ZABURZENIA OSOBOWOŚCI

Posted by nauka on wt., 04/08/2008 - 16:24

OSOBOWOŚĆ zintegrowana struktura cech przeżywania i zachowania
jednostki, która wpływa na utrzymywanie relacji jednostki z otoczeniem (jest to
coś , co odróżnia nas od innych osób) . Osobowość prawidłowo zintegrowana to
osobowość o równolegle rozwiniętych i dopełniających się sferach os. :
- sfera emocjonalna
- sfera intencjonalno-poznawcza
- sfera motywacyjna
- sfera potrzeb
W zaburzonej osobowości mamy do czynienia najczęściej z niepełną
integracją struktury osob. Lub
nieprawidłową czy patologiczną integrację.
NIEPEŁNA
INTEGRACJA STRUKTURY OSOB.
Na pewnym etapie, życie
się zatrzymało , rodzice nie zajmują się rozwojem dziecka , następuje etap
samorozwoju . Normalnie rozwinięta osoba posiada IQ=70 , lecz emocjonalnie jest
na etapie kilkunastoletniej osoby – jest to osobowość niedojrzała , osobowość
niepełna , czyli ta , która w toku rozwoju zatrzymała się .
Zaburzenia osobowości to utrwalone
wzorce zachowań, odmienne od powszechnych w danej kulturze i środowisku ,
zaburzenia te charakteryzują się odmiennym sposobem przeżywania i odnoszenia
się do innych ludzi niż ten , który obowiązuje w danej grupie : zaburzenia
osob. Formują się w dzieciństwie , są względnie trwałe i na całe życie , łączą
się z brakiem elastyczności w reagowaniu i zachowaniu. Niepełna integracja
struktury osob. Łączy się ze stopniem rozwoju osobowości i zintegrowana
spójność różnych elementów składowych dających podstawę danej osobowości. Do
niepełnej integracji osobowości należy osobowość niedojrzała , charakteryzuje
się ona zahamowaniem rozwoju psychospołecznego , a wyraża się w infantylności
przeżywania i zachowania połączonej z dziecięcym funkcjonowaniem .

CECHY OSOBOWOŚCI NIEDOJRZAŁEJ
- natychmiastowe
uzyskanie gratyfikacji w przyjemności (gratyfikacji materialnej)
- kierowanie się dążeniem do natychmiastowego rozwiązywania
tylko swoich spraw (pseudoegoizm)
- przewaga emocjonalnych aspektów w zachowaniu dorosłego
człowieka wobec racjonalnego podejścia do problemu
- brak niezbędnych mechanizmów radzenia sobie z sytuacjami
stresującymi
- brak odpowiedzialności za swoje zachowanie , przerzucanie
winy na drugie osoby
- brak kontroli nad swoim zachowaniem i nad osobami za które
jednostka jest odpowiedzialna

OSOBOWOSĆ HISTERYCZNA ( określana jako
niestała emocjonalnie )
- chwiejność i płytkość uczuć
- skłonność do dramatyzowania i teatralność ( wzmożona
ekspresja słowna i ruchowa )
- egocentryzm zachowania
- labilność nastroju(od strachu do radości)
- silne dążenie do uzyskania aprobaty drugiego człowieka
poprzez zwracanie na siebie uwagi
- częste manipulowanie osobami dla uzyskania ich akceptacji

O osobowości nieprawidłowej mówimy wtedy , gdy w toku rozwoju
jednostki pewne cechy osobowości uległy
HIPERTROFII (nadmierny rozwój), inne natomiast nie rozwinęły się wcale .
Do typu osobowości nieprawidłowej patologicznie należą :
- O. paranoidalna
- O. narcystyczna
- O. bierno-zależna
O.
PARANOIDALNA
( często zwana paranoiczną) :
- nadmierna podejrzliwość
- brak tolerancji na krytykę
- zaciętość i nie wybaczanie krzywd
- wrażliwość na swoje niepowodzenia
- poczucie odrzucenia i mniejszej wartości
- opaczne interpretowanie czyjegoś zachowania i odmiennie

O. NARCYSTYCZNA ( zwana
osob.autokreacji) charakteryzuje się :
- wybujałym poczuciem własnej wartości i ważności
- ekshibicjonistyczna potrzeba stałego podziwiania się
- domaganie się nieustannej admiracji (podziwiania ) ze
strony otoczenia
- fantazjowanie na temat własnego wyglądu , zachowania
- bezkrytyczne podejście do siebie i egoizm w swoim
zachowaniu

ZABURZENIA OSOB. U DZIECI

Osobowość
dziecka jest w trakcie stawania się. Definiuje się ją jako całość mechanizmów regulacyjnych ,
zorganizowanych wokół struktury „ja” , które wyzwalają i regulują zachowanie
dziecka .Osobowość nie jest dana człowiekowi , rozwija się etapami :
I etap wiek
3-6 lat tworzy się osobowość autonomiczna , którą cechuje wyodrębnienie się
struktury „ja”, czyli powolna tożsamość
II etap
wiek 7-11 lat charakteryzuje się osobowością integracyjno-zależną, potrafi
dokonywać wyboru, potrafi doceniać relacje z otoczeniem , wrażliwa na reakcję
otoczenia na niego samego
III etap 12-17 lat – kształtowanie się pełnej dojrzałej
osob.
Zaburzony typ osobowości
dziecka – osobowość o rysach socjopatycznych ; cechuje się zaburzeniami
procesów emocjonalno-motywacyjnych
OBJAWY :
- częste wybuchy
złości i gniewu
- impulsywność
reakcji z nadpobudliwością psychoruchową
- słaby rozwój
uczuć wyższych ( empatii)
- dążenie do
niezależności i dominacji nad drugimi osobami
- dążenie do
zadawania cierpienia i bólu drugim osobom
ETIOLOGIA :
- brak lub wadliwy
proces identyfikacji
- wadliwy system
wymagań wobec dziecka
- deprywacja
podstawowych potrzeb psychologicznych w młodszym wieku dziecka

18.02.2000 W.

ZABURZENIA OSOBOWOSCI – PSYCHOPATIA

PSYCHOZA
zaburzenie psychiczne , choroba psychiczna
Profesor Kretshmer stwierdził , że
psychopatia jest degradacją moralną , czyli upośledzeniem kontaktów
międzyludzkich . Podał jako pierwszy , że psychopaci istnieją od zarania
dziejów i w „gorących” czasach trzymają się u steru władzy , natomiast w
czasach „zimnych” my nimi rządzimy. Oni zawsze są , ale wtedy gdy jest norma ,
stabilizacja społeczna osobowość psychopatyczna jest ukryta, w gorących
okresach ludzkości te osobowości się uaktywniają .

Psychopatia jest nieprawidłowym rozwojem osobowości ,
wiąże się z trwałym defektem w strukturze osobowości w taki sposób, że w
trakcie rozwoju osobowości jednostki jedne cechy osobowości uległy hipertrofii
( przerostowi ) , a drugie nie rozwinęły się w ogóle – DSN 4 w klasyfikacji chorób wg WHO

W zaburzeniu psychopatycznym
defekt dotyczy sfery emocjonalnej . Jeżeli ktoś nie potrafi dać sobie rady ze
swoimi uczuciami – cechy sfery emocjonalnej ulegają stłumieniu . Mówi się
wtedy, że dana osoba pozbawiona jest uczucia empatii , nie potrafi się wczuć w
uczucia innych ludzi .
Cechy
osobowości psychopatycznej :

a) upośledzenie
umiejętności nawiązywania kontaktów z innymi ludźmi na podstawie głębszych
związków emocjonalnych
b) manipulowanie
ludźmi w celu zaspokojenia własnych potrzeb i racjonalizowania celów
c) brak tzw.
wglądu w siebie , czyli bezkrytycyzmu zachowania
d) brak
poczucia winy z wyolbrzymionym poczuciem krzywdy
e) nieumiejętność
wyciągania wniosków z przeżytych doświadczeń
Jeśli występuje deficyt
emocjonalny wtedy uaktywnia się cecha nieumiejętności nawiązywania kontaktów i
manipulacja . Psychopata nie ma poczucia moralności . Ludzie służą mu jako
przedmioty , które wykorzystuje w celu realizacji własnych potrzeb .
Upośledzenie kontaktów powoduje , że psychopaci inaczej dochodzą do ludzi . Aby
zdobyć sympatię innych ludzi psychopata manipuluje nimi .
Poczucie krzywdy = brak
poczucia winy ( brak sumienia )
f) deficyt lęku czyli niski poziom lęku psychicznego :
- impulsywność w
zachowaniu
- niekontrolowana
agresja
- brawurowość
- błędy w
ocenianiu sytuacji społecznej
g) lęk fizyczny
o własne ciało ( nadmiar lęku )

PSYCHOPATIA
JAKO CIERŃ DUSZY – Antoni Kępiński – psychopata sam cierpi , jako człowiek
cierpiący zadaje cierpienie innym ludziom . Charakterystyczne u psychopaty jest
postawa biorąca nad postawą dającą . Psychopata widzi , że jest odrzucany ale
nie wie dlaczego , ma własny kolec , którego nie potrafi wyrwać .

