla otoczenia i
chce się zemścić

- dziecko może stać się uległe i przez uległość
odzyskać miłość matki

- może idealizować swój obraz

- może próbować kupować uczucia

- może zmuszać kogoś aby go kochano

- może liczyć na ludzkie współczucie

- poprzez uzyskanie władzy nad innymi

- poprzez wykorzystywanie innych, rywalizację

* każda z tych strategii może przybrać charakter
popędu lub wtórnej potrzeby

* mają charakter neurotyczny, ponieważ kryje się
za nimi lęk podstawowy i nie mogą być zaspokojone.

* opracowała 3 typy potrzeb :

1. potrzeba związana z dążeniem ku ludziom, potrzeba
miłości, zbliżenia się

2. potrzeby, które odsuwają od ludzi, potrzeba
niezależności

3. występowanie przeciwko ludziom, potrzeba
władzy, zemsta

* każdego z nas można przystosować do którejś z
tych grup

* podkreślała dużą rolę terapii psychodynamicznej.

ERIC
FROM :

* ur. w pocz. XX w. (1900) we Frankfurcie w
rodzinie żydowskiej, z dużą tradycją religijną, od dziecka nasiąkł ideą
miłości, pokoju, harmonii

* w swoich badaniach psychoanalityczno-społecznych
stworzył opis osobowości autorytarnej, i w jaki sposób się tworzyła ta
osobowość

* natchnęła go myśl aby połączyć psychologię z
marksizmem

* w 1941 wydaje pracę pt. “ Ucieczka do wolności”,
w której analizuje faszyzm i jego idee; w książce zawarte są także poglądy na
oddzielenie cywilizacji od natury, zerwanie naturalnej więzi; samoświadomość i
świadomość własnej śmierci występuje tylko u człowieka i mając tę świadomość
występuje ogromne uczucie osamotnienia, które musi przezwyciężyć, nadaje on
dynamiki osobowości

* chciał znaleźć taką strukturę społeczną, która
pomoże człowiekowi wyjść z uczucia osamotnienia, która da człowiekowi spokój,
harmonię

* FORMACJE
SPOŁECZNE W KTÓRYCH MOŻNNABY BYŁO PRZEZWYCIĘŻYĆ OSAMOTNIENIE

Formacje orgiastyczne – pierwotne wspólnoty
plemienne, które przezwyciężają uczucie osamotnienia przez obrzędy religijne w
których wpadają w trans; posiadają pokój; w Europie stany orgiastyczne osiągamy
przez alkohol i in. używki, a także poprzez podporządkowywanie i wykonywanie
odgórnych zadań, ten stan można przezwyciężyć poprzez ubezwłasnowolnienia

* postawa twórcza i to co pozostawia po sobie dany
twórca-człowiek przezwycięża stan osamotnienia i doprowadza do harmonii i
spokoju

* jedyną, właściwą postawą była postawa pełna
miłości i myślenie produktywne.

Formacja nie orgiastyczna – pośredni przez
alkohol, narkotyki, nadużywanie leków, także przez podporządkowanie się
faszyzmowi czujemy się wspólnotą.

* wykształcił rodzaje charakterów:

1. charakter produktywny

2. ch. recepcyjny

3. ch. eksploracyjny

4. ch. zabezpieczający

5. ch. merkantylny

RODZAJE
WIĘZI INTERPERSONALNYCH

1. więź symbiotyczna – można wyróżnić osoby o ch.
eksploratorskim i receptywnym

ludzie o tych ch. tracą niezależność, lęki
wypierają poprzez

podporządkowanie albo sobie albo drugiej osobie

2. więź destruktywna - wycofanie się w
destruktywność; typ zabezpieczający i merkantylny

dystans, wycofanie, odcięcie się od ludzi; uczucie
obojętności

wobec ludzi; towarzyszy temu poczucie zawyżonej
wartości

samego siebie; destruktywność ma popęd do
niszczenia, ale to

jest zamiana lęku, tzn. lęk przed tym co mogą nam
zrobić

zamienia się na to, że sam może to zrobić.

