W poszukiwaniu zdrowej demokracji na podstawie Józefa Majki

W swojej książce pt´”Węzłowe
problemy katolickiej nauki społecznej” Józef Majka poświęca jeden z rozdziałów
problemowi poszukiwania zdrowej
demokracji

Przeglądając historię świata zwraca
czytelnikowi uwagę na demokrację różnych
czasów dziejowych stwierdzając ,że
właściwie nigdy „rządy ludów nie były rządami wszystkich właściwie nigdy, na przełomie wieków nie
udało się urzeczywistnić wszystkich idei i zasad do których odwoływała się demokracja.
Najważniejszymi ideami i założeniami demokracji są idea godności , równości
,zasada wolności , sprawiedliwości , pluralizmu i prawo do inicjatywy. Dla
demokracji najważniejszy jest naród musi być on świadomy tego co w nim zachodzi
, musi znać swoje prawa i obowiązki ,
czuć swoją godność i osobowość. I tylko , jeżeli w narodzie panuje wspólnota i
braterstwo może się w nim rozwijać
zdrowa demokracja .Jest ona uwarunkowana odpowiednią dojrzałością moralną , społeczną i polityczną.

Józef Majka w przedstawia i omawia
różne rodzaje demokracji dzieląc je wg zasad na jakich się opierają poszczególne systemy demokratyczne:

1) Demokracja Liberalna –
kładzie nacisk na indywidualizm w narodzie .Każdy,nawet najdrobniejszy element
narodu ma prawo do wolności osobistej do udziału w inicjatywach życia społecznego .Wszystkie jednostki są
sobie równe .

2) Demokracja Narodowa –
wadą tej demokracji jest to ,że dąży ona do zróżnicowania wartości jednostki w zależności od narodowości .Od demokracji liberalnej różni się
tym, że głosi koncepcje dobra narodu
jako dobra wspólnego.

3) Demokracja
Socjalistyczna – założenia tej demokracji wiążą się ze znacznym ograniczeniem
wolności .Objawia się to tym ,że nie wszyscy mogą brać udział rządzeniu a, jest
to już samo w sobie zaprzeczeniem idei demokracji

4) Demokracja
Chrześcijańska – opiera się na godności osobistej człowieka i niezaprzeczalnych
prawach jednostki jako istoty ludzkiej .Społeczeństwo bowiem składa się ze
współpracujących ze sobą jednostek, współdecydujących w sprawach narodu .Tak
więc opisując te rodzaje demokracji Józef Majka chce nam zwrócić uwagę na
ogromny problem nieujednolicenia demokracji i na to jak ważną rolę odgrywa
tutaj poszukiwanie tej jedynej
alternatywnej drogi do zdrowej demokracji

Na podstawie dwuwiekowego dorobku
demokracji rozwinęły się liczne sposoby prowadzące do realizacji jej
założeń ; powszechne wybory przedstawicieli
do rządu ,powstawanie instytucji badania opinii publicznej ,wolność prasy radia
i telewizji,sądownictwo i administracja .Wszystkie jednak te założenia są tylko
pozornie przyczyniające się w dążeniu do demokracji.Józef Majka szczególnie
akcentuje zasady na jakich opiera się demokracja i sposób w jaki się przejawiają w
społeczeństwie .

*Zasada personalizmu – czyli teza o godności osoby ludzkiej .Głosi ona, że człowiek ,będąc członkiem określonej
społeczności , nie może swojej suwerenności i indywidualizmu przekładać nad
dobro ogółu. To wspólnota musi zapewnić jednostce możliwość własnego rozwoju i
samodoskonalenia. Równość w
społeczeństwie jest miarą
sprawiedliwości.

Demokracja musi być otwarciem się
jednostki na dobro wszystkich ludzi. Autor artykułu sformułował model
chrześcijańskiej demokracji. Jako pierwszy warunek wymienia powszechność.
Polega ona na stworzeniu, każdej suwerennej osobie, możliwości własnego rozwoju
i danie prawa do stałego uczestniczenia w życiu społecznym. Właśnie to prawo do
współdziałania jest podstawową formą demokracji chrześcijańskiej.

Warunkiem zdrowej demokracji jest
wolność zrzeszeń ludzkich i poszanowanie wspólnot naturalnych czyli np. rodziny
czy narodu.

Zrzeszenia i wspólnoty mieć prawo
łączenia się w związki, powinny działać na terenie własnego kraju a nawet poza
jego granicami. Dzięki zrzeszeniom każdy obywatel może oddziaływać na sprawy państwa. Dzięki
swobodzie zrzeszeń społeczeństwo tworzy jednolitą masę i każda jednostka ma
swoją wolność oraz swobodę rozwoju.