UWARUNKOWANIA
, PRZYCZYNY ZABURZEŃ PSYCHOPATYCZNYCH


1) czynniki psychologiczne ( uzależnione od potrzeb , od
siebie samego )
2) czynniki społeczno – kulturowe
3) czynniki biologiczne

AD. 1
1) koncepcja deprywacji potrzeb ( prof. Spitz )
warunkuje psychopatię jako brak podstawowych potrzeb psychicznych tzn. potrzeby
miłości , akceptacji , bezpieczeństwa , przynależności
2) koncepcja narcyzmu - dotyczy ona procesu uspołecznienia
dzieci , czyli powolnego niwelowania cech narcystycznych . Wg psychoanalityków
każdy z nas rodzi się jako osoba narcystyczna . Proces uspołecznienia powoduje
, że te cechy są usunięte
3) koncepcja niedorozwoju superego – dotyczy zaburzonego
procesu identyfikacji z osobami znaczącymi w rodzinie . Zaburzone jest
wytwarzanie obrazu samego siebie w szczególności sylwetki moralnej jednostki .
Psychopata nie ma sumienia w skutek zaburzonej identyfikacji

AD. 2
Do tych czynników
zaliczamy :
- postawy
wychowawcze rodziców
- style wychowania

- wartości normy
środowiska
- zasady
postępowania ( ogólnie , dekalog zachowań jakie przedstawia dziecku rodzina )

AD. 3
1) dziedziczenie skłonności – występowanie pewnych cech
społecznie nieakceptowanych
2) aberracje chromosomalne – dotyczy dodatkowego
chromosomu Y w kodzie genetycznym psychopaty

Dziedziczone są
najczęściej cechy charakterologiczne jak np. impulsywność . Dodatkowy chromosom
powoduje zwiększoną impulsywność . Niski poziom bodźca wywołuje nadmierną
reakcję .


1. Antyspołeczne
zaburzenia osobowości – socjopatia
2. Zaburzenia
związane z używaniem substancji psychoaktywnych : 1. Psychologiczna
problematyka wszystkich uzależnień ; 2. Diagnozowanie nadużywania substancji
psychoaktywnych
3. Uzależnienie
spowodowane alkoholem : 1. Teorie uzależnienia alkoholem i kryteria ; 2.
Negatywne skutki uzależnienia , społeczne skutki uzależnienia
4. Uzależnienie
od narkotyków : 1. Objawy uzależnień, przyczyny; 2. Pomoc farmakologiczna i
psychologiczna
5. Zaburzenia
seksualne, dysfunkcje i rodzaje
6. Nadużycia i
przemoc (przemoc w domu, jej rodzaje, przemoc w instytucjach, szkołach, pracy,
mobbing
7. Depresje i
samobójstwa dzieci i młodzieży : 1. Dynamika zachowań samobójczych, przyczyny
tych zaburzeń; 2. Pomoc farmakologiczna i psychologiczna




25.02.2000 W

Antyspołeczne zaburzenia osobowości – socjopatia

ANTYSPOŁECZNA OSOBOWOŚĆ – SOCJOPATIA to zaburzenia osobowości w zakresie trwałych
cech, które powodują, ze jednostka spostrzega siebie i rzeczywistość w sposób
uogólniony i nieprzystosowany.
Wśród całej populacji socjopatow jest 2 –3 %.
Najwięcej socjopatow to osobniki o płci męskiej .
SOCJOPATA –
zaburzona jednostka w kontaktach
społecznych z drugim człowiekiem .
Cechy charakterystyczne tego zjawiska :
1) socjopata ma zachowanie antyspołeczne bez
wystarczającej motywacji – socjopatia zachowuje się zawsze niezgodnie z ogólnie
panującymi zasadami zachowania, prawa. Wśród tych osobników istnieją jednostki,
które planują swoje zachowania, liczą na jakieś korzyści. Inni zaś krzywdząc
drugiego człowieka nie maja w tym wyraźnego celu, nawet nie wiedza czemu to
robią (brak motywacji w zachowaniu). Zachowanie antyspołeczne socjopaty sprawia
często wrażenie bezcelowych, impulsywnych, irracjonalnych; charakteryzujące się
perswazyjna impulsywnością (natychmiastowa reakcja na bodziec)
2) brak sumienia i odpowiedzialności wobec innych:
- brak wstydu,
poczucia winy i skruchy, osoby te nie są zdolne do głębokiej troski o drugiego
człowieka
- kontakty
międzyludzkie są u socjopatow płytkie, nastawione na eksploracje drugiej osoby
- kłamliwość i
manipulowanie jednostka
- nieprzywiazywanie
się do drugiego człowieka, brak reakcji na zaufanie, miłość i czułość;
socjopata nie odbiera sygnałów z otoczenia, nie reaguje na przykłady innych, na
to co jest norma, na tłumaczenie danych sytuacji. Relacje z druga osoba jest
zaburzona, socjopata jest jakby za szyba i nie widzi swoich złych nawyków,
zachowań jako złe, niezgodne z norma
- socjopata ma
naruszona strukturę emocjonalna – brak miłości w dzieciństwie; do socjopatii
trzeba dojść aby znaleźć drogę do wyeliminowania tego zaburzenia
3) ubóstwo emocjonalne :
- płytkość i
ubogie emocje
- niemożność
wzruszeń

Trudno jest zdiagnozować
socjopatow, dokonują rzeczy irracjonalnych, bezmyślnych, są bohaterami kronik
kryminalnych, itp.

4 PODSTAWOWE CZYNNIKI, KTÓRE TRWALE ZABURZAJĄ
OSOBOWOŚĆ O CECHACH SOCJOPATYCZNYCH

1) rodzina i otoczenie
- postawy
rodzicielskie
- deprywacje
potrzeb psychologicznych
- patologiczna
osobowość matki lub jej brak
- nieprawidłowy
system kar i nagród
Teorie psychologiczne upatrują
źródło zaburzeń psychologicznych w nieprawidłowych stosunkach w rodzinie.
Deprywacje potrzeb w dzieciństwie – dziecko potrzebuje uczuć miłości,
przynależności, bezpieczeństwa. Patologiczna osobowość matki kształtuje
osobowość dziecka. Jest to matka chwiejna emocjonalnie – chwiejność powoduje
poczucie odrzucenia u dziecka; jest to najgorszy rodzaj patologicznej
osobowości matki : raz karze, raz nagradza za takie samo zachowanie. Jeżeli
dziecko jest niekochane, odrzucane, jego osobowość będzie się kształtować
negatywnie. „Jeżeli jestem zły, gorszy, to lepszy już nie będę”. Dzieci o
rysach patologicznych były wciąż karane, takie dziecko z czasem się uodparnia
na kolejne kary. Do socjopatii przyczynia się tez niespójność postaw
rodzicielskich, nierówność ta tez może być ważnym czynnikiem do kształtowania
się rysów socjopatycznych .

2) deficyt procesów uczenia się, czyli trudność w
przyswajaniu nowej wiedzy

Socjopata nie rozumie
pewnych kwestii odrzuca je, nie przyjmuje tego do wiadomości – nie potrafi
przyswoić treści społecznych, nie wyciąga wniosków z doświadczeń

3) czynnik genetyczny
mówi o tym, ze niektóre
cechy , jak impulsywność dziedziczymy po naszych rodzicach

4) czynnik fizjologiczny
dotyczy dysfunkcji układu
nerwowego. Związany jest z czynnikami, które warunkują upośledzenie umysłowe,
wszelkiego rodzaju urazy, czynniki prenatalne i postnatalne

Nie ma 1 czynnika, który
warunkował by jakiekolwiek zaburzenie. Jest to zawsze uwarunkowane
wieloczynnikowo: kilka czynników nakłada się na siebie .

Terapia socjopatów
Istnieją 3 rodzaje form
pomocy w zakresie socjopatii :
- terapia
indywidualna
- terapia grupowa
w otoczeniu podobnych osobowości
- leczenie
farmakologiczne
Terapia indywidualna socjopaty nastawiona jest na zmotywowanie poczucia
winy, na wytworzenie jej, człowiek który ma poczucie winy znaczy, ze myśli o
swoim zachowaniu. Terapia jest długotrwała i wymaga określonego planu. Trudno
jest osiągnąć zamierzony cel w wytworzeniu poczucia winy .
Terapia grupowa polega na zastosowaniu psychodramy. Pacjenci musza się wczuć w
odtwarzana rola, czyli w uczucia odgrywanego bohatera. Ta forma terapii odnosi
większe skutki niż terapia indywidualna, gdyż socjopaci zaczynają analizować i
kontrolować własne zachowanie poprzez odgrywane wcześniej role.