3. więź przez miłość i myślenie produktywne-
troska, odpowiedzialność, pragnienie

samorealizacji, i in.

Koncepcja Froma jest dość moralizatorska, cechuje
się dużą wiarą i nadzieją w człowieka.

Osobowość ma nadal charakter nieświadomy i
konfliktowy, sprzeczne potrzeby wtórne nabyte są w procesie socjalizacji, to
motywacja naszych działań jest nieświadoma.

Środowisko odgrywa znacznie większą rolę niż w
psychoanalizie.

Rozwój człowieka to nabywanie potrzeb wtórnych i
uczenia się ich zaspakajania. Nie odrzucają istnienia nieświadomych pragnień i
popędów ale silniejsze są wpływy socjalizacyjne.

Wszyscy oni walczyli o humanizację wartości,
kultury. Postulowali świadomą postawę człowieka ale największy wpływ na
człowieka ma nieświadomość.

Zalecali większą aktywność psychoterapeuty i jego
wkład w leczenie pacjenta.

KONCEPCJE
POZNAWCZE :

* jest nauką stricte naukową, weryfikowalną

* trudno określić jej początki; jej ojcem można
nazwać Wiliama Jamesa

* na lata 50 i 60 przypada dynamiczny rozwój
psychologii poznawczej, bowiem wtedy wiedza na temat symulacji ludzkiej
psychiki rozwinęła się a to dało szereg warunków do rozwoju badań.

* podstawą badawczą są procesy myślenia

* człowiek jest samodzielną jednostką i badaczem
tego świata, także eksploatatorem twórcą swej osobowości.

* procesy psychiczne i zachowanie człowieka zależą
przede wszystkim od informacji i ich przetwarzania.

* informacja to podstawowy materiał w procesach
myślenia; są 2 rodzaje informacji:

1. inf. zewnętrzne ( sterowanie zewnętrzne ) – to
wszystkie inf. docierające do człowieka z zewnątrz; inf. te człowiek świadomie
przetwarza i wykorzystuje; selekcja inf. to w psychologii uwaga ( filtr selekcyjny ); przeciążenie inf. może powodować
zaburzenia: emocjonalne, zapamiętywania, poczucia tożsamości; także brak inf.
może być destruktywny dla człowieka ( izolacja sensoryczna ). Po pewnym czasie
pojawiają się halucynacje potem zaburzenia emocjonalne, lęki a nawet brak
poczucia tożsamości. Każdy człowiek ma taką barierę przeciążenia.

2. inf. wewnętrzne ( sterowanie wewnętrzne ) – to
inf., które mamy zapisane w naszym mózgu za pomocą reprezentacji umysłowych; struktury poznawcze to system inf. o
świecie zew., ludziach, o nas samych, o sposobach działania, strategiach,
wiedza o relacjach między ludźmi. Regulują nasze zachowanie, umiemy się
przystosować do warunków jakie nas otaczają. Ten system ma cechy względnie
trwałe, które są cechami osobowości człowieka, zawierają inf. reprezentowane
umysłowo, cechują się pewną trwałością ale mogą ulegać zmianie i mogą być
modyfikowane pod wpływem naszego życia i tego czego się uczymy .Jest jednak w
nich trzon, szkielet ( w str. poznawczych).

CECHY
FORMALNE STRUKTUR POZNAWCZYCH :

1. złożoność – w różnym stopniu proste i złożone;
to liczba i zakres inf.

2. abstrakcyjność-konkretność – może być albo
konkretna albo abstrakcyjna

3. otwartość-zamknięcie – albo podlegają zmianie
poprzez inf. albo mają sztywne struktury

na nowe poglądy, mocno uszczelnione

4. aktywność-bierność – albo często używamy inf. z
tych struktur albo zamykamy te

informacje i nie używamy ich potem.

FUNKCJE
STRUKTUR POZNAWCZYCH :

1. dzięki strukturą człowiek ma poczucie swojej
tożsamości, własnego ja, w nich zawarta jest historia naszego życia, nasze
poglądy

2. orientowanie się w świecie zewnętrznym –
percepcja, zdolność do myślenia i rozwiązywania problemów

3. ułatwiają ocenę wartości działań i zdarzeń

4. dostarczanie inf. o programach działania –
wiedza o różnych strategiach działania.

