"SYSTEM SZKOLNY WE FRANCJI".

Francja należy do największych krajów Europy - liczy 53 mln. ludności i zajmuje
547 tyś.km² . Stolicą kraju jest Paryż. We Francji istnieje
dwustopniowy podział administracyjny na gminy i departamenty.

We francuskim systemie
szkolnym obowiązującym od 1985r. wyróżnia się trzy poziomy:

-szkolnictwo pierwszego stopnia ( przedszkole i szkoła elementarna);

-szkolnictwo drugiego stopnia ( gimnazja i licea);

-szkolnictwo wyższe;

SZKOLNICTWO PIERWSZEGO STOPNIA

Szkoły pierwszego
stopnia- podstawowe składają się ze szkolnictwa przedelementarnego
(przedszkola) i właściwego szkolnictwa elementarnego (nauczania początkowego).
Jego zadaniem jest przygotowanie maksymalnej liczby dzieci określonego rocznika
do takiego poziomu rozwoju, który zapewni im rozpoczęcie nauki w szkołach
drugiego stopnia

PRZEDSZKOLE

Przedszkole
obejmuje trzy grupy wiekowe:

-maluchy ( 2-3 letnie);

-średniaki (4-5 letnie);

-starszaki (5-6 letnie);

Podstawowymi przesłankami edukacji
przedszkolnej są:

-dziecko rozwija się w miarę tego, jak
działa;

-dla rozwoju
motorycznego, poznawczego, społecznego, emocjonalnego ważne jest wielostronne
działanie somatyczne dziecka;

-najważniejszym czynnikiem
pedagogicznej działalności jest zapewnienie dzieciom samodzielnego działania
według zasady „prób i błędów”;

-sprawą rozwoju dziecka jest jego aktywność;

Zasadnicze kierunki
działalności przedszkola to:

-rozwój społeczny i emocjonalny
dziecka;

-ruch motoryczny i działanie -
ekspresja ciała dziecka, ekspresja werbalna, muzyczna;

-opanowanie umiejętności
wyrażania się w tekście mówionym i pisanym;

-rozwój poznawczy;