Kryteria rozpoznawania socjopatii :
1) zachowanie antyspołeczne powinno być długotrwałe,
charakteryzować się takimi cechami, jak: nawykowe kłamstwa, wczesne nadużywanie
alkoholu, wczesne podejmowanie życia seksualnego, nagminne łamanie norm i
pewnych zasad w domu i w szkole (objawy długofalowe)
2) występowanie w osobowości aktualnej co najmniej 4
spośród negatywnych zachowań: kradzieże, ciągłe przejawy agresji i
impulsywności, brak odpowiedzialności za swoje zachowanie, łamanie prawa,
nieprzestrzeganie zobowiązań finansowych (USA)
25.02.2000
ćwiczenia

DYSLEKSJA I
DYSGRAFIA


Podział psychologii
klinicznej za podstawę bierze wiek człowieka: psychologia kliniczna dziecka,
wieku dorastania i adolescencji, wieku dojrzałego i starości. W każdym z tych
okresów zaburzenia są inne i mają inny
przebieg.
DYSLEKSJA I DYSGRAFIA
wiąże się z zaburzeniami rozwoju, które utrudniają nabycie umiejętności
czytania i pisania w przewidzianym w programie czasie nauczania.
Pojęcia te nie są
identycznie definiowane w literaturze, często unika się tych pojęć i stosuje
się pojęcia zastępcze takie jak trudności w pisaniu dysgrafia, dysortografia,
grafastenia. Zaburzenie te nie jest wynikiem mniejszej sprawności
intelektualnej. Przyczyn dysleksji upatrywano w uwarunkowaniach genetycznych,
ale związek taki nie istnieje.

H.Spionek
upatruje przyczyn dysleksji w opóźnieniu percepcji wzrokowej, słuchowej i
kinestetyczno – ruchowej. Rodzaj i stopień zaburzonej funkcji pozostaje w
związku z typem objawów trudności w czytaniu i pisaniu. Dysleksja i dysgrafia
wg Spionek to takie trudności w czytaniu i pisaniu, które są spowodowane
deficytami rozwojowymi funkcji percepcyjno – motorycznych obliczonymi w
stosunku do wieku dziecka a ocenionymi również w relacji do jego ogólnego
poziomu umysłowego .

10.03.2000 W

Uzależnienie od środków psychoaktywnych

ŚRODEK PSYCHOAKTYWNY –
zgodnie z definicją WHO za środek psychoaktywny uważa się papierosy (nikotyna),
kofeina, teina, alkohol, narkotyki, lekarstwa.
Uzależnienie od środków
psychoaktywnych (drug dependse) jest uzależnieniem od substancji, które spożywa
się regularnie z odpowiednią częstotliwością i ilością, w skutek czego
doprowadzają one do zmian mózgowych, które w konsekwencji powodują zachowania
uznawane w każdej kulturze za nieprzystosowawcze. W psychologii klinicznej jest
bardzo wiele kryteriów służących do diagnozowania uzależnienia od środków
psychoaktywnych. Istnieje 9 kryteriów uzależnień. Wg WHO są to :
1) substancja jest często używana w większych ilościach
i przez dłuższy czas
2) nieodparta chęć używania danego specyfiku
3) przeznaczanie dużej ilości czasu na zdobycie
substancji
4) częste przypadki znajdowania się pod wpływem danego
specyfiku lub doznawania objawów zespołu abstynencyjnego
5) powolna rezygnacja z pozostałej aktywności społecznej
i zawodowej
6) nadużywanie substancji pomimo świadomości jej
szkodliwości i mimo problemów natury zawodowej, rodzinnej i społecznej
wynikających z nadużywania substancji
7) wyraźne zwiększanie ilości substancji co najmniej o
50% tak, aby dojść do poprzednich objawów intoksykacji
8) występowanie charakterystycznych objawów
abstynencyjnych (fizycznych i psychicznych)
9) nadużywanie substancji w celu łagodzenia objawów
abstynencyjnych

Każde kryterium dotyka
takie aspekty jak: regularność w czynnościach oraz zwiększanie ilości substancji
i nieodparta chęć używania jej. Kolejny aspekt uzależnienia dotyczy zachowań
towarzyszących w zdobywaniu substancji uzależniających (chomikowanie,
ukrywanie, manipulowanie). Sens życia uzależnionych polega na organizowaniu
sobie życia wokół danej substancji (poczucie bezpieczeństwa w momencie
posiadania substancji). Innym ważnym aspektem obejmującym kilka kryteriów
uzależnienia jest zespół abstynencyjny. Są to 3 grupy kryterialne, które można
przedstawić tak:
1) utrata kontroli jakościowej i ilościowej nad daną
substancją
2) występowanie zespołu abstynencyjnego (jest to
psychiczne i fizyczne objawy występujące po odstawieniu substancji
psychoaktywnej)
3) nieprawidłowe funkcjonowanie osoby uzależnionej w
obszarze rodziny, pracy, grupy społecznej.

Powody nadużywania środków
psychoaktywnych :
- dany specyfik po
prostu smakuje. Jakość po dłuższym czasie używania traci na ważności, później
liczy się tylko ilość, obojętnie czego, byle tylko wywołało efekt intoksykacji
- czynniki
osobowościowe: biorą osoby słabe psychicznie, z niedojrzałą emocjonalnie
osobowością, mające zbyt małe mechanizmy obronne, osoby zakompleksione, nie
potrafiące radzić sobie z sytuacjami stresującymi, trudnymi, z natłokiem
problemów i traum psychicznych, osoby nie mające własnego zdania, słabi z poczuciem
osamotnienia
- osobowości
silne, szybko tracące kontrolę nad swoimi reakcjami impulsywnymi, nadpobudliwi,
z tendencją do szybkiego rozwiązywania problemów
- motyw
uzależnienia może również wystąpić jako uwarunkowanie dziedziczne (wzrastanie w
rodzinie z problemem alkoholowym, naśladownictwo i proces identyfikacji z
wartościami i normami panującymi w danej rodzinie, przyjmowanie ich sposobów
radzenia sobie z problemami)
- naśladownictwo w
grupach rówieśniczych – bierze dla szpanu, aby zdać egzamin

Skutki działania środków
psychoaktywnych (natychmiastowe) :
- psychologiczne –
stan przyjemności (subiektywne odczucie euforii)
- fizyczne – stan
zwiększonych możliwości
- osobowościowe –
wzrost poczucia własnej wartości, obniżenie poczucia osamotnienia
Skutki daleko idące są
zależne od rodzaju danego specyfiku .

UZALEŻNIENIE OD ALKOHOLU –
ALKOHOLIZM (uzależnienie alkoholowe) jest to stan lub choroba, w przebiegu
której występują specyficzne zaburzenia psychiczne i somatyczne powstałe pod wpływem
nadużywania alkoholu. Uzależnienie alkoholowe jest procesem, ma swoją dynamikę
rozwoju a wiec początek i stan zejściowy .

FAZY
DZIAŁANIA ALKOHOLU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA W ZALEŻNOŚCI OD STĘŻENIA

Rodzaj fazy

Stężenie

Objawy zachowania

dysforyczna

Do 1%

Poprawa nastroju, zwiększenie pewności siebie,
obniżenie pojemności uwagi, zaburzenia w spostrzeganiu, początkowe zaburzenia
psychosomatyczne

Euforyczna

Od 1 – 2%

Zwiększona poprawa nastroju, zwiększenie poczucia
syntonii, zaburzenia krytycyzmu, wyraźne zaburzenia psychosensomotoryczne

Ekscytacyjna

Od 2 – 3%

Całkowite zamroczenie, zaburzenia mowy i równowagi,
zahamowanie procesów myślowych, bezkrytycyzm, nudności i wymioty

Narkotyczno – porażenna

Powyżej 3%

Sen narkotyczny,
zaburzenia czynnościowe ośrodka oddechowego i ośrodka układu krążenia, zanik
odruchów prostych, szczękościsk, drgawki

Faza porażenna – porażenie ośrodkowego układu
krążenia i oddychania, głęboki sen narkotyczny o cechach odkorowania,
rozluźnienie mięśniowe, zejście śmiertelne

ZESPÓŁ ABSTYNENCYJNY –
(uzależnienie od alkoholu) to fizyczne, psychiczne, a nawet społeczne objawy po
odstawieniu alkoholu. Kryteria uzależnienia od alkoholu :
1) uzależnienie psychiczne : silna chęć spożycia danego
specyfiku, występowanie myśli natrętnych o potrzebie wypicia, szukanie okazji
do wypicia. To kryterium występuje we wszystkich typach uzależnień. Powstaje od
długotrwałości zażywania danego specyfiku. Człowiek uzależniony – jego myśli i
działania są skierowane w jednym kierunku – na alkohol. Wynikiem takiego
nastawienia jest manipulacja. Uzależnienie psychiczne jest najtrudniejsze do
zniwelowania
2) uzależnienie fizyczne czyli utrata kontroli nad
spożywanym alkoholem. Rodzaje :
a) utrata kontroli ilościowej
b) utrata kontroli jakościowej
c) utrata kontroli sytuacyjnej – osoba uzależniona nie
potrafi sobie poradzić z przymusem picia. Wiąże się to z utratą towarzystwa, z
którym dana osoba kiedyś przebywała
3) zespół abstynencyjny – objawy: zaburzenia
żołądkowo-jelitowe, zaburzenia naczyniowo - ruchowe (bóle i zawroty głowy,
duszności, kołatanie serca, zaburzenia tętna)
4) zaburzenia psychiczne – niepokój, lęk napadowy,
euforia na zmianę z depresją, koszmary senne, drażliwość, impulsywność
przechodząca do agresywności, zaburzenia psychomotoryczne – obniżenie
koordynacji, bóle szyjne.