PSYCHOLOGIA
POZNAWCZA DZIELI SIĘ NA:

A. psychologię procesów orientacyjnych :

* jak człowiek przetwarza inf.

* jaką rolę pełni uwaga, proces pamięci, rodzaje
pamięci, percepcja

* człowiek formuje określone oczekiwania,
przewiduje co się może wydarzyć, może

planować

* zdarzenia
zależne od działań człowieka
określa prawdopodobieństwo
subiektywne

to stopień pewności podmiotu, że znajdzie
określony stan rzeczy, który przyniesie

określony wynik .

prawdopodobieństwo
obiektywne
– to przewidywanie pogody,
zjawiska socjologiczne.

* im więcej wiedzy posiadają o zjawisku
subiektywnym to tym większa wiara, że to

zajdzie. Są dwa typy ludzi : optymista – wiedza o wartości pesymista
– wiedza o prawdopodobieństwie wydarzenia jakiegoś zdarzenia

* ludzie modyfikują system oczekiwania

* TEORIA DYSONANSU POZNAWCZEGO FESTINGERA :

wyjaśnia zachowania człowieka w wielu dziedzinach;
człowiek dąży do uzyskania konsonansu poznawczego natomiast dysonans jest
nieprzyjemny dla człowieka, dysonans pojawia się wtedy, gdy występują sprzeczne
inf. i one napływają do nas. Jeżeli te inf. są mało ważne to nie będzie
dysonansu, jeżeli on wystąpi, czyli inf. te były ważne, to musimy dysonans
zredukować. Festinger znalazł 3 sposoby na uzyskanie konsonansu :

1. blokada dostępu do świadomości inf. sprzecznych

2. deformacja inf. zaprzeczających

3. zmiana pierwotnych przekonań, inf.

PSYCHOLOGIA
PROCESÓW WARTOŚCIOWANIA

* nie tylko określenie prawdopodobieństwa o
pojęciu działania, ale i nadanie wartości celowi, do którego się dąży

* użyteczność celu – to subiektywna wartość celu,
jego ocena zależy od naszych struktur poznawczych i od aktualnych inf.

* człowiek tworzy sobie subiektywne cele wartości
– użyteczność.

5
podstawowych grup wartości

1. wartości dionizyjskie – konsumpcja, do rzeczy materialnych,
do przyjemności

2. ” heraklesowe – dominacja, władza, społ.

3. ” prometejskie – altruistyczne, cele pro -
społeczne

4. ” sokratyczne – związane z poznawaniem,
ciekawością, rozwojem

samorealizacją

5. ” apolińskie – wszelki proces twórczy, twórcze
poznanie świata, sztuka.

Ludzie mogą mieć, wyznawać różne wartości (
mieszane).

Atrak. są cele które są dla nas b. atrakcyjne.

Realiści –głównie kierują się prawdopodobieństwem
wyniku.

Ryzykanci – kierują się wartością uzyskanego
wyniku, nie biorą pod uwagę prawdopodobieństwa sukcesu.

Od celu do którego dążą jest zależna od motywacji
– siły, pragnienia do osiągnięcia tego celu.

W różnych dziedzinach naszego życia każdy z nas
znalazł granice naszych inspiracji.

EMOCJE – wiążą się z procesami przetwarzania inf.

gdy są one sprzeczne, niezgodne – pojawia się
wtedy lęk, wstyd, poczucie winy

gdy są one zgodne z oczekiwaniami – pojawia się
satysfakcja.

Emocje mogą być strategiami do osiągania celu.

 Model przetwarzania inf. przez człowieka

Badania
Penfilda
- am. neurochirurg ; przykładał
elektrody do punktów płatów skroniowych – chciał się dowiedzieć czy prąd
spowoduje przypomnienie, odświeżenie pamięci.

Z punktu X potem punkt Y, powrót do punktu X – jak
kaseta magnetofonowa.

