Referat przygotowany na podstawie książki
Ireny Wojnar pt .”Teoria wychowania
estetycznego”

1 TREŚĆ WYCHOWANIA ESTETYCZNEGO :

Teoria
wychowania estetycznego obejmuje refleksję o sztuce i refleksję o człowieku,
stara się uzasadnić sens kształcenia i samokształcenia człowieka poprzez
ukazanie bogactwa wartości zawartych w różnych dziełach artystycznych. Dzieła
te pobudzają doznania estetyczne i prowokują do własnych działań artystycznych.
Teoria wychowania estetycznego obejmuje też spojrzenie na treść przesłania
sztuki wszechczasów przez pryzmat współczesnych potrzeb edukacyjnych , rozwój i
wzbogacanie człowieka , a także ukazanie procesów edukacyjnych w świetle
możliwości wychowawczych sztuki.

Teoria wychowania estetycznego
jest koncepcją o rozbudowanych powiązaniach z różnymi dyscyplinami naukowymi ,
zajmującymi się kondycją i rozwojem człowieka , a także jego kreatywnymi
dokonaniami i aktywnością ,

Współczesne wychowanie
estetyczne jest więc syntezą kształcenia
kulturalnego i emocjonalnego , co prowadzi do pobudzenia wyobraźni ,
wrażliwości i postawy twórczej.

2 CHARAKTER WYCHOWANIA
ESTETYCZNEGO :

Współczesne wychowanie estetyczne ( polska koncepcja) ma
charakter dwuzakresowy .Pierwszy zakres obejmuje wychowanie estetyczne jako
kształcenie estetycznej wrażliwości i estetycznej kultury , które jest
konieczne dla przeżywania i poznawania wartości sztuki .Natomiast zakres drugi
zajmuje się kształceniem pełnej osobowości człowieka w sferach :

- intelektualnej
(wzbogacanie wiedzy i uczenie myślenia osobistego)

- moralno-społecznej (
zdobywanie podstaw oceny moralnej i umiejętności rozumienia sytuacji ludzkich ,a przez to
pełniejszego porozumienia się z drugim człowiekiem )

- oraz w dziedzinie
kształtowania wyobraźni i postaw twórczych.

Koncepcja
ta stara się pogodzić ze sobą dwa odrębne elementy wychowania estetycznego ,
które wynikają z dwoistego charakteru sztuki .Wychowanie estetyczne ma więc
swój aspekt kulturowy – polega na kształceniu na dobrach kultury i dla
pełniejszego w niej uczestnictwa – ma to na celu zachowanie ciągłości
kulturowej. Drugim aspektem wychowania estetycznego jest zaszczepienie
aktywności osobistej i nawyku działania .Świadomie organizowany proces
wychowawczy powinien obejmować oba te aspekty , czyli zarówno kontakt z
dziełami sztuki jak i własną aktywność ekspresyjną .

3 EWOLUCJA
WYCHOWANIA ESTETYCZNEGO :

Wychowanie estetyczne to tyle co
kształtowanie postawy człowieka w stosunku do sztuki ,kształtowanie estetycznej
wrażliwości i kultury osobistej. Jednak w różnych okresach termin ten miał inne
znaczenia. Jako pierwszy użył go pod koniec XVIII w. Fryderyk Schiler w „ Listach o estetycznym traktowaniu
człowieka „. Uważał on ,że sztuka służy przezwyciężaniu dwóch sprzecznych stron
natury człowieka , jest wyrazem jego możliwości twórczych , prowadzi do
wewnętrznej integracji człowieka i umożliwia osiągnięcie pełni człowieczeństwa. Taki właśnie człowiek ,wolny i
wrażliwy –wg Schillera- staje się współtwórcą nowego państwa ,radosnego państwa
sztuki i swobody .

W pedagogice utrwaliła się jednak
inna ,odmienna od powyższej koncepcja wychowania estetycznego - kojarzona raczej z wyrabianiem dobrego smaku , wrażliwości na piękno oraz ze społecznym
elitaryzmem .W wyniku wielowiekowych procesów społecznych kultura estetyczna
stała się zespołem wartości o bardzo małym zasięgu społecznym. Tak było do XIX
wieku.

Kształcenie kultury estetycznej
stało się możliwe dopiero wtedy , kiedy pojawiła się zainteresowana grupa ludzi
nie związanych ze sztuką w sposób profesjonalny , ani w wyniku przywilejów
klasowych – czyli publiczność. Powstała wtedy pilna potrzeba wprowadzenia tej publiczności w świat sztuki, uczenia jej rozumienia i
oceny wytworów kultury. Pierwszy pomyślany na szeroką skalę społeczną program
wychowania estetycznego , kształcenia kultury estetycznej był programem
wprowadzania ludzi niewtajemniczonych ,
laików w świat sztuki. Miał on na celu wyrównanie różnic między środowiskiem
znawców i masą. XIX –wieczna koncepcja wychowania estetycznego miała więc
wyraźnie społeczny charakter i wiązała się z nową sytuacją sztuki. Andre
Malraux pisał ,że „do XIX wieku wszystkie dzieła sztuki były tylko obrazami
czegoś co istniało ,bądź nie istniało w rzeczywistości , a potem dopiero stały
się dziełami sztuki ” Powstał więc autonomiczny świat sztuki ,
który wymagał wtajemniczenia ,czyli wychowania estetycznego.

Coraz szerszy zasięg społeczny
wychowania estetycznego wymagał równocześnie troski o indywidualizację kontaktów ludzi ze sztuką .

Celem takiego wychowania miała być
osobista kultura estetyczna każdego pojedynczego człowieka , którą postrzegano jako element kultury
powszechnej. Proponowano tutaj nie tylko określone formy organizacyjne , ale
także i konkretne treści .Proponowano zestaw lektur , arcydzieł malarstwa
,rzeźby , architektury ,muzyki i teatru ,które miały obowiązywać każdego
„kulturalnego człowieka”.

Taki postępowy społecznie i
słuszny edukacyjnie charakter wychowania estetycznego nie wszędzie był
zachowany. W wielu miejscach –zwłaszcza w krajach „trzeciego świata” wychowanie
estetyczne przedstawia się podobnie jak XIX wieku – czyli ma bardzo wąski
zasięg społeczny ,jest elitarne .Często też bywa narzędziem przemocy , gdy
upowszechniana kultura jest obcą kulturą , za którą idą interesy
polityczno-gospodarcze bogatych państw .Współczesna koncepcja teorii wychowania
jest wychowaniem dla sztuki , a sztuka to nie tylko muzyka Bacha ,malarstwo
renesansu czy piramidy egipskie ,ale także jak uważa Herbert Read – np.: bożki
dzikich plemion z Nowej Gwinei .

Treść ,
charakter i ewolucja wychowania estetycznego

Na podstawie książki

Ireny Wojnar

„TEORIA WYCHOWANIA
ESTETYCZNEGO”