Te kryteria uzależnienia
zazwyczaj kojarzą się ludziom z białymi myszami, białą gorączką, itp. Dotyczą
one każdego, kto długotrwale zażywa środek psychoaktywny.
Nadmierne zażywanie
alkoholu pomimo zaburzeń zespołu abstynencyjnego prowadzi do zaburzeń
psychotycznych. Jest tutaj charakterystyczne zaburzenie zwane chorobą Korsakowa
(widzenie myszy, czucie na skórze insektów), innymi rodzajami zaburzeń są
omamy.
Choroby spowodowane
nadużywaniem alkoholu :
- choroby układu
krążenia – uszkodzenie tkanki mięśnia sercowego, ciężka niewydolność serca
- choroby układu
pokarmowego – przewlekły nieżyt żołądka, dotyczy to choroby wrzodowej żołądka i
dwunastnicy, zapalenie lub zanik mięsni wątroby (marskość)
- choroby układu
wydalania – przewlekłe schorzenia nerek dochodzące do zapaleń kłębuszków
nerwowych (niewydolność nerek)
- zniszczenie
układu mięśniowego – brak sprawności mięśniowej
- zniszczenie
układu nerwowego – obniżenie funkcji psychicznych w mózgu, zaburzenia wzrokowe,
bóle głowy, zaburzenia procesów poznawczych (pamięci, uwagi, spostrzegania) –
występowanie PALIMPSESTY (chwilowy zanik pamięci lub długotrwały)

FAZY
POWSTAWANIA CHOROBY ALKOHOLOWEJ



Faza


Charakterystyka

Początkowa

- czas w pełni
kontrolowanego picia
- picie
najczęściej w towarzystwie
- szukanie
alkoholu w celu odprężenia się emocjonalnego i psychicznego

Zwiastunowa

Jest jeszcze do odwrócenia

- zwiększenie
ilości wypijanego alkoholu
- bagatelizowanie
i pomniejszanie picia
- następują
krótkie zaniki pamięci nawet po wypiciu niewielkiej ilości alkoholu (tzw.
palimpsesty)
- zanik
krytycyzmu wobec własnego picia
- picie w sposób
zachłanny ( „na zapas”)

Krytyczna

Ogromny przymus picia ale alkoholik ma jeszcze
poczucie winy

- potajemne
zaopatrywanie się w napoje alkoholowe (magazynowanie rezerw)
- zmiany w
zachowaniu w czasie picia (rozrzutność)
- popijawy 2-3
dniowe (ciągi pijackie)
- psychoza
poronna – omamy związane z parodniowym piciem
- częste
upijanie się do nieprzytomności
- zaburzenia
nastroju, z drażliwością i wybuchowością
- zburzenia
fizjologiczne , sercowo – naczyniowe
- obniżenie
potencji płciowej
- opuszczanie
pracy
- zaprzeczanie ,
manipulowanie (poczucie winy zagłuszane alkoholem)


Końcowa

Kończąca się zejściem śmiertelnym

- regularne
ranne picie
- picie w
samotności
- obniżenie
tolerancji na alkohol
- drżenie rąk
jako efekt uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego
- degradacja
społeczna w formie utraty pracy, izolacji od środowiska, rozbicie rodziny
- psychoza alkoholowa
kończąca się delirium tremens – omamy wzrokowe, słuchowe i węchowe ( choroba
Korsakowa)

PRZYCZYNY I UWARUNKOWANIA
CHOROBY ALKOHOLOWEJ :
1) ciekawość (najmniej zagrażająca)
2) alkohol jako mechanizm obronny (sporadyczne sięganie
po alkohol – np. zapijanie problemów lub chwilowych niepowodzeń)
3) uwarunkowania środowiskowe (rodziny z problemem
alkoholowym) – poprzez modelowanie, internalizację norm rodziców
4) uwarunkowania osobowościowe – profesor Hill podał 4
rodzaje osobowości podatne na uzależnienie od alkoholu :
1. osobowość silna nie przejawiająca swoim zachowaniem
słabości, jednostka bezkrytyczna, egocentryczna a nawet egoistyczna
2. osobowość aspołeczna – agresywna jednostka, u której
łatwo powstają emocje
3. osobowość słaba psychicznie – bezradna, o niskiej samoocenie,
często niezadowolona z życia, nieśmiała
4. osobowość zneurotyzowana – z cechami depresji,
smutku, bezsensu życia
są to typy wypracowane w teorii
5) cechą alkoholu jest to, że działa on pozytywnie
(etanol – składnik alkoholu, dobry transmiter, zwiększa połączenia synaptyczne
i powiązane jest z wydzielaniem dopaminy , która z kolei powoduje euforię)

POMOC :
1) INDYWIDUALNA -
dotyka samej jednostki uzależnionej :
a) psychologiczna , terapia , techniki relaksacyjne
b) medyczna , środki farmakologiczne

2) GRUPOWA poprzez psychoterapię rodziny człowieka
uzależnionego, psychoterapia uzależnionego w grupie uzależnionych

28.04.2000 WYKŁAD

UZALEŻNIENIA NARKOTYKOWE. MOTYWY , PRZYCZYNY,
RODZAJE.

Narkotyki są plagą XX wieku. Branie wiąże się z poczucia
bezsensu życia , osamotnienia , albo dla szpanu. Narkotyki są obecnie w
„modzie” .

Narkomania jest
to uzależnienie psychiczne, fizyczne i społeczne od środków narkotycznych
pochodzenia naturalnego lub syntetycznego. Podział narkotyków :
1) środki pochodzenia naturalnego : opium, heroina,
morfina, kodeina
2) środki pochodzące z konopii indyjskich : haszysz,
marihuana,
3) narkotyki stanowiące pochodną rośliny coca – kokaina
4) środki narkotyczne z tzw. grupy amfetaminowej
(pobudzające) – amfetamina

Podział wg objawów i
działania na człowieka :
I objawy fizyczne
II zachowania behawioralne

III skutki i następstwa

1) ŚRODKI WZIEWNE – kleje itp.
· objawy fizyczne
– zapach rozpuszczalnika, kichanie, katar, załzawione oczy, nudności, poranne
wymioty (mogą ale nie muszą występować), bóle głowy
· zachowania
behawioralne – tubki po różnego rodzaju pastach, klejach, zapach ciała
przesączony zapachem rozpuszczalnika, silne pragnienie
· skutki –
uszkodzenia wątroby, mikrouszkodzenia mózgu (zaburzenia pamięci, uwagi,
zaburzenia wzroku, halucynacje) , anemia, zaburzenia układu wydalniczego –
nerkowego
Środki
wziewne są najbardziej rozpowszechnione w szkołach podstawowych i zawodowych

2) OPIUM, MORFINA, HEROINA (OPIATY)
· objawy fizyczne
– ślady ukłuć na ciele, zamroczenia, często zwężone źrenice, brak apetytu,
czasami nudności
· zachowania
behawioralne – strzykawki, waciki, ampułki, wszystkie medyczne akcesoria
niezbędne przy zastrzykach
· skutki –
specyfik silnie uzależniający, skutki są widoczne na całym ciele : osłabione
mięsień sercowy (układ krążenia), zaburzenia w układzie pokarmowym, trawiennym
(zapalenie wątroby, liczne nadżerki śluzówki żołądka, żółtaczka zakaźna),
zaburzenia układu moczowego.
· opiaty
pozostawiają charakterystyczne brunatne plamy na ubraniach, ciele człowieka
uzależnionego
· osoby nadużywające
opiatów mają najczęściej zaburzoną sferę emocjonalną. Są bezkrytyczne wobec
swojego zachowania, kłamią, manipulują ludźmi. Główną wartością osób
uzależnionych jest środek narkotyczny

3) KOKAINA – środek pobudzający
· objawy fizyczne
: krostowatość twarzy, egzemy rąk i nóg, katar, zapalenie spojówek, niepokój
ruchowy (bardzo silny), bardzo mocno rozszerzone źrenice
· zachowania
behawioralne : drobne pudełka lub worki foliowe z białym proszkiem, igły,
strzykawki, rurki do wdychania
· skutki :
urojenia prześladowcze, bardzo silne zmiany w osobowości, zniwelowanie uczuć
wyższych (skutki dalsze nadużywania kokainy), przygnębienie lub agresja
(fluktuacja nastrojów – skutki natychmiastowe)

4) MARIHUANA, HASZYSZ
· objawy fizyczne
: słodkawa woń oddechu, przesiąknięte słodkawym zapachem włosy, ubrania, częsty
kaszel, zwiększone łaknienie, zaburzenia koordynacji wzrokowo – ruchowej
· zachowania
behawioralne : uwagę zwraca zapach starych palonych liści, brązowy nalot na
palcach (niekoniecznie)
· skutki : silne
halucynacje – wzrokowe, słuchowe, głębokie zaburzenia sfery osobowości, brak
hamulców wewnętrznych, całkowity bezkrytycyzm, zburzenia pamięci i uwagi

Uzależnienie fizyczne to proces związany z brakiem danego środka w
organiźmie człowieka, jest rezultatem wbudowania danego specyfiku , czyli
związku chemicznego w cykl przemiany materii danej jednostki. Wbudowany do
metabolizmu środek narkotyczny staje się niezbędny zachowania homeostazy
biologicznej jednostki. Po odstawieniu narkotyku pojawia się zespół abstynencyjny
w formie głodu narkotycznego, drgawek, dreszczy, bezsenności, wymiotów, bólów
mięśni, uczucia umierania, braku apetytu.