Pojawiły się teorie zapominania :

1. świat pamięciowy nie zanika – nie jest to
prawdą, zostaje zapisany w pamięci trwałej, to nie zapominamy ale możemy
stracić dostęp do tych wspomnień, inf.

 Wielu z nas preferuje jedno źródło inf. np.
wzrokowcy

 Przekazywanie inf. to także - wnioskowania,
analiza, synteza, procesy oceniania, abstrahowania, kodowanie – zapisywanie w
pamięci trwałej, może być 1. k. obrazowe- wyobrażeniowe ; 2. k. językowe –
symboliczne.

Strategia w przekazywaniu inf. to określony ciąg
operacji dokonywanych na inf.

1. – nic nie jest określone – intuicja, pomysły

2. Algorytmy – strategie dokładnie określone

 Te strategie często się przeplatają.

 TYPY
ZADAŃ
– różne sytuacje problemowe, jest to
zestaw inf., sytuacji problemowych, które oddziaływają na nasz system
przetwarzania inf. w celu przetworzenia inf. dających rozwiązanie.

PODZIAŁ
ZADAŃ :

1. otwarte-otwarte – czy są znane hipotezy i
metody rozwiązania zadań , nie znamy ani rozwiązań ani sposobu dojścia do nich,
nie wiemy jak je rozwiązać.

2. zamknięte-otwarte – znany wynik ale nie znana
metoda dojścia do niego.

3. otwarte-zamknięte – nie znane rozwiązanie ale
znana metoda dojścia do niego

4. zamknięte-zamknięte – wszystko jest znane.

PAMIĘĆ TRWAŁA :

1. deklaratywna
to wszelka wiedza, którą można określić “ wiem że”; wiedza konkretna
określająca pewien określony fragment rzeczywistości.

2. proceduralna
“ wiem jak “ to wiedza o różnych procedurach, strategiach, operacjach co
robić z określonym fragmentem rzeczywistości, co robić z daną procedurą.

Psychologowie podzielili się na dwie grupy
zwolenników tych teorii.

Koncepcja Andersona - łączy te dwie wiedze (
proceduralną i deklaratywną ) ale są one osobno reprezentowane.

Koncepcja schematów - w jednym schemacie zawarte
są i deklaracje i procedury i są reprezentowane jako jedność. Zadawano sobie
pytania, która wiedza jest we władzy której, z której wiedzy łatwiej jest nam
korzystać. Pierwotna jest wiedza proceduralna a dopiero potem jest wiedza
deklaratywna i tak ta wiedza jest gromadzona ( w takiej kolejności dziecko ją
przyswaja ). Łatwiej nam korzystać z wiedzy proceduralnej, wiedze deklaratywną
zawsze sprawdzamy, ponieważ tej wiedzy nie jesteśmy pewni i zapisujemy ją w
postaci deklaracji.

*. semantyczna
i epizodyczna
w obu pamięciach zgromadzona jest ta sama wiedza ale w inny sposób
:

wiedza epizodyczna – to zapis doświadczenia w
konkretnym czasie i przestrzeni

wiedza semantyczna – to reprezentacja
rzeczywistości wyabstrahowanej z kontekstu czasoprzestrzennego; reprezentuje to
co stałe, niezmienne.

SCHEMAT
POZNAWCZY
to sposoby zorganizowania pamięci epizodycznej, z której można
wydobywać konkretne epizody; koncepcje te odnoszą się do wielu innych koncepcji
psychologicznych.

Założenia
schematów poznawczych

1. schemat poznawczy jest wzorcem poznawczym
wyznaczającym sposób naszego myślenia w odniesieniu do określonego obszaru
rzeczywistości

2. nie jest wierną kopią rzeczywistości którą
reprezentuje tylko specyfistyczną reprezentacją ( specyfistyczną idealizacją );
reprezentuje najbardziej oczywiste elementy tej rzeczywistości

3. nadają procesom poznawczym charakter
konstrukcyjny, to znaczy, że proces poznawczy nie rej struje biernie ale polega
na interpretowaniu, organizowaniu, przekształcaniu inf. w odniesieniu do
schematu, który reprezentuje dany fragment rzeczywistości.

