Zadania placówki opiekuńczo - wychowawczej w zaspokajaniu potrzeb wychowanków

Praktykę miesięczną
odbyłam w Szkole Podstawowej Nr 23 im.
Jana Pawła II w Rzeszowie, u pedagoga
szkolnego. Miałam okazję zapoznać się z zadaniami opiekuńczo - wychowawczymi
szkoły.

W okresie tym
przyjrzałam się bliżej funkcjonowaniu tej placówki, roli, jaką spełnia w
zaspokajaniu potrzeb uczniów. Zapoznałam się również ze specyfiką pracy
pedagoga w tej szkole, z funkcjami jakie pełni i formami organizacji, które
wykorzystuje w pracy z wychowankami.

W pracy swojej chciałabym nakreślić ogólne zadania
opiekuńczo - wychowawcze szkoły, oraz ściślej, pedagoga szkolnego. W dalszej
części postaram się przybliżyć w jakim stopniu realizowane są one w
rzeszowskiej szkole.

Do głównych zadań
opiekuńczych szkoły można zaliczyć:

· rozpoznanie potrzeb opiekuńczych

· diagnozowanie społeczne i działalność
praktyczna

Aby móc sprostać tym wymaganiom, kadra
pedagogiczna powinna zdobyć umiejętności prowadzenia wywiadu, poznać metodę
prowadzenia indywidualnych przypadków i metody pracy grupowej. Ponadto należy
przyswoić sobie wiedzę z zakresu diagnozowania, prognozowania i organizacji
środowiska wychowawczego.

Działalność opiekuńczo - wychowawcza szkoły
powinna dotyczyć:

· wszystkich dzieci

· dzieci, które cechują się zaburzeniami w
rozwoju fizycznym lub psychicznym, dzieci o wyjątkowych zdolnościach

· dzieci, które przejściowo wymagają
pomocy i opieki oraz indywidualnego działania.

W obszarze tejże funkcji szkoły, ważną funkcje
pełnią wychowawcy klas. Mają oni tworzyć warunki wspomagające rozwój uczniów,
zapewnić indywidualną opiekę nad uczniami z niepowodzeniami szkolnymi,
utrzymywać kontakty z rodzicami, chronić uczniów przed formami przemocy.
Pedagodzy szkolni natomiast, współpracując z wychowawcami klas oraz
organizatorami pomocy pedagogicznej i psychologicznej, dokonują diagnozy
potrzeb opiekuńczo - wychowawczych uczniów, określają formy i sposoby
udzielania pomocy w zaspokajaniu tych potrzeb.

Szkoła, jako
instytucja powszechna, obejmująca swymi wpływami całe młode pokolenie, ma do
spełnienia szczególnie doniosłą rolę w zakresie opieki. Rolę tę potęguje duża
aktywizacja zawodowa kobiet, gdyż fakt ten skłania niejako szkołę do
wspomagania rodziny w zakresie jej opiekuńczo - wychowawczych funkcji. Szkoła przejęła
dużą część zadań rodziny i stałą się instytucją oświatowo - opiekuńczo -
wychowawczą.

Szkoła może udzielać pomocy dotyczącej:

· sytuacji socjalno - bytowej uczniów

· żywienia i dożywiania

· korekcji

· rozwoju zainteresowań uczniowskich w
czasie wolnym

· opieki wychowawczej po lekcjach
(świetlice szkolne)

Szkoła jest
płaszczyzną, na której wszechstronnie może rozwijać się zarówno uczeń, jak i
nauczyciel. Ważnym faktem staje się wprowadzanie ucznia w świat osiągnięć
dorobku nauki, kultury i techniki - niesie to za sobą możliwość kształtowania
twórczej postawy ucznia, otwartej na wszystko co wartościowe, nowe i ciekawe.
Nauczyciel winien głównie uczyć zdobywania wiedzy, musi być twórczy i
poszukujący, aktywny, otwarty na wszystko, co nowe, partnerski w dialogu: nauczyciel
- uczeń.

Warunki ekonomiczne i
prawne podstawy funkcjonowania instytucji opieki nad dziećmi i młodzieżą, w tym
również szkoły, stanowią najbardziej negatywny czynnik zaburzający ich
funkcjonowanie. Podkreśla się niedostatek środków materialnych oraz zbyt duży
centralizm w kwestiach organizacyjnych. W szkołach w zbyt małym stopniu
integruje się wpływy wychowawcze oraz za mało udziela się pomocy pedagogicznej
i psychologicznej, przygotowującej do układania poprawnych reakcji z
nauczycielami, rówieśnikami i rodzicami. Braki w pracy profilaktyczno -
wychowawczej rodzą nerwice szkolne, przemoc, zagrożenie uniezależnieniem.

Aby temu zapobiec,
bądź przynajmniej nie dopuścić do pogłębiania się tego typu problemów, reforma
systemu oświaty:

· zakłada większe dostosowanie kształcenia
do właściwości rozwojowych dzieci i młodzieży

· zwraca uwagę na zdobywanie ważnych
umiejętności społecznych w toku edukacji

· tworzy środowisko bardziej jednorodne
rozwojowo, oddziela dzieci od młodzieży dorastającej

· zmienia system oceniania, co ma
neutralizować stres szkolny, eksponować mocne strony ucznia

· akceptuje aktywność i samorządność
uczniów, co ma prowadzić do demokratycznych i podmiotowych interakcji

Jeśli chodzi o
propozycje udoskonalania działalności opiekuńczo - wychowawczej szkoły, idą one
w dwóch kierunkach. A mianowicie w kierunku rozbudowy organizacyjnej szkoły
oraz intensyfikacji jej wewnętrznych działań na rzecz opieki wychowawczej.
Ważne jest również szukanie "partnerów" do opieki i wychowania. Na terenie
szkoły chodzi konkretnie o intensywniejszą opieką lekarza i stomatologa nad
dziećmi. Idzie również o bardziej zróżnicowane organizowanie pomocy materialnej
uczniom pochodzącym z rodzin o trudnej sytuacji ekonomicznej oraz o stworzenie
możliwości korzystania z dożywiania, szklanki mleka. Szkołą, jako instytucja
wspomagająca pracujących rodziców i samotne matki w pełnieniu ich funkcji
rodzicielskich musi poszerzyć swoją bazę świetlic i półinternatów, gdyż coraz
większą grupę dzieci obejmuje. Konieczności jest wykorzystywanie do pracy
opiekuńczej i wychowawczej sił społecznych (instytucje środowiskowe, gminy,
komitety rodzicielskie, zakłady opiekuńcze).

Zawód
pedagoga jest odpowiedzialnym stanowiskiem, podstawowym jego zadaniem jest
udział w realizacji dydaktycznych oraz opiekuńczych funkcji szkoły. Pedagog,
przystępując do pracy powinien znać wymagania związane z jego rolą.

Wymagania te
obejmują:

· Współudział w realizacji zadań
wychowawczych szkoły

· Prowadzenie profilaktyki wychowawczej

· Prowadzenie i organizowanie pracy
korekcyjno - wyrównawczej

· Indywidualną pomoc uczniom

· Organizowanie opieki wychowawczej nad
uczniami w celu kompensowania braków środowiska rodzinnego

Dyrekcja szkoły wspólnie z pedagogiem winna
sprecyzować zakres jego obowiązków, dbając o to, by nie przeciążyć go ponad
możliwości, a tym samym czuwając, aby jego praca była wydajna, poprawna,
rzetelna.

Jak już wspomniałam
wcześniej, praca pedagoga szkolnego wiąże się ściśle z pracą opiekuńczo -
wychowawczą tejże placówki. Jej formą jest przede wszystkim poradnictwo,
dotyczące zarówno nauczycieli, dzieci, jaki i rodziców. Poradnictwo polega na
pomocy w rozwiązywaniu aktualnych problemów, powstających w codziennej pracy
szkoły. Pedagog służy nauczycielom radą (z zakresie orientacji zawodowej,
usprawnieniami pracy samokształceniowej). W stosunku do ucznia winien on być
przyjacielem, do którego zawsze można zwrócić się o pomoc. Dziecko powinno
wiedzieć, że zawsze będzie zrozumiane, wysłuchane i nigdy potępione.

Ważną i bardzo potrzebną formą pracy pedagoga z
młodzieżą są wszelkie spotkania dyskusyjne, na których pedagog spełnia nie
tylko role organizatora, ale również uczestnika zabierającego głos w dyskusji.

Oprócz tego, pedagog szkolny organizuje i
prowadzi działalność korekcyjno - wyrównawczą dla uczniów mających braki w
wiadomościach.

Organizuje opiekę nad uczniami w celu
kompensowania braków środowiska rodzinnego (zapewnia miejsca w świetlicy,
internacie, zapewnia dożywianie i pomocy materialnej potrzebującym uczniom i
ich rodzinom).

Prowadzone są również grupy wyrównawcze, do
których przyjmuje się uczniów na podstawie wyników badań w poradni
psychologiczno - pedagogicznej.

Podsumowując moje
dotychczasowe rozważania, stwierdzam, że szkoła - jako placówka opiekuńczo -
wychowawcza, skupiająca uczniów w różnym wieku i pochodzących z różnych
środowisk społecznych, powinna spełniać następujące funkcje:

· Zapewnić uczniom opiekę, bezpieczne i
korzystne dla zdrowia warunki edukacji, poszanowanie przez ucznia oraz warunki
prawidłowego rozwoju psychicznego.

· Wspierać rozwój osobowości, aktywność
poznawczą i twórczą, wrażliwość emocjonalną i wyobraźnie społeczną, jak również
samowychowanie, samo kształcenie, kierowanie własnym rozwojem.

· Umożliwić poznanie świata i jego
kultury, ujawniać zainteresowania i uzdolnienia, rozumienia siebie i innych
ludzi, ich poglądów, ocenę własnej wartości oraz

· Kształcić postawy patriotyczne, poczucie
przynależności lokalnej i międzynarodowej, umożliwić zdobycie wykształcenia.