Uzależnienie psychiczne pojawia się po parotygodniowym zażywaniu narkotyków
i charakteryzuje się przymusem brania środka. Pojawia się objaw podniesionego
lęku i złego samopoczucia, podniecenia lub podenerwowania, ciągły niepokój.
Uzależnienie psychiczne łączy się z takimi elementami jak : czas brania
narkotyku, cały rytuał towarzyszący braniu i sposobowi przyjmowania,
ukierunkowanie uwagi narkomana na środek .

Uzależnienie społeczne wiąże się z nadużywaniem środka narkotycznego w
grupie. Pociąga to za sobą bezwzględność w przestrzeganiu zasad, norm i
rytuałów danej grupy.





NOWY SEMESTR

1. Przemoc w rodzinie: rodziców wobec dziecka, przemoc
wewnątrz małżeńska, przemoc dorosłych dzieci wobec rodziców
2. Przemoc
społeczna: przemoc w instytucjach pracy (mobbing), przemoc w szkole
podstawowej, w szkołach wyższych, w środkach komunikacji, na stadionach
3. Podkultury młodzieżowe: psychologiczne
mechanizmy wchodzenia do grup młodzieżowych, psychologiczne koszty wchodzenia
do podkultur młodzieżowych, itd.
4. Sekty
religijne: dlaczego ludzie odchodzą od najbliższych, itp.
5. Funkcjonowanie
człowieka w izolacji więziennej : jak funkcjonują kobiety a jak mężczyźni

06.10.2000
W


Przemoc w
rodzinie

Płaszczyzny przemocy:
1. płaszczyzna prawna
2. płaszczyzna moralna
3. płaszczyzna społeczna
4. płaszczyzna psychologiczna

ad.1. PŁASZCZYZNA PRAWNA -
przemoc dotyka ludzi ze względu na ustawy prawne, które karzą formy i skutki
przemocy. Do niedawna przemoc była zawarta w artykule 184 kodeksu karnego (
paragraf 1,2 – znęcanie się psychiczne i fizyczne na członkach rodziny ).
Przemoc na poziomie tej płaszczyzny jest rozpatrywana dopiero wtedy, gdy
ofiara przemocy zgłosi fakt popełnienia wykroczenia organom ścigania lub
sprawiedliwości np. art. 168 par. 1 – gwałt małżeński. Przemoc w rodzinie
jest na ogół ukrywana ze względu na wstyd ofiary.

Ad.2. PŁASZCZYZNA MORALNA
z perspektywy moralnej przemoc ujmuje się w kategoriach zła. Wszelkie formy
cierpienia i krzywdy, skutki przemocy, podlegają jedynie sankcjom własnego
sumienia sprawcy i jego winy, żalu za popełnioną krzywdę. Jeżeli sprawca
odczuwa poczucie winy wtedy płaszczyzna moralna ma swoje odbicie w człowieku,
natomiast brak poczucia winy, żalu za popełnione zło oznacza, że ta
płaszczyzna jest poza człowiekiem – sprawcą.

Ad.3. PŁASZCZYZNA SPOŁECZNAzwiązana
jest z faktem rozpowszechnienia przemocy w społeczeństwie, jej
wszechobecność. Ofiarami są tutaj nie tylko jednostki, ale przemocy
doświadczają całe grupy ludzi. Społeczeństwo widzi przemoc wokół siebie, ale
nie reaguje na nią lub reakcja pochodzi tylko od nielicznych jednostek.

Ad. 4

Ad. 4.
PŁASZCZYZNA PSYCHOLOGICZNA – w tej płaszczyźnie kładzie się nacisk na skutki
przemocy, jakie odbiera ofiara oraz na mechanizmy powstawania przemocy w
rodzinie. Pytaniem tutaj jest co przemoc jest w stanie zrobić z człowiekiem,
jak sobie radzą ludzie dotknięci przemocą, jakie są skutki cierpienia i jak
daleko one sięgają w psychice człowieka.

Definicja przemocy ujmowana jest w trzy kategorie :
1. Rodzaj zachowania przemocowego
2. Intencje
przemocy
3. Skutki
przemocy

Ad.1. Definicja przemocy wg Kempego ograniczała się
tylko do fizycznego krzywdzenia jednostki, dlatego też definicja ta jest
obecnie nieadekwatna do rzeczywistości. Obecnie stosuje się definicję podana
przez Centrum Pomocy Dzieciom i Dorosłym Krzywdzonych i Zaniedbanych :

PRZEMOC to fizyczne lub psychiczne, umysłowe działanie na szkodę osoby
wykorzystywanej seksualnie i zaniedbanej.

ad.2. Przemoc traktuje się jako akt przeprowadzony ze
świadomą lub nieświadomą intencją zadania cierpienia fizycznego lub
psychicznego drugiej osobie. Przemoc zawsze łączy się z intencją zadania bólu
drugiemu człowiekowi, jak zatem wyróżnić w pedagogice przemoc od karania?
Odpowiedź tkwi w intencji pedagoga – jeżeli jego intencja jest pozytywna
wtedy jego działanie jest traktowane jako karanie, które jest elementem
wychowania. Przemoc ma miejsce wtedy, gdy karzący przerzuca swoje frustracje
i niepowodzenia życiowe na pozostałych członków rodziny.

Ad. 3. C. Kądziela:

PRZEMOC jest to takie
wywieranie wpływu na ludzi, w wyniku którego aktualny poziom rozwoju
psychosomatycznego jest mniejszy od potencjalnego poziomu rozwoju. Przemoc
jest tutaj skutkiem hamującym rozwój jednostki.

Prof. Mellibruda podsumowuje przemoc jako skutek intencjonalnego
działania sprawcy, czasami nie podjętego z premedytacją. Przemoc wiąże się z
naruszeniem praw i dóbr osobistych jednostki, jest ona związana z brakiem
mechanizmów obronnych jednostki lub osłabieniem samoobrony przez osoby
doznające przemocy. Przemoc powoduje szeroko idące skutki zarówno w psychice
jak i w życiu emocjonalnym jednostki.












07.10.2000 Ćwiczenia

Profilaktyka zaburzeń emocjonalnych

1. stres związany z rolą
2. bezpieczeństwo emocjonalne
3. odporność psychiczna
4. przezwyciężanie stresu

Psychologia
kliniczna zajmuje się badaniem zaburzeń emocjonalnych. Zadaniem psychologii
klinicznej jest diagnozowanie zaburzeń, terapia oraz profilaktyka.
Profilaktyka ma za zadanie
określanie pewnych optymalnych warunków rozwoju człowieka: jego cech
psychofizycznych, jego potrzeb i specyficznych cech zgodnych z jego
potencjalnymi możliwościami.
Być odpornym na stresy to bycie odpornym na wszelkie
trudne sytuacje życiowe oraz utrzymywanie napięcia emocjonalnego na poziomie
umiarkowanym lub neutralnym. Napięcie emocjonalne, które nas motywuje do
działania, podnosi naszą sprawność psychofizyczną ale tylko do określonego punktu
krytycznego, który u każdego człowieka leży na innym poziomie (prawo
Yerkesa–Dodsona). Nadmierne napięcie emocjonalne hamuje naszą sprawność do tego
stopnia, że nie potrafimy wykonać najprostszego zadania będąc pod wpływem
ogromnego stresu. Stres może mieć zabarwienie pozytywne lub negatywne. O jego
wymowie decyduje człowiek, który przeżywa w danym momencie stres, czy jest on
dla niego budujący czy nie.
Wszystkie stresy związane z zaistniałą sytuacją mają
wspólną cechę, a mianowicie brak czegoś, np. przeciążenie, sytuacje
frustracyjne (utrudnienia lub udaremnienia) czyli DEPRYWACJA. Do tych sytuacji zaliczamy także brak poczucia
bezpieczeństwa emocjonalnego lub jego zagrożenie – jest to zagrożenie poczucia
własnej wartości, obawa przed interakcją społeczną, zaburzona i negatywna
samoocena (niska samoocena rodzi brak poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego).
Na stres narażeni są przede wszystkim perfekcjoniści,
nauczyciele będący z natury introwertykami, neurotycy. Kształtowanie realnej
wizji samego siebie należy zacząć od realistycznej wizji samego siebie i
dobieranie do niej zadań na miarę
własnych możliwości i sił, należy wyodrębnić sytuacje, które mają negatywny
wpływ na nasze emocje, a w sytuacjach,
kiedy mamy do wykonania trudne zadanie lub w sytuacjach konfliktowych należy
brać pod uwagę tylko problem a nie emocje.




21.10.2000 Ćwiczenia


Zaburzenia psychiczne.