 Schematy poznawcze mają 3 główne właściwości
:

1 każdy schemat poznawczy ma strukturę wewnętrzną i sam
wchodzi w skład bardziej złożonych schematów.

* schematy poznawcze są zorganizowane w sposób
hierarchiczny

* struktura wewnętrzna schematu oko nie wchodzi w
skład schematu wewnętrznego

* co daje nam hierarchiczne zorganizowanie
schematów poznawczych :

- zapewnia ekonomiczność w gromadzeniu wiedzy,
bowiem im więcej musimy uaktywniać subschematów to tym dłużej musielibyśmy
zastanawiać się nad odpowiedzią.

- schematy poznawcze są ze sobą bardzo licznie
powiązane

- mają wybiórczy charakter aktualizowania i
gromadzenia inf.

- najpierw kształtują się elementarne schematy
potem złożone

- ludzie różnią się zhierarchizowaniem tych
schematów

- u wszystkich ludzi zawsze dochodzi się do
schematów podstawowych, których nie da cię rozłożyć; są to elementarne
właściwości substytutów

- schemat relacyjny – reprezentuje różne czynności
ludzkie i zdarzenia i wiążą ze sobą wszystkie pozostałe schematy

- schematy czynności podstawowych : posiadanie,
branie, dawanie te schematy wchodzą w skład schematów nadrzędnych.

2. każdy schemat poznawczy jest rdzeniem pojęciowym mającym
swój obszar dopuszczalnych transformacji;

- rdzeń zawiera najbardziej typowe elementy
rzeczywistości, które reprezentuje ten schemat

- typowe cechy + typowe reakcje = rdzeń pojęcia

- obszar dopuszczalnych transformacji – to zmiana
rdzenia pojęcia ( jego transformacja ); istnieje dopuszczalny obszar
transformacji; każdy schemat poznawczy ma lepsze lub gorsze egzemplarze; im
bardziej typowy egzemplarz tym łatwiej daje się rozpoznać.

3. każdy schemat poznawczy jest procedurą poznawczą – w
każdym schemacie zawarta jest procedura rozumienia, dzięki temu co zawiera
proces poznawczy udaje się nam wyjaśnić schemat poznawczy, który reprezentuje
fragment rzeczywistości.

Aktywizacja
schematu
to udostępnienie go naszej świadomości

- odgórnie – od schematu nadrzędnego do schematu
podrzędnego; czyli aktywizujemy schemat od samej góry i stopniowo schodzimy po
szczeblach do samego dołu, w tym wypadku do schematów podrzędnych

- oddolny – od schematu podrzędnego do schematu
nadrzędnego

- wydobycie tego schematu do momentu udostępnienia
do naszej pamięci operacyjnej; krótkotrwałej.

Powstawanie
schematów :

- prosta rozbudowa pamięci proceduralnej (
rozbudowywanie doświadczeń , nabywanie ich )

- zmiana zawartości rdzeniowej schematu – dołożyć,
odłączyć; można zmienić też obszar dopuszczalnej transformacji; można
przetransportować rdzeń

- rozbudowa subschematów.

KONCEPCJA HUMANISTYCZNA

 * jej początki przypadają na lata 40-ste,
szczytowy okres rozwoju przypada na lata 60-te

* była protestem przeciw humanizmowi - brak
autentycznej osoby, człowiek reaktywny nie akceptowany; oraz psychoanalizie –
słabość człowieka

* podkreślali rolę autonomii człowieka, wolnej
woli, systemu wartości, dążeń życiowych

* duży wpływ miała fenomenologia i
egzystencjonalizm

*Bugental
– zebrał wszystkie humanistyczne postulaty :

1. człowiek jest unikalną całością, czymś więcej
niż sumą swoich części, osoba człowieka jest spójnym systemem; humaniści nie
zajmowali się pojedynczymi jednostkami, zaburzenie jedności wewnętrznej wpływa
na różne zaburzenia psychologiczne.

2. podstawową właściwością natury ludzkiej jest
jej rozwój; badali co pomaga a co przeszkadza rozwojowi człowieka.