Drugim czynnikiem warunkującym
demokrację jest samorząd i powołanie go staje się podstawą normalnej egzystencji.
Samorządy stanowią osłonę przed odgórnym oddziaływaniem na ludzi. Również
samorząd musi mieć swobodę w formułowaniu celów i programów działania, musi
mieć możliwość przeprowadzania demokratycznych wyborów do organów
samorządowych.

Dobrze rządzone państwo musi
kierować się kilkoma podstawowymi postulatami dotyczącymi wyborów
demokratycznych:

1/ postulat swobodnego tworzenia
ugrupowań politycznych,

2/ postulat niezależnego
zgłaszania kandydatów do parlamentu i samorządów,

3/ postulat rzeczywistych wyborów.

Kolejnym warunkiem funkcjonowania
państwa demokratycznego jest parlament. Każda jego izba powinna mieć określone
funkcje i kompetencje. Decydujące znaczenie powinna mieć izba niższa powoływana
powszechnymi wyborami. Izba wyższa mogłaby składać się z najwyższych
przedstawicieli samorządów, zrzeszeń, korporacji itp.- wybieranych w sposób
określany prawem. Parlament musi być dwuizbowy.

Bardzo ważnym elementem państwa
jest „demokracja gospodarcza”, dająca równe szanse wszystkim podmiotom gospodarczym. Głównym wymogiem
demokracji gospodarczej jest podmiotowość gospodarcza.

Demokracja gospodarcza daje
możliwość dostępu do kultury stosownie do zdolności i chęci oraz proporcjonalny udział we władzy gospodarczej.
Władzę ma ten, kto ma technologię i kto działa dynamicznie. Oprócz
podmiotowości gospodarowanie musi odnosić się do prawa naturalnego i być
sprawiedliwe. Celem tego gospodarowania musi być zawsze człowiek, jego
doskonalenie i rozwój.

Bardzo ważne jest aby wspólnoty
gospodarcze odpowiadały idei demokracji tzn. by ich działalność nie ograniczała
podmiotowości swoich członków, ale zapewniała im rozwój. Tak więc wspólnoty
muszą być niezależne i samorządne aby każdy człowiek miał możliwość pełnego
uczestnictwa w życiu społecznym. W
zdrowej demokracji wszystkie związki i
zrzeszenia muszą mieć prawo do tworzenia koalicji. Przesłanką koalicji powinno
być solidaryzowanie się z bliźnimi w obliczu doznawanych przez nich krzywd
społecznych. Koalicje są więc formą wykonawczą przykazania miłowania bliźniego.
To właśnie koalicje bronią swoich
członków przed uciskiem i niesprawiedliwością systemu władzy w państwie,
stanowiąc podbudowę zdrowej demokracji.

Książka Józefa Majki
została wydana w 1990 roku, a autor prawdopodobnie pracował nad nią w latach
’80, niemniej dopiero teraz można ocenić jej wagę i aktualność.

Wtedy było to śmiałym
nowatorstwem- dziś jest to codzienność.

Żyjąc przez 45 lat w
socjalistycznej rzeczywistości, przeciętny obywatel miał możliwość zapoznania
się z demokracją jedynie z przekazów
masmediów, które jednak przedstawiały temat stronniczo i w sposób niekorzystny.
Czytając artykuł pt. ”W poszukiwaniu zdrowej demokracji” odnosi się wrażenie, że wszelkie metody
rozwiązywania problemów narodu
demokratycznego oparł autor na formie
demokracji państwa kapitalistycznego,
gdzie od wielu lat są one nieodłączną
częścią życia.

Józef Majka nie przedstawia
niestety żadnego doskonałego sposobu na wprowadzenie w życie zasad zdrowej
demokracji.

Należy pamiętać, że forma rządu
ludu została zapoczątkowana i rozwinęła się w Atenach, gdzie około 300
obywateli decydowało o najważniejszych sprawach swojego
narodu.

Demokracja w zdrowym wydaniu, w
dzisiejszych czasach, mogłaby mieć miejsce tylko wtedy gdyby organizowano referendum w celu ustanowienia
każdego nowego prawa , zarządzenia czy ustawy. Z uwagi jednak na niewykonalność
takiego zadania, w związku z ogromnym kosztem takiego przedsięwzięcia i
realiami polskiej rzeczywistości , rozwiązanie takie jest niemożliwe.

Pozostaje nam jednak mieć nadzieję,
że może kiedyś ktoś znajdzie cudowny
środek na uzdrowienie naszego społeczeństwa i zdrowa demokracji nie będzie
tylko mrzonką.