ZABURZENIE PSYCHICZNE
(PSYCHOZA) wg Pużyńskiego (leksykon psychiatrii) jest to ogół zaburzeń
czynności psychicznych i zachowań, które są przedmiotem zainteresowań
psychiatrii klinicznej (diagnostyki leczenia, profilaktyki, etiologii i
patogenezy). Zachowania osób z zaburzeniem psychicznym mieszczą się poza
wszelkim obrębem normy zachowań.
Zaburzenia psychiczne można
podzielić na dwie grupy zaburzeń :
1. ZABURZENIA PSYCHOTYCZNE – PSYCHOZY tzn. stany
chorobowe, w których występują urojenia, omamy, zaburzenia świadomości, poważne
zaburzenia emocji i nastroju łączące się z zaburzeniami myślenia i aktywności,
np. afekt, czyli działanie pod wpływem bardzo silnych i skrajnych emocji.
2. ZABURZENIA NIEPSYCHOTYCZNE, obejmujące nerwice i inne
zaburzenia typu nerwicowego, np. reakcje adaptacyjne, część zaburzeń
psychopatycznych, upośledzenie umysłowe, większość zespołów organicznych,
zaburzenia osobowości, uzależnienie od alkoholu i innych substancji
(toksykomania), niektóre dewiacje seksualne.

PSYCHOZY WG T.
BILIKIEWICZA są to takie stany zaburzeń psychicznych, w których dochodzi do
rozkładu osobowości i utraty kontaktu z rzeczywistością. Brak kontaktu może być
spowodowany objawami zaburzeń spostrzegania, a więc omamy i złudzenia oraz
stopniowe wycofywanie się do świata przeżyć wewnętrznych (np. autyzm
psychotyczny – człowiek wycofuje się z relacji z otoczeniem), które może być spowodowane
np. depresją reaktywną. Psychotyk jest to taki człowiek, który może być
niebezpieczny dla siebie i dla innych, może być nieprzewidywalny i popełnić
przestępstwo. Jest to kryterium wyodrębniające tę chorobę od innych, psychotyk
może być niebezpieczny ze względu na treść swoich omamów i urojeń
psychotycznych.

ZABURZENIA PSYCHICZNE

PROCESY CHOROBOWE

TRWAŁE ANOMALIE PSYCHIKI

TOKSYKOMANIA

NIEDOROZWOJE
UMYSŁOWE

TRWAŁE ANOMALIE W ZAKRESIE SFERY
POPĘDOWO - EMOCJONALNEJ

PSYCHOZY

NERWICE

TRWAŁE DEFEKTY PO PRZEBYTYCH CHOROBACH
PSYCHICZNYCH

Przez procesy
chorobowe
rozumie się zaburzenia psychiczne, których dynamikę można
prześledzić od momentu wybuchu choroby po jej zejście, i w których interweniować
można leczniczo w trakcie ich przebiegu. Zalicza się do nich psychozy endo- i
egzogenne, psychozy reaktywne i nerwice, toksykomanie oraz inne dynamiczne
zaburzenia, trudne często do sklasyfikowania.
PSYCHOZĄ nazywa się proces chorobowy o różnej
etiologii, w przebiegu którego dochodzi do zasadniczego naruszenia integracji
podstawowych przejawów psychiki, aż do pełnej ich dyskoordynacji oraz do
zerwania kontaktu z rzeczywistością i podporządkowania swego postępowania
jakościowo zmienionej psychice (przez jakościowe zaburzenia psychiczne
rozumie się objawy, które występują u zdrowych ludzi, przynajmniej na jawie.
Są to przede wszystkim urojenia, omamy, autyzm, rozkojarzenie, dereizm,
objawy para- i ambipsychiczne: paralogia, paratymia, ambisentencja,
ambitendencja, ambiwalencja, depresja, mania, zaburzenia świadomości).

SCHIZOFRENIA

Psychozy schizofreniczne zalicza się do psychicznych chorób
endogennych, których etiologia nie jest wyjaśniona. Poszukiwania toczą się od
lat, ale nadal brak jest zadowalającej teorii, która w stosunku do tej
choroby dawałaby możliwość stworzenia dobrze naukowo uzasadnionej
profilaktyki i metod w pełni efektywnego leczenia. W psychozach endogennych
proces chorobowy pojawia się i postępuje nieomal niezależnie od warunków
środowiska – zarówno u ludzi dotychczas zdrowych fizycznie i szczęśliwych,
jak i sfrustrowanych oraz cieleśnie chorych.
Termin schizofrenia został użyty po raz
pierwszy w roku 1911 przez Eugena Bleulera, psychiatrę szwajcarskiego. W polskim
tłumaczeniu najbardziej oddaje to pojęcie wyrażenie „psychozy
rozszczepienne”. Termin schizofrenia zastąpił uprzednio stosowany proponowany
przez E. Kraepelina: dementia
praecox
(otępienie wczesne),
sugerujący psychozę, która w młodym wieku prowadzi do trwałego defektu
emocjonalno – intelektualnego. E. Bleuler zwrócił uwagę, że wspólną cechę
pewnej grupy psychoz stanowi rozszczepienie osobowości, polegające na
dyskoordynacji między czynnościami intelektualnymi, uczuciowymi, popędowymi i
woli. Drugą wspólną cechę schizofrenii stanowią tzw. objawy osiowe, do których zalicza
się :
1. AUTYZM – jest
to pojęcie opisane przez E. Bleulera, które oznacza psychopatologiczny objaw
polegający na znacznej przewadze zainteresowania się chorego swoimi
przeżyciami wewnętrznymi i na postępującej utracie istotnego kontaktu ze
światem zewnętrznym. Chory żyje swoimi pragnieniami i lękami, swoją
wyobraźnią i wobec tego, że nie dzieli się z otoczeniem treściami swoich
przeżyć, staje się coraz bardziej dla otoczenia niezrozumiały. Taka postawa
wyizolowania i braku syntonii (współbrzmienia, współuczestniczenia w
wydarzeniach realnego świata) sprawia, że otoczenie coraz częściej odnosi się
do takiej autystycznej osoby krytycznie i czasem z dezaprobatą, a to w
konsekwencji rani godność chorego i skłania go do jeszcze większego
odsunięcia się od otoczenia i bardziej hermetycznego zamknięcia się w sobie.
2. STĘPIENIE UCZUCIOWE – które jest konsekwencją, a zarazem i przyczyną
pogłębiania się autyzmu w planie uczuciowym. Wyraża się utratą związków
uczuciowych z innymi ludźmi i uczuciem pustki emocjonalnej w sobie. Chory
staje się obojętny w stosunku do nawet poprzednio bliskich mu uczuciowo osób. Nie zjawiają się w odpowiednich
sytuacjach reakcje współczucia, litości czy miłości.

Na każdą próbę wdarcia
się w treść jego przeżyć, lub próbę wciągnięcia chorego w jakieś konkretne
działanie, lub w kontakt ze światem zewnętrznym, chory reaguje oporem, a
nawet gniewną drażliwością.
ROZSZCZEPIENIE OSOBOWOŚCI – dochodzące w dalszym nasileniu do rozkojarzenia
myślenia i do rozpadu osobowości. Z powodu braku kontaktu z rzeczywistością
zaciera się granica własnej osobowości (jej integralność i odrębność).
Prowadzi to do rozszczepienia a później nawet do rozdwojenia się osobowości
albo nawet jej zwielokrotnienia. To znowu doprowadza do wewnętrznych
dialogów, do uczucia owładnięcia albo ambiwalencji emocjonalnej,
ambitendencji i ambisentencji. Rozszczepienie może spowodować zaburzenie toku
i treści myślenia. Pojawiają się trudności w konstruowaniu zdań, trudności w
dobieraniu słów, żeby określić to, co w danej chwili przeżywa. Chory tworzy
neologizmy, będące zlepkiem kilku innych słów.
Rozszczepienie
osobowości jest procesem długotrwałym, dynamicznym i w fazie zejściowej może
prowadzić do całkowitego rozpadu osobowości. W pierwszej fazie występuje brak
adekwatności między zewnętrzną rzeczywistością a wewnętrznymi
konstytucjonalnymi procesami psychicznymi. Kolejny etap rozszczepienia
przejawia się brakiem równowagi i równoległości procesów poznawczych a
procesami emocjonalnymi (paratymia), której towarzyszy brak reakcji
mimicznych (paramimia) i modulowanie głosu (parafonia) [rozbicie związków pomiędzy procesami,
które dotąd współgrały ze sobą, np. mówienie i myślenie]. Trzecim etapem i
ostatnim jest rozszczepienie i rozdwojenie w obrębie poszczególnych procesów
psychicznych.
Objawy osiowe są
sztucznie oddzielone od siebie, a tak naprawdę jest to dynamiczny układ,
gdzie występuje sprzężenie zwrotne pomiędzy poszczególnymi elementami tego
układu.

Schizofrenia – poglądy na przyczynę schizofrenii wiążą przyczyny endogenne z
innymi czynnikami wewnętrznymi – biologicznymi, np. zatrucia toksynami, na
końcu są czynniki środowiskowe (psychospołeczne). Wg Bilikiewicza
uwarunkowania schizofrenii są heterogenne, w tej grupie zaburzeń uczestniczą
zarówno czynniki endogenne (genetyczne) i egzogenne (biologiczne i
psychospołeczne).
Z danych wynika, że
około 1% populacji jest chorych na schizofrenię. Uleczalność tej choroby jest
praktycznie możliwa ale po ustąpieniu objawów (zejściu) pozostaje coś, co
nosi nazwę schizofrenii resztkowej lub
defektem schizofrenicznym. Wyleczony człowiek ma jeszcze szczątkowe omamy i
fragmenty urojeń, dlatego nie ma on całkowitej pewności czy są one związane z otaczającą go rzeczywistością
czy mu się wydają.