3. główną motywacją człowieka jest dążenie do
samorealizacji, samo spełnienia, które dokonuje się w toku naturalnego rozwoju.

4. człowiek z natury jest dobry; jego naturalne
dążenia są zawsze twórcze, pozytywne, konstruktywne; wszelka agresja jest
zaburzeniem.

5. ludzkie zachowanie uwarunkowane jest obecnym,
aktualnym doświadczeniem ( tu i teraz); nie ważne jest coś z przeszłości ani z
przyszłości.

6. człowiek żyje w środowisku ludzkim i jest
uwikłany w szereg powiązań interpersonalnych; wielość ról i oczekiwań może
zaburzyć rozwój.

7. człowiek jest świadomy, a świadomość jest
podstawowym czynnikiem ludzkiego istnienia; w świadomości zapisana jest
większość doświadczeń.

8. człowiek dysponuje wolnym wyborem; zaburzenia w
rozwoju mogą to wyeliminować.

9. człowiek działa nie tylko świadomie ale i
celowo nadając sens własnej egzystencji.

Wg HITTA : psychologia
zainteresowana jest :

1. człowiekiem jako takim

2. sensem kondycji ludzkiej

3. szuka wartości humanistycznych wynikających z
ludzkiego doświadczenia

4. wszelka wiedza jest względna i ulega zmianom

5. nadawali kluczową rolę doświadczeniu ludzkiemu
– podejście fenomologiczne

6.nie neguje dorobku innych psychologii chce je
włączyć w swoje badania

7. osobowość to osoba człowieka.

Wg Karla
ROGERSTA
centralnym konstruktem wyjaśniającym pojęcie osobowości to
struktura “ja”, która pojawia się w dzieciństwie poprzez doświadczenia dziecka
i zapamiętywanie symboliczne w świadomości człowieka, wraz z jej rozwojem
rozwija się potrzeba samoakceptacji, jest bezwarunkowa, chce doświadczać siebie
w sposób pozytywny bez względu na komunikaty innych; komunikaty niespójne dla
dziecka zagrażają integracji poprzez zniekształcenia; doświadczenia negatywne
zepchnięte do nieświadomości zostają nie ustrukturyzowane i zniekształcone.

Akcentuje olbrzymią rolę otoczenia, które decyduje
o obronie pozytywnego swojego “ja”. Zaburzenia polegają na tym, że człowiek
skupia się na obronie a nie na rozwoju. Wewnętrzna wolność wytwarza się jeśli
człowiek potrafi się w pełni akceptować, swoje uczucia i wszystko co jest
związane z “ja”, pozwala na dokonywanie wolnych wyborów, do samorealizacji-
osoba taka całkowicie odpowiada za swoje czyny, jest spontaniczna, całkowicie
niezależna od zewnętrznych ograniczeń.

SAMOREALIZACJA to wg MASLOVA :

1. postawa pełna miłości; wyróżnił 2 typy :

* egoistyczna- zaspokajanie swoich potrzeb, jest
skoncentrowana na tym aby zaspokajać te potrzeby

* typu B – to potrzeba dawania a niżeli brania, to
skupianie się na innych

2. postawa twórcza – to taki proces który wzbogaca
wewnętrzną strukturę człowieka

3. zachowania altruistyczne

4. rozwój własnego JA.

Jest wiele sprzeczności w postulatach humanistów

Rozwój nie jest odległym celem do którego dąży,
jest stawaniem się, on zachodzi, staje się, jest spontaniczny.

Maslov badał warunki jakie sprzyjają rozwojowi:

* przyzwolenie, podziw, pochwała

* sytuacja bezpieczna dla człowieka, gratyfikująca
potrzeby, uspokajająca

* sytuacja podtrzymania emocjonalnego, brak
zagrożeń

* nie może być sytuacji oceniających i porównujących.

