W kręgu miłości i nienawiści – bohaterach literackich, których

Posted by nauka on wt., 04/08/2008 - 16:01

Obiektem zainteresowania
literatury od początku jej istnienia był człowiek-bohater literacki wraz ze
swymi problemami, dylematami i problemami. Czytelnik zaś, śledzący losy i
przygody bohaterów literackich kształtował sobie o nich opinie, klasyfikował
ich na dobrych i złych, próbował analizować ich postępowanie często stawiając
siebie w analogicznych sytuacjach. Mało jest bohaterów literackich, którzy byli
by nam całkowicie obojętni. Bohaterowie pozytywni służą ludziom jako wzory do
naśladowania, zaś bohaterów negatywnych będziemy oskarżać, oceniani surowo choć
często wśród nich będziemy odnajdować takie postacie, których postępowanie
będziemy rozumieć. Postaram się opisać niektóre postacie opisać, zaczynając od literatury antycznej.

Mitologia grecka
dostarcza wiele ciekawych, szlachetnych postaci. Najpiękniejszą z nich jest
niewątpliwie Prometeusz, który stworzył człowieka, a później był jego
dobroczyńcą-nauczył go rzemiosła, i wiele innych umiejętności dzięki czemu mógł
panować nad światem. Postawa Prometeusza nie spodobała się bogom przez co
musiał cierpieć okrutne męki. Został zapamiętany jako symbol bezinteresownej pomocy człowiekowi. Do idei
prometeizmu powracano w wielu utworach późniejszych epok.

Bohaterowie „Iliady” Homera
także stali się bohaterami ludzkości. Najdzielniejszym Trojańskim wojownikiem
był odważny syn króla Priama-Hektor. Trudno nie podziwiać go gdy staje do walki
przeciw Achillesowi, choć a z góry skazany jest na śmierć przez bogów, dlatego
trzykrotnie okrąża mury Troi zanim stanie do walki. Mimo boskiego pochodzenia
wspaniałej urody nie budzi naszej sympatii Achilles. Nie chce oddać martwego
ciała Hektora jego ojcu. Jego ciało wypełnione jest gniewem, co potwierdza
włócząc ciało martwego Hektora za swoim rydwanem, wokół grobu martwego
przyjaciela.

Wiele kontrowersyjnych
sądów budzą w czytelniku postacie literatury średniowiecznej. Weźmy na przykład
tytułowego bohatera legendy o św.
.Aleksym. Syn bogatego człowieka, porzuca dotychczasowe życie w luksusie i
wybiera życie żebraka, dobrowolnie znosząc głód, chłód i poniżenie. Wymaga to
niezwykle silnej siły woli i cierpliwości są to cechy charakteru godne
naśladowania, których niejednokrotnie nam brakuje. Sam motyw postępowania nie
jest przez nas znany. Jedyną złą cechą św. Aleksandra jest egoizm, dąży on do zbawienia jedynie siebie nie
myśląc o swojej rodzinie opuszcza matkę i ojca, oraz skazuje swoją młodszą
siostrę na życiu w samotności.

Równie niezrozumiałą
postacią był Roland średniowieczny rycerz francuski, który był dowódcą tylnej
straży wojsk króla. Zaatakowany znienacka
przez Saracenów, nie wzywa pomocy, mimo tego że bitwa jest przegrana, ponieważ
było by to niezgodne z kodeksem walczącego rycerza. Gdy chce naprawić swój błąd
trąbi w róg lecz jest już za późno.

Roland posiada wiele cech charakteru,
które budzą podziw współczesnego czytelnika przyświecają mu do dziś znane
ideały Bóg, honor, ojczyzna. Bohater nie cofa się nawet przed śmiercią gotów zawsze oddać życie za wiarę, władcę i
ojczyznę. Wiele wątpliwości budzi średniowieczne poczucie honoru, które nie
pozwoliło wezwać Rolandowi pomocy. Inna była mętalność średniowiecznych
rycerzy, przez co Roland zostanie niedoścignionym wzorem wszystkich cnót rycerskich.

Niedoścignionym i podziwianym wzorem
patriotyzmu pozostanie też

w świadomości Polaków Jacek
Soplica, bohater ,,Pana Tadeusza’’ chociaż ocena jego postępowania wcale nie
musi być całkowicie jednoznaczna. Autor przecież mówi o jego awanturniczym trybie
życia w młodości, o jego skłonności do pojedynków.

