Czynności poznawcze - wrażenia, spostrzeżenia, pamięć i myślenie.

Posted by nauka on śr., 02/06/2008 - 15:33

//WRAŻENIE

WRAŻENIE - prosty proces
poznawczy polegający na odbiorze jednej cechy zjawiska.

Wrażenia
powstają, gdy na nasze narządy zmysłowe działają w sposób bezpośredni

bodźce
zarówno ze świata zewnętrznego jak i wewnętrznego.

Gdy
bodziec działa na narząd zmysłowy (słuch, dotyk, wzrok, itd.) wówczas określone

receptory zamieniają go na impuls
nerwowy, który przesyłany jest do mózgu. Podział

wrażeń dokonujemy na podstawie
podziału receptorów. Receptory to komórki wrażliwe

na określony rodzaj bodźca.

Wrażenia są monosensoryczne. To znaczy, że odzwierciedlają jedną cechę
zjawiska.

Podział wrażeń dokonuje się za
pomocą podziału receptorów.

Receptory dzielą się na dwie
grupy:

1.
Eksteroreceptory
- odbierają informacje docierające z zewnątrz do
jednostki. Możemy

podzielić
je na dwie grupy:

· telereceptory: odbierają
informacje znajdujące się w pewnej odległości od uczestnika; wrażenia węchowe,
wzrokowe, słuchowe i bólowe;

· kontaktory: odbierają
informacje znajdujące się w bezpośrednim kontakcie od uczestnika; wrażenia
dotyku, smaku, ciepła, zimna, bólowe;

2.
Interoreceptory
- odbierają informacje z wewnątrz; wrażenia organiczne,
mięsniowo-ruchowe, równowagi, bólowe.

//SPOSTRZEŻENIE

SPOSTRZEŻENIE - proces
poznawczy odzwierciedlający cały
przedmiot oddziałujące

na nasze narządy zmysłowe.
Spostrzeżenia są polisensoryczne,
składają się z wrażeń.

Spostrzeżenia
nie są prostą mechaniczną sumą wrażeń.

Spostrzeżenie jest subiektywnym
odzwierciedleniem rzeczywistości.

Prawa
spostrzegania:

1.
Różnicowanie bodźców na figurę i tło.

Najpierw
spostrzegamy figurę, później tło. Figura ma określony kształt, jest na
pierwszym planie i jest żywsza od tła.

Np. Gdy spojrzysz w klasie do
góry, to najpierw zobaczysz wiszące lampy (figura), później

sufit (tło).

2.
Bliskości.

Elementy
znajdujące się w tej samej relacji przestrzennej są grupowane - zasada
bliskości.

Np. 12 12 12 - widzimy trzy pary
12, a nie 121 212.

3.
Zasada ciągłości.

Np.
Na rys.a widzimy linię łamaną i linię ciągłą, a nie to co na rys.b.

rys.a rys.b

4.
Zasada zamykania.

Jeśli
widzimy figury niepełne (niezamknięte) to staramy się je zamknąć.

Np. Na rysunku nie widzimy
pełnych figur, ale sami zamykamy je.

5.
Podobieństwo.

Jeżeli
elementy znajdujące się w tej samej relacji przestrzennej łączymy je razem na
zasadzie podobieństwa.

Czynniki
determinujące proces spostrzegania:

1.
Nastawienie.

Gotowość
do spostrzegania rzeczywistości w ściśle określony sposób; nastawienia są
uwarunkowane "starymi" doświadczeniami; mogą być chwilowe lub
długotrwałe.

2.
Kontrast.

Jeśli
w krótkim odstępie czasu doznajemy dwóch bodźców, to ten drugi spostrzegany
jest

bardziej "różny".

Np. Podnoszę lekką walizkę, a
zaraz później ciężką. Stwierdzę, że ta druga jest bardzo ciężka.

3.
Uwaga.

Skierowanie
narządów zmysłów w ściśle określony kierunek. Dzięki uwagi dokonujemy selekcji
bodźców. Zauważamy ten bardziej ruchliwe, jaskrawe, różniące, dominujące.

Spostrzeganie
przebiega na dwóch poziomach:

1. sensorycznym
(czuciowo-ruchowy).

2. sensoryczo-operacyjnym
(znaczeniowo-czynnościowym).

Pamięć.

Pamięć
obejmuje trzy fazy:

1. zapamiętywanie:

-
mimowolne (samorzutne);

-
świadome (forma uczenie się);

2. przechowywanie jest to proces utajniony. Przechowujemy w postaci
engramów (jednostka hipotetyczna)

Krzywa zapominania.

X - czas; Y - ilość

3. odtwarzanie jest miarą pamięci. Istnieję trzy miary pamięci:

a)
przypominanie:

-
reprodukcja;

-
przypominanie (wspominanie);

b)
rozpoznawanie i identyfikacja bodźca, z którym mieliśmy kontakt w przeszłości.

W przypominaniu nie mamy kontaktu
z przypominanym wydarzeniem.

W rozpoznawaniu mamy w swoim polu
obserwowania przypominane wydarzenie.

c)
ponowne uczenie się (kolejne uczenie się tego samego)

Rodzaje
pamięci:

1.

a)
mechaniczną;

b)
logiczną - łatwiej zapamiętujemy;

2.

a)
mimowolna - nie zastanawiamy się nad
zapamiętywaniem;

b)
dowolna - nastawiamy się na
zapamiętywanie;

3.

a)
bezpośrednia

b)
odroczona (odtwarzanie materiału po
pewnym czasie)

Ze
względu na rodzaj zapamiętywania pamięć dzielimy na:

1. sensoryczną (ultrakrótka) - jest to pamięć związana z receptorami
(dotyk, wzrok); wyróżniamy: ikoniczną (zw. ze wzrokiem), echo (zw. z
poszczególnymi zmysłami);

2. krótkotrwałą - trwa przeważnie 15-30sek. bez koncentracji. STM -
świeża (pierwotna).

7 +- 2 wyrazy możemy zapamiętać;

3. długotrwała - może przechowywać informację bardzo długo. LTM -
trwała; dzieli się na

semantyczną (ogólna wiedza
pojęciowa o świecie) i epizodyczną (wspomnienia przeżyć danej jednostki)

Zaburzenia
pamięci to amnezja.

Wyróżniamy dwa rodzaje amnezji:

1. wsteczna - człowiek nie wie kim jest i z kąd pochodzi, ale potrafi
uczyć się nowych rzeczy; LTM;

2. następcza - człowiek pamięta przeszłość ale nie potrafi uczyć się
rzeczy nowych; STM;

Efekt świeżości i efekt końcowy.

Zapamiętujemy najlepiej końcową
część przez co efekt świeżości związany jest z STM;

Efekt pierwszeństwa związany jest
z LTM, polega on na tym, że po jakimś okresie czasu dany materiał chcemy sobie
przypomnieć to najlepiej pamiętamy początek.

Pięć
teorii zapominań:

1. zacieranie śladów pamięciowych
- niepowtarzalny materiał ulega zacieraniu;

2. teoria interferencji
(nakładanie) - informacje zdobyte nakładają się na materiał nowo zdobyty;

-
proaktywna - polega na tym, że materiał wcześniej przyswojony zaciera później przyswojony;

-
retroaktywny - materiał później przyswojony utrudnia później przyswojony;

3. usuwania - mówi, że nasz
magazyn pamięci ma ograniczoną możliwość zapamiętywania, dlatego usuwa stare
informacje;

4. brak dostępu - wszystkie
informacje pamiętamy, ale w danym momencie; nie możemy sobie przypomnieć bo
brakuje nam jakieś wskazówki;

5. motywacyjne - zapominamy ponieważ
chcemy zapomnieć; odrzucamy wiadomości, które godzą nasze ego - nazywamy je
wypieraniem (represją).

Czynniki
wpływające na trwałość zapamiętywania:

1. rodzaj i ilość materiału;

2. cechy osoby uczącej się:

-
inteligencja;

-
zainteresowania;

-
motywacja i emocje;

-
aspiracje;

-
koncentracja;

-
warunki, postawy, zdolności specjalne;

3. cechy pamięci:

-
szybkość;

-
jakość;

Emocje.

emovere (łac) - emocje, wzruszać,
poruszać.

Emocje powstają w wyniku
zaburzenia równowagi w relacji człowiek a środowisko.

Cechy emocji:

-
intensywność;

-
znak;

-
treść;

Emocje pozytywne powstają kiedy
istnieje równowaga środowiska (tzn. kiedy czł. osiąga cel).

Emocje negatywne powstają kiedy
równowaga pomiędzy jednostką a środowiskiem zostaje zachwiana.

Bodźce gwałtowne wywołują emocje
ujemne.

Emocje są regulatorami naszego
działania jak i ukierunkowują to działanie.

Intensywność to inaczej siła;
zależna jest od pobudzenia centralnego układu nerwowego; zewnętrzne przejawy
emocji są widoczne dla nas ponieważ kieruje nimi autonomiczny układ nerwowy.

Treść emocji to inaczej jakość;
zleży od rodzaju i jakości zaspokojenia swoich emocji.

Emocje możemy przekazywać dwoma
sposobami:

-
przez kanał werbalny (słowa);

-
przez kanał niewerbalny (mimika, dotyk, gesty, wzrok)

Podstawowe emocje: szczęście,
strach, smutek, gniew, zaskoczenie, niesmak

Źródła emocji:

1) pierwotne,

2) wtórne;

3) poznawcze