Maslov pisał : Rozwój następuje wtedy kiedy
kolejny krok na przód postrzegany jest jak coś

wspaniałego.

dwie tendencje, które wpływają na człowieka

OBRONA OSOBA ROZWÓJ

jeśli człowiek koncentruje się na obronie to się
nie rozwija- zagrożone jest bezpieczeństwo wewnętrzne, rozwój jest
nieatrakcyjny bo stwarza niebezpieczeństwo, że nie ma wolnych wyborów. Jeśli
wybiera się rozwój to jest on atrakcyjny- blokuje obronę przed lękiem,
stratami- jest nieatrakcyjny. Dziecku powinno się uatrakcyjniać rozwój,
minimalizować obawy przed nim, zagwarantować bezpieczeństwo. Wtedy rozwój jest
niekończącą się drogą wolnych wyborów.

WARUNKI
OPTYMALNEGO ROZWOJU DZIECKA wg MASLOVA :

1. dziecko musi rozwijać się w otoczeniu z
poczuciem bezpieczeństwa

2. musi mieć poczucie samoakceptacji, buduje
poczucie własnej wartości, ufa sobie

3. może zaryzykować rozwój, który dokonuje się
przez wolny wybór czyli spontaniczny, samodzielny, zgodny z subiektywną
satysfakcją. Otoczenie dziecka nie powinno narzucać mu wyborów, ale może proponować
pewne rozwiązania ale nigdy ich nie narzucać, wtedy dziecko ma uatrakcyjniony
rozwój.

 Psychologowie stworzyli kilka rodzajów
terapii, które koncentrują się na umożliwianiu rozwoju.

Wszystkie koncentrują się na pomocy rozwoju
zablokowanym przez obronę, poprzez odblokowanie różnych reakcji
interpersonalnych. Ruch psychologów rozwinął grupy spotkaniowe, które pomagają
w rozwijaniu się.

Rogers uważał, że muszą być spełnione trzy warunki
aby pomóc “klientowi” ;

a. terapeuta, który ma pomóc swojemu klientowi
musi być spontaniczny, musi być sobą (autentyczny),wyrażać swoje uczucia w
sposób bezpośredni

b. pełnym empatii – musi mieć zdolność
współodczuwania tego co czuje klient

c. musi bezwarunkowo akceptować swojego klienta.

Podejście humanistyczne miało wpływ na rozwinięcie
się wychowania bezstresowego, gdzie powinno się dbać o integrację osobowości
dziecka, które z natury jest dobre , rozszerzać pole świadomości poprzez
refleksyjność nad sobą i życiem, pomagać w formułowaniu swojej osobowości.

TEORIA MOTYWACJI
LUDZKIEJ MASLIVA

stworzył w niej hierarchię potrzeb

1. potrzeby podstawowe - to potrzeby biologiczne,
uczucia i bezpieczeństwa, samoakceptacji; muszą być zaspokojone w pierwszej
kolejności, jeżeli nie są to wtedy nie ma rozwoju

2. meta potrzeby – dążenie do uczciwości,
sprawiedliwości, piękna; są warunkiem rozwoju ale po zaspokojeniu ww potrzeb.

* interesowały go jednostki twórcze zarówno zmarłe
jak i żyjące, samo realizujące się

* jest 16 cech które charakteryzują ludzi
twórczych, których opisywał, m.in. Jefferson, Lincoln, Churchil i in. :

-ludzie ci byli nastawieni do świata realistycznie

- mieli doznania mistyczne, wewnętrzne, duchowe,
mieli doznania szczytowe

- identyfikowali się z ludzkością

- ich wartości i postawy były demokratyczne

- mieli poczucie humoru

- tworzyli związki trwałe pełne miłości, głęboko
uczuciowe

- akceptowali siebie

- byli spontaniczni

- koncentrowali się na problemach innych a nie na
sobie

- wykazywali potrzebę odosobnienia

- oceniali niekonwencjonalnie.

Zalety
koncepcji humanistycznej :

* rozszerzenie wiedzy na temat dążeń człowieka

* podkreślenie pozytywnych przeżyć

Wady
:

* czy człowiek z natury jest dobry?

* czy nie popełniamy błędów?

* czy jedynym motywem jest samorealizacja?

* czy tu i teraz jest ważne?

* badaczy raził fakt, że przywłaszczono sobie
nazwę “humanistyczna”, uważano twórców tej koncepcji za bardziej moralistów niż
obiektywnych badaczy.