Jacek był ulubieńcem okolicznej
szlachty, a więc taki właśnie styl życia był wówczas

często spotykany. Przeciwko
Jackowi przemawia też jego zachowanie po przeżytym

zawodzie miłosnym. Człowiek, który
miłość uważał za najważniejszą wartość w życiu, zdecydował się na
małżeństwo z pierwszą napotkaną na drodze dziewczyną

ubogą, po to, aby zmarnować jej
życie. Dziwi nas i oburza taka decyzja bohatera.

Najwięcej kontrowersji budzi
jednak zabójstwo Stolnika. Każde morderstwo jest czynem godnym potępienia.
Zabójstwo, którego dokonał było popełnione w afekcie.

Jacek w swej spowiedzi wyznał, jak
zachował się wobec niego Stolnik. Długo udawał

przyjaciela, gdyż za pośrednictwem
Jacka mógł dowolnie dysponować głosami

okolicznej szlachty na sejmikach.
Obserwował rodzącą się między jego córką Ewą

i Jackiem miłość, ale nadal
zapraszał Jacka, a gdy biedny szlachcic próbował się

oświadczyć, zmieniał temat
rozmowy. Stolnik wiedział o uczuciach Jacka, pytał go,

jako serdecznego przyjaciela o
radę w sprawie zamążpójścia Ewy.

Takie postępowanie Stolnika było
niegodziwe, obrażało też poczucie dumy, cieszącego się popularnością Jacka.
Zabójstwo nie zostało dokonane z premedytacją,

a Jacek nie miał nawet przy sobie
broni, kiedy znalazł się w pobliżu zamku Horeszki.

Widząc radość Horeszki z powodu
zwycięstwa Moskali, kierowany nagłym impulsem

chwycił broń stojącego obok
Moskala i wystrzelił. Natychmiast swego czynu pożałował- stał przecież bez
ruchu i czekał, aby Gerwazy go zastrzelił. Po dokonaniu

zabójstwa Jacek stał się zupełnie
innym człowiekiem. Uznany za zdrajcę, opuścił

ojczyznę i syna Tadeusza, wstąpił
do zakonu i przyjął nazwisko Robaka.

Jacek postanowił służbą dla
ojczyzny odkupić winy i błędy młodości. Wstąpił do

Legionów, wszędzie walcząc
ofiarnie i bohatersko, był wielokrotnie ranny i więziony.

Zdaniem autora służba ojczyźnie, gotowość
poświęcenia dla niej życia jest spełnieniem obowiązku. Dlatego przebaczamy
Jackowi błędy jego młodości, uznajemy go za bohatera, wzór patrioty, który swym
postępowaniem uczy nas, jak kochać ojczyznę, co w życiu człowieka powinno być
wartością najważniejszą.

W świecie bohaterów
literackich epoki romantyzmu spotykamy wiele bardzo różnorodnych postaci, nie
tylko wspaniałych wzorów godnych naśladowania, ale także takich których
oskarżamy. Pozytywiści patrzyli na świat w sposób bardzo realistyczny,
wiedzieli, że nie może on się składać z samych jednostek pozytywnych, że są w
nim ludzie źli, egoiści, zdrajcy.

Najsympatyczniejszą postacią
literatury pozytywistycznej jest Ignacy Rzecki, jeden z bohaterów „Lalki”. Znamy jego życie
dzięki pamiętnikom. Związał je ze sklepem Mincla, nie wyobrażał sobie życia bez
swej ukochanej Warszawy i pracy, która była jedynym sensem jego życia. Rzecki
był staroświecki i staromodny, jednak bardzo życzliwy i ufny, a nawet trochę
naiwny w stosunku do ludzi. Miał ciągle nadzieję, że kiedyś Polska odzyska
niepodległość. Jeśli uświadomimy sobie, że praca w sklepie była sensem jego życia,
nie trudno nam będzie zrozumieć załamanie psychiczne starego subiekta, związane
ze sprzedażą sklepu. Po prostu życie utraciło nagle dla niego sens.

Trudno jest wymienić na przestrzeni epok wszystkich bohaterów
literackich podziwianych, rozumianych lub oskarżanych przez czytelnika.
Ponieważ w ludziach więcej rzeczy zasługuje na podziw niż na pogardę w
literaturze też częściej spotykamy bohaterów szlachetnych, odważnych
stanowiących wspaniałe wzorce osobowe.