ZNACZENIE AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ I ODŻYWIANIA DLA PRAWIŁOWEGO ROZWOJU I ZDROWIA CZŁOWIEKA.

Ludzkie ciało można porównać do bardzo
skomplikowanego mechanizmu, którego niezawodne funkcjonowanie zależy od
odpowiedniego utrzymania, właściwej diety i aktywności fizycznej.

W
przeciągu całego naszego życia właśnie przyjmowane pożywienie bądź jego brak
decyduje w bardzo dużym stopniu, czy prawidłowo rozwijamy się fizycznie, czy
nasze organizmy są w stanie funkcjonować i czy posiadamy dostateczną ilość
energii do spełniania codziennych zadań.

Życie
naszych przodków setki tysięcy lat temu było bardo ciężkie, a dieta ich
składała się głównie z korzeni, nasion, owoców i jagód. Musieli pokonywać
bardzo duże odległości aby znaleźć wodę i pożywienie, żyli w ciągłym strachu przed atakami ze strony dzikich
zwierząt. Ludzie pierwotni aby przeżyć i mieć potomstwo musieli być zdrowi i
sprawni fizycznie.

Środowisko,
w jakim człowiek żyje, podlega ciągłym i intensywnym zmianom. W dawnych czasach
zmiany te zachodziły powoli, obecnie, w związku z intensywnymi procesami
uprzemysłowienia miast, powstają nowe warunki i nowe bodźce środowiskowe. W
związku z czym organizm człowieka musi się do nich przystosowywać, aby mógł jak
najdłużej zachować i utrzymać dobry stan zdrowia.

Współczesne
pojęcie zdrowia, podane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w 1946 r.,
oznacza, „że zdrowie to nie tylko nieobecność choroby i niedołęstwa, ale stan
dobrego fizycznego, psychicznego i społecznego samopoczucia”.

Zdrowie
zależne jest od wielu czynników działających na organizm człowieka, a człowiek
powinien wykorzystać możliwości adaptacyjne ustroju i stworzyć warunki dla
zachowania zdrowia.

Zdrowie
fizyczne dotyczy prawidłowego funkcjonowania organizmu, jego układów i
narządów. Natomiast zdrowie psychiczne wiąże się ze zdolnością do prawidłowego
rozpoznania uczuć i emocji człowieka, umiejętnością radzenia sobie w trudnych
sytuacjach. Zdrowie społeczne natomiast odnosi się do zdrowia zbiorowości
ludzkiej, jej rozwoju oraz zdolności przystosowania się do nowych warunków
środowiskowych.

Podstawowymi
czynnikami wpływającymi i decydującymi o zdrowiu człowieka są:

1. styl życia

2. czynniki środowiskowe

3. czynniki genetyczne

4. opieka zdrowotna

Styl życia , czyli to jak on
się odżywia, kondycja fizyczna, praca, nauka,

wypoczynek itp., ma decydujący wpływ na zdrowie
człowieka. Jednakże niemniejszą rolę odgrywają czynniki środowiskowe i
genetyczne, ponieważ warunki środowiskowe w jakich żyje człowiek podlegają
ciągłym zmianom więc układ równowagi między ustrojem człowieka a otaczającym go
środowiskiem też się zmienia. Gdy dochodzi do zachwiania tej równowagi prowadzi
to do powstawania różnych zaburzeń funkcjonowania organizmu, chorób. Zadaniem
służb zdrowia jest udzielanie obywatelom świadczeń medycznych, zarówno w
zdrowiu, jak i w chorobie.

Organizm
człowieka posiada wiele mechanizmów obronnych i adaptacyjnych, dzięki którym
nabywa zdolności do przezwyciężania choroby i łatwiej przystosowuje się do
zmienionych przez chorobę warunków życia. Bardzo ważnym elementem odnowy lub poprawy zdrowia jest profilaktyka, czyli zapobieganie chorobom i
wypadkom. W wyniku działalności służb zdrowia rozwijane są zachowania

zdrowotno - higieniczne, poprzez szerzenie oświaty i
wychowania zdrowotnego w szkole, w domu i zakładach pracy. Im bardziej będzie
wzrastało uświadomienie zdrowotne ludzi i rozwój form profilaktycznych, tym
lepszy będzie stan zdrowia społeczeństwa.

Wpływ
czynników środowiska przyrodniczego (czynników meteorologicznych) oraz
środowiska społecznego (praca, mieszkanie, żywienie) posiada duży wpływ na stan
zdrowia człowieka. Organizm człowieka funkcjonuje sprawnie gdy warunki
środowiska przyrodniczego takie jak powietrze, woda i gleby, które są niezbędne
dla życia człowieka nie ulegają dużym i szybkim zmianom, zanieczyszczeniom,
skażeniom itp. Również czynniki meteorologiczne takie jak temperatura,
wilgotność, ruch powietrza, ciśnienie atmosferyczne mają wpływ na organizm i
stan zdrowia człowieka.

Jednym
z warunków dobrego stanu zdrowia jest odpowiednie odżywianie się. Pokarm
traktujemy jako paliwo dostarczające nam energii. Sposób odżywiania się ma
istotny wpływ na stan zdrowia. Produkty spożywcze zawierają związki chemiczne
podobne do tych, które tworzą organizm człowieka. Związki te, zwane składnikami
pokarmowymi, cechują się złożoną budową chemiczną i muszą być poddane w
przewodzie pokarmowym rozkładowi czyli trawieniu na związki prostsze które będą
przyswajalne przez organizm. Prawidłowe żywienie uważa się za jeden z
najważniejszych czynników warunkujących stan zdrowia człowieka. Coraz więcej
chorób np.: otyłość, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, choroby serca itp.,
które trapią ludność świata ma ścisły związek z odżywianiem. Odpowiednie
żywienie stanowi również ważny element w leczeniu niektórych zaburzeń zdrowia.
Dieta odpowiednia do potrzeb organizmu, zarówno ważna pod względem
energetycznym i zasobna we wszystkie składniki odżywcze takie jak: białko,
witaminy, składniki mineralne i in., zapobiega rozwojowi chorób spowodowanych
niedoborem lub nadmiarem niektórych składników pożywienia oraz pozwala zachować
zdrowie.

Wszystkie
pokarmy mają pochodzenie roślinne lub zwierzęce i składają się z białek, soli
mineralnych, węglowodanów (cukry i skrobia), tłuszczów i witamin oraz wody.
Zapotrzebowanie na produkty spożywcze jest zindywidualizowane, a nadto
zróżnicowane ludzi zdrowych i chorych. Każdy powinien poznać swoje indywidualne
potrzeby, gdyż nawet uniwersalne zalecenia takie jak np.: że należy jadać
jabłka, ponieważ zawierają pektyny, natkę pietruszki ponieważ posiada bogate
źródło wit. C, a czereśnie ze względu na wiele wit. B₅ itp., nie
mogą być uogólniane.

Białko
jest składnikiem wszystkich organizmów także organizmu człowieka. Człowiek musi
jeść produkty zawierające białko, by organizm mógł rosnąć i regenerować tkanki.
Są one podstawowym materiałem budulcowym ustroju oraz niezbędnym składnikiem do
wytwarzania enzymów, ciał odpornościowych. Jego źródłem są zwierzęta i rośliny,
są to: mięso, drób, ryby, nabiał, produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych(fasola,
bób, groch).Obok białka ważnymi składnikami budulcowymi są sole mineralne (wapń
i fosfor), które odgrywają istotną rolę w utrzymaniu we właściwym stanie tkanki
kostnej, zębów i krwi, jak również w równowadze sodowo-potasowej organizmu. Równie
ważnym źródłem energii w pożywieniu są węglowodany i tłuszcze. Węglowodany to
skrobia i cukry zmagazynowane przez rośliny w nasionach i bulwach.
Najobfitszymi źródłami węglowodanów są: cukier, przetwory owocowe, słodycze,
miód, mąka, chleb, ziemniaki. Bogatszym źródłem energii niż węglowodany są
tłuszcze: masło, mięso, smalec, oleje, margaryna. Dostarczają one energii jak i
również poprawiają wartości smakowe pokarmów. Ażeby wszystkie procesy
wewnątrz-ustrojowe przebiegały prawidłowo, w komórkach muszą się znajdować
pewne substancje spełniające rolę regulatorów. Tymi substancjami regulującymi,
dostarczanymi w pożywieniu są głównie witaminy. Są to różnorodne związki chemiczne, występujące
zwykle w małych ilościach w produktach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.
Witaminy niezbędne są do wzrostu, rozwoju a nawet życia organizmu. Znajdują się
najwięcej w płynnym mleku, maśle, surowych owocach i warzywach oraz w chlebie
razowym. Do najważniejszych witamin zaliczamy witaminy A,B_1, B_2,
C, D.

Wit. A – występuje
w wątrobie, żółtku jaja, margarynie, śmietanie – jako prowitamina

karoten w roślinach (np. marchew)

Wit. B₁ - występuje w ziarnach zbóż, wątrobie, drożdżach

Wit. B₂ – występuje w mleku, jajach,
wątrobie, zielonych częściach roślin

Wit. C - występuje w owocach i warzywach

Wit. D - występuje w wątrobie, jajach, mleku, maśle

Witaminy i sole mineralne występują we wszystkich
naturalnych źródłach pożywienia i są niezbędne dla zdrowia. Witaminy pomagają w zdrowym funkcjonowaniu wszystkich
narządów wewnętrznych łącznie z nerwami i mięśniami. Obok witamin do
substancji regulujących należą także
niektóre związki żelaza, miedzi i inne. Brak np.: żelaza w organiźmie wywołuje
anemię, jest ono bowiem konieczne do wytwarzania hemoglobiny zawartej w krwinkach czerwonych krwi.
Niezbędnym składnikiem organizmu jest również woda, której znajduje się
najwięcej, dlatego musimy dbać o codzienne uzupełnianie jej niedoborów. Woda
znajduje się w znacznych ilościach we
wszystkich artykułach spożywczych. Spożywamy ją w różnych napojach, w formie
zup lub czystej postaci.

Odżywianie
się jest więc nie tylko warunkiem, ale i przejawem życia. Decyduje ono nie
tylko o jego utrzymaniu, ale także o zdrowiu człowieka.

Drugim
bardzo ważnym warunkiem dobrego stanu zdrowia oprócz prawidłowego odżywiania
się jest aktywność fizyczna. Aktywność fizyczna sprzyja zdrowiu. Ćwiczenia
fizyczne odgrywają odgrywają podstawową
rolę w utrzymaniu zdrowia fizycznego i umysłowego. Regularna aktywność fizyczna
zmniejsza ryzyko występowania bólu w klatce piersiowej oraz zawału,
przeciwdziała powstawaniu otyłości, która dość często prowadzi do nadciśnienia
tętniczego a nierzadko także do cukrzycy. Ćwiczenia fizyczne powodują
„przepłukiwanie” tętnic odżywiających mięsień sercowy. Funkcjonowanie serca i
płuc, mięśni i stawów, a nawet mózgu można poprawić zwiększając dzienną porcję
ćwiczeń fizycznych.

Uprawianie
ćwiczeń fizycznych przez dłuższy czas zwiększa wydolność wielu organów np.:

1. Mięśnie –
zwiększenie siły mięśni wiąże się z efektywniejszym wykorzystywaniem

tlenu, co pozwala im dłużej pracować,

2. Stawy – utrzymanie prawidłowej ruchomości stawów zmniejsza ryzyko

wystąpienia ich bolesności i zesztywnienia w starszym wieku,

3. Serce – wydolniejsze serce poprawia krążenie krwi w całym organiźmie,

4. Płuca – wzmożona praca płuc pozwala zwiększyć ilość
pobieranego tlenu,

5. Skóra – wzmożony przepływ krwi przez naczynia
skórne sprawia, że wygląda

zdrowo.

Racjonalne ćwiczenia fizyczne, ruch na świeżym
powietrzu oraz uprawianie dyscyplin sportowych przyczyniają się do podniesienia
zdolności do pracy oraz stanowią istotny czynnik hartujący organizm. Pod
wpływem ćwiczeń fizycznych i ruchu na świeżym powietrzu przyspiesza się
przemiana materii, lepsze staje się przyswajanie pokarmów, szybciej rozwijają
się mięśnie, co w sumie daje lepszą kondycję fizyczną. Z kolei dobra kondycja
fizyczna sprzyja występowaniu pozytywnych cech charakteru, jak odwaga, zdyscyplinowanie,
wytrwałość, umiejętność współżycia i współdziałania w zespole. Sprawność
fizyczna nie oznacza tego samego co sportowy wyczyn, jest to umiejętność
pokonywania wysiłku fizycznego związanego codziennymi czynnościami, przy
jednoczesnym zachowaniu rezerwy energii uruchamianej w razie nagłej,
nieoczekiwanej potrzeby.

Zatem,
jeśli trzymamy się zdrowej diety i mamy sprawne ciało, mamy ogólnie lepsze
samopoczucie. Nasz umysł jest aktywniejszy, a my sami lepiej śpimy, lepiej
radzimy sobie ze stresem i jesteśmy odporniejsi na choroby. Nie ulega żadnej
wątpliwości, że stymulacja ruchowa przyspiesza rozwój motoryczny oraz, że ruch
przyczynia się do prawidłowego rozwoju funkcji i struktur naszego organizmu.
Nie tylko odpowiedni poziom aktywności ruchowej, lecz także zapewnienie
odpowiednich składników energetycznych warunkuje utrzymywanie się wysokiej
wydolności organizmu. Zdolność sprawnego zaopatrywania tkanek w tlen oraz
utrzymywanie się w nich wysokiego ciśnienia tlenu są ważne dla efektywnego
wykonywania pracy fizycznej i umysłowej jak również dla ogólnego stanu zdrowia
organizmu. Rodzaj i ilość pożywienia łącznie z płynami, wpływa nie tylko na
stan zdrowia ale także na sposób znoszenia i wykonywania aktywności fizycznej,
są niezbędne i wpływają na prawidłowy rozwój i zdrowie człowieka.