03.11.2000 W

Przemoc w rodzinie (cd). Agresja a przemoc.

PRZEMOC - wg Wiesławy Kaczaran jest wymuszeniem na
jednostce określonych zachowań, sposobów myślenia, wartościowania i
interpretowania świata. Celem przemocy jest wymuszenie lub wywarcie
określonego wpływu, co powoduje zmianę zachowania jednostki.

AGRESJA – jest to każde
zamierzone działanie mające na celu wymierzenie komuś krzywdy, zadania bólu i
szkody fizycznej lub psychicznej. Celem agresji jest zaszkodzenie ofierze.

Co to jest przemoc a
co to jest agresja ?

Jest to trudny problem
psychologiczny, który został rozwiązany przez psychologów po przyjęciu
powyższej definicji agresji. Kryterium odróżniania zjawiska agresji od
zjawiska przemocy jest intencja tychże aktów (intencja sprawcy).

Formy przemocy.

1. Formy
przemocy ze względu na typ zachowania :
a) przemoc fizyczna
b) przemoc psychiczna
c) przemoc seksualna
2. Formy
przemocy ze względu na panującą atmosferę :
a) przemoc gorąca – u jej podstaw leżą negatywne
intencje i przeżycia związane z własnymi frustracjami i zablokowaniem
własnych pragnień i dążeń
b) przemoc chłodna – działania są podejmowane z
premedytacją i często służą zadaniu ofierze bólu

Najbardziej widoczną
formą przemocy jest PRZEMOC FIZYCZNA. Objawia się ona w postaci sińców,
zadrapań, obitej twarzy, itp. Ten rodzaj przemocy ulega ocenie prawnej,
moralnej i społecznej oraz można ją najszybciej wychwycić. Najgorszą odmianą
jest PRZEMOC PSYCHICZNA – ofiara jest wyśmiewana, obgadywana, wyszydzana,
porównywana do innych osób przez agresora. Prowadzi to do obniżenia poziomu
odporności emocjonalnej – powoduje rozchwianie emocjonalne (charakteryzuje
często kobiety i dzieci, które były ofiarami takiej przemocy). Przemoc
psychiczna jest niewidoczna i tym bardziej jest bolesna. Ofiara jest ciągle
deprecjonowana przez sprawcę, który działa z okrutną premedytacją. Wszystkie
bolesne uwagi są przemyślane i dotykają tych stron ofiary, które są
najsłabsze, są jej kompleksem. Źródłem przemocy psychicznej jest niska
samoocena agresora, ofiara stanowi dla agresora zagrożenie jego samooceny.
Agresor za pomocą przemocy psychicznej podnosi swoją samoocenę. Przemoc
psychiczna jest widoczna dopiero wtedy, gdy ofiara sama się zgłosi o pomoc
lub popełnia samobójstwo. Z prawnego punktu widzenia ciężko jest dowieść
przemoc psychiczną, jest to uzależnione od braku konkretnych przepisów
prawnych oraz wymogiem posiadania wielu świadków tej przemocy.

PRZEMOC GORĄCA – jest
prawie w każdym domu i wynika z frustracji. Członkowie rodziny często jako
formę katharsis wykorzystują przelewanie swoich frustracji i niepowodzeń z
pracy czy ze szkoły na innych członków rodziny. Przemoc ta najczęściej dotyka
dzieci. PRZEMOC CHŁODNA jest wynikiem zaniżonej samooceny, z powodu
zaburzonej równowagi emocjonalnej (jednostki psychotyczne, psychopatyczne,
socjopatyczne, które nie mają wyrobionego poczucia empatii). Jest zachowaniem
patologicznym, sfera emocjonalna agresora zazwyczaj nie istnieje. Każdy
element przemocy jest tutaj dokładnie przemyślany i uporządkowany. Agresor
stosujący przemoc chłodną jest najczęściej bardzo ciężkim przypadkiem do
resocjalizacji, gdyż ma on mocno ugruntowane przekonanie o słuszności swojego
postępowania.

ROLE PRZEMOCY :

ROLA SPRAWCY – są to osobnicy z zaburzoną strukturą osobowości, jako dzieci sami
doznawali działań przemocowych i korzystając z tego doświadczenia sami
zachowują się podobnie jak ich agresorzy. Osobowość o rysach
psychopatycznych, socjopatycznych, schizoidalnych.
ROLA OFIARY – ofiarami bywają najczęściej dzieci. Intensywnie karani są chłopcy,
rzadziej dzieci najmłodsze lub najstarsze. Częściej sprawcami karania dzieci
są ich matki niż ojcowie. Przemocy fizycznej doznają chłopcy, przemocy
seksualnej – dziewczynki. W przypadku jedynaka przemocą psychiczną są
nadmierne wymagania rodziców wobec dziecka. Zbyt duże wymagania rodziców
powodują głęboką frustrację u dziecka – jedynaka. Zdarzają się również
niewybredne epitety, którymi rodzice obrzucają dziecko. Drugą osobą, która
najczęściej doznaje przemocy jest kobieta. Kobieta jako ofiara jest
najczęściej drobnej budowy ciała, słabo wykształcona i pochodzi z rodziny
wielodzietnej. Przemoc wobec kobiety stosują mężowie młodzi.
Mężczyzna jako ofiara – prof. Steinmetz opisał syndrom bitego męża :
- nieśmiały i
lękliwy
- często z
kompleksami, o bardzo niskiej samoocenie
- czasami
jedynak
- drobnej
postury
Syndrom ten dotyczy
najczęściej mężów, którzy są ofiarami przemocy psychicznej, rzadziej
fizycznej. W tym przypadku to kobieta zawyża swoją niską samoocenę karząc
męża.
Osoby starsze również są
ofiarami przemocy. Są to najczęściej osoby chore, lub akceptujące naganne
zachowania syna lub córki (alkoholizm). Najczęstszą formą znęcania się nad
osobą starszą jest wymuszanie pieniędzy na alkohol przez pijącego syna,
rzadziej córkę.
ROLA ŚWIADKA – ta rola najczęściej przypada sąsiadom, którzy mimowolnie są
świadkami awantur i innych sytuacji przemocowych.

Przyczyny przemocy w
rodzinie :

1. Biologiczne – związane z genetycznym, dziedzicznym uwarunkowaniem agresywności.
Agresywność jest tutaj potraktowana jako cecha dziedziczna, z którą jednostka
się rodzi lub jako wynik mikrouszkodzenia mózgu. Ten rodzaj agresji należy
leczyć farmakologicznie.
2. Psychologiczne – w tej koncepcji bierze się pod uwagę cechy osobowości sprawcy,
takie jak : słaba kontrola emocji, niska samoocena, zaniżony poziom
tolerancji na frustrację, skłonność do gniewu. Często sprawcą jest osobnik o
rysach psychopatycznych i z brakiem poczucia empatii (np. nie trzymanie
afektu).
3. Koncepcja środowiskowa – akcentuje system norm funkcjonujących w danym
środowisku rodzinnym, relacje wewnątrzrodzinne i stosowane metody
wychowawcze.
4. Koło przemocy - czyli cykl powtarzania się
zachowań krzywdzących w następnych pokoleniach. Doświadczenie przemocy
implikuje występowanie różnych form przemocy.

Jednym z najbardziej
destruktywnych czynników rozbijających rodziny jest alkohol. Nadużywanie
alkoholu potrafi rozbić nawet najlepszą rodzinę bez względu na to czy jest
ona patologiczna czy „normalna”.

SKUTKI PRZEMOCY DOMOWEJ
:
- zwiększone
poczucie winy
- nieumiejętność
podejmowania decyzji, wyboru
- zwiększenie
poczucia odpowiedzialności za drugą jednostkę
- nieumiejętność
radzenia sobie z przykrymi uczuciami
- występowanie
zachowania typy B R wobec
kobiety (skutki przemocy wewnątrzmałżeńskiej)
- wyuczona
bezradność z depresją i poczuciem winy
- syndrom
sztokholmski jest reakcją obronną ofiary, przejawiającą się w formie
swoistego zafascynowania, dostosowania się do sprawcy przemocy.
- Mechanizm
psychologicznej pułapki jest pewną strategią obrony kobiety. Ofiara
najczęściej przelicza koszty, jakie poniosłaby odchodząc od sprawcy przemocy,
co zmieni w swojej sytuacji, co uzyska odchodząc
- Permanentny
niepokój w zachowaniu ofiary – ofiara nigdy nie jest stabilna, zawsze odczuwa
lęk
- Wejście w
proces uzależnienia, a w szczególności od środków farmakologicznych.

SYNDROM SZTOKHOLMSKI
określa uzależnienie emocjonalne od sprawcy przemocy. Jednostka ubiega myśli
i czyny sprawcy – robi wszystko, aby było dobrze, aby uniknąć niezadowolenia
agresora (jeśli chcesz mieć mniejsze dolegliwości, dostosuj się do potrzeb
agresora)

26.11.2000 W

Przemoc w instytucjach – „Mobbing”.

MOBBING – pochodzi od
angielskiego słowa „to mob” czyli rzucać się na kogoś lub coś. Zjawisko
mobbingu mówi o tym, że ofiara może stać się sprawcą i odwrotnie.
Operacyjność definicji :

Wg H. Leimana mobbing to
terror psychiczny w miejscu pracy przejawiający się w formie wrogiego,
nieetycznego komunikowania się. Działanie sprawcy jest ukierunkowane na
jednostkę lub całą grupę.

PROCES MOBBINGU :

1-szym etapem tego
procesu jest plotkowanie, które wprowadza jakiś konflikt (np. podwyżek,
wykształcenia, itp.). W 2-giej fazie rozpoczyna się stygmatyzacja ofiary
poprzez :
1) niszczenie reputacji przez zniesławienia,
plotkowanie, wykonywanie pewnych gestów oznaczających niechęć itp.
2) zaprzestanie komunikacji z ofiarą – izoluje się
jednostkę od grupy, przerywa się rozmowę w sytuacji pojawienia się ofiary w
pobliżu, stosuje się tzw. mimikę konspiracji.
Pierwszy etap w zasadzie
nie jest groźny, ale nabierając na sile prowadzi do drugiego etapu. W drugim
etapie najgorsza jest cisza i wymowne spojrzenia pracowników. Rozpoczyna się
proces deprecjonowania osoby i prowadzi to do trzeciego etapu, czyli do
całkowitej izolacji. Dana jednostka jest naznaczona także poza grupą.
Czwartym etapem jest odejście lub wycofanie się jednostki z pracy.

SKUTKI MOBBINGU :

1) społeczne – w formie izolacji społecznej,
określonej stygmatyzacji, dobrowolnego bezrobocia a nawet form
nieprzystosowania społecznego
2) psychologiczne – brak wiary w siebie,
nieumiejętność korzystania z własnych zasobów psychicznych i fizycznych,
degradacji odporności psychicznej jednostki, poczucie bezradności i objawy
depresji reaktywnej. Jednostka traci swoją tzw. „sterowność”
3) fizyczne (zdrowotne) – choroby psychosomatyczne,
czynności przymusowe, związane z hiperaktywnością, próby samobójcze .

Rys charakterologiczny
sprawcy i ofiary :
Ofiara najczęściej jest
jednostką z zaniżoną samooceną, z poczuciem mniejszej wartości, inne,
wyróżniające się z otoczenia pozytywnie (sprawne, aktywne, zadbane, itp.) lub
negatywnie (inne pod względem ubioru, fryzury, zachowania, itp.).
Sprawca - jednej strony
może to być osoba silna z dobrą samowiedzą, samooceną, rzutka, elastyczna w
działaniu. Z drugiej strony sprawca może być osobą słabą psychicznie,
zazdrosna o sukcesy innych, z cechami paranoidalnego zachowania się,
podejrzliwa i zawistna.

Miejsce mobbingu :
Mobbing może pojawić się
w każdym zakładzie pracy i zaczyna się od małego, błahego konfliktu. Rozwój
tego konfliktu dokonuje się poprzez personifikację czyli szukanie kozła
ofiarnego.
Sposobem na radzenie
sobie z mobbingiem może być stowarzyszenie ofiar mobbingu, pomoc instytucjonalna
w poradniach zdrowia psychicznego, linia telefoniczna antymobbingowa, która
ma na celu ukierunkować ofiarę w stronę działania przeciw mobbingowi.

09.12.2000
ćw.

ROZWÓJ CHOROBY ALKOHOLOWEJ

I. FAZA – WSTĘPNA
( PRZEDALKOHOLICZNA)

1. szuka okazji do wypicia, chociaż jego pijaństwo nie
rzuca się w oczy
2. jest znieczulony alkoholem pod wieczór, daje to
ulgę i zapomnienie
3. podwyższona tolerancja na alkohol tzw. mocna głowa
4. nie znosi napięć psychicznych, usuwa je alkoholem

II. FAZA – ZWIASTUNOWA (PRIODOMALNA)

5. Niepamięć wsteczna nawet po małej ilości alkoholu
tzw. Urwany film
6. Pije chciwie, szybko, jednym haustem, poza kolejką
7. Ciągle myśli o alkoholu, gromadzi zapasy tak, aby
mieć go pod ręką
8. Pije potajemnie, samotnie albo w towarzystwie,
które go akceptuje
9. Poczucie winy, wyrzuty sumienia, stąd niechętnie
rozmawia o alkoholu z postronnymi ludźmi chcącymi mu pomóc

III. FAZA – KRYTYCZNA

10. utrata kontroli w spożywaniu alkoholu, tj. po
wypiciu 100 – 150g musi pić tak dużo, aby się kompletnie zatruć (pijak pije
żeby pić – alkoholik żeby żyć)
11. stwarza system alibi – usprawiedliwiający go, że
pije z określonych powodów
12. traci szacunek do siebie – kompensacja poprzez
nastawienie wielkościowe i wspomnienia bohaterskich czynów z przeszłości,
ekscesy seksualne
13. zmienione zachowanie – ekstrawaganckie,
niefrasobliwe, agresywne, lekceważące, złośliwe
14. zmiana dotychczasowych obyczajów picia – pije z
niższymi od siebie w hierarchii społecznej, gorsze trunki, itp.
15. ześrodkowanie zainteresowań tylko na alkoholu, stąd
zmniejszone zainteresowanie domem, pracą
16. zmiana stosunku do siebie w litościwy,
prześladowany przez społeczeństwo
17. w stosunku do rodziny obniżenie zainteresowania,
pretensje, szczególnie do żony na tle zdrady małżeńskiej, wynoszenie rzeczy z
domu
18. wygląd zewnętrzny i zachowanie rzucające się w oczy

19. pojawia się regularne ranne picie
20. występowanie zespołu abstynencyjnego po przepiciu

IV. FAZA – PRZEWLEKŁA

21. ciągi pijackie- wielodniowe
22. nie zawsze odwracalne zaburzenia woli, pamięci,
intelektu, ogólnej sprawności umysłowej
23. psychozy alkoholowe (psychoza Korsakowa, myszy,
głosy, itp.)
24. obniżenie tolerancji na alkohol (lęk, niepewność, drżenie)

PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA PRZEMOCY
WEWNĄTRZRODZINNEJ

Pierwowzorem przemocy
rodzinnej są relacje wyniesione i wyuczone zachowania z domu rodzinnego.

2. klasa społeczna i
środowisko – postawa wobec przemocy „subkultura faworyzująca przemoc”

6.
sytuacje bezpośrednio poprzedzające czyn maltretowania : złe traktowanie
dziecka, kłótnia, itp.

3. doświadczenia socjalizujące : maltretowanie,
model roli przemocy, agresja

5.
stres sytuacyjny :
A. relacje pomiędzy rodzicami:

  1. wewnątrzmałżeńskie
  2. kłótnie
    małżeńskie

B. stresy :

  1. niechciana ciąża
    – nadmiar dzieci
  2. bezrobocie
  3. izolacja
    społeczna
  4. zagrożenie
    autorytetu rodzicielskiego, przyjętych norm i „miłości własnej”

C. stres wywołany przez dziecko:

  1. niechciane
    dziecko
  2. dziecko
    problemowe-humorzaste, moczące się, chore, kalekie

4.
stany psychopatyczne
-
cechy osobowościowe
-
cechy charakterologiczne
-
słabe panowanie nad sobą
-
zaburzenia neurologiczne

1. pozycja społeczna rodziców : wiek, płeć, statut
socjoekonomiczny

7. maltretowanie dziecka :
- pojedynczy atak fizyczny
- powtarzające się ataki
- przemoc psychologiczna
- atak werbalny

CHOROBY AFEKTYWNE CHARAKTERYZUJĄ SIĘ ZABURZENIAMI
AFEKTU

DEPRESJA ZESPÓŁ
ENDOGENNA MANIAKALNY

Objawy podstawowe objawy podstawowe
- obniżenie
nastroju - zaburzenia nastroju (podwyższony)
- osłabienie tempa
procesów - zaburzenia napędu psychoruchowego
psychicznych - zaburzenia rytmów biologicznych
- zaburzenie rytmów
biologicznych - zaburzenie emocji
- nieuzasadniony
lęk
objawy wtórne
objawy wtórne - zaburzenia treści myślenia
- zaburzenia treści
myślenia - urojenia wielkościowe
- urojenia ksobne - wzmożenie popędu seksualnego
- myśli natrętne

Te dwa zespoły mogą
występować samoistnie. Człowiek w depresji endogennej popada w permanentny
smutek i nastrój ogólny może popchnąć nawet do samobójstwa.
Zespół maniakalny jest
przeciwstawny depresji endogennej, cechuje się ogromnym popędem jednostki,
która jest pozbawiona samokrytycyzmu. Jest to zespół otwartości i
bezkrytycyzmu, tragedią tej choroby jest brak snu i bardzo wzmożony napęd
psychoruchowy i ogromny popęd seksualny. Te dwa zespoły mogą występować
zarówno osobno jak i wspólnie, tworząc ZESPÓŁ MANIAKALNO – DEPRESYJNY.
Głównym powodem zespołu man. – depr. Jest czynnik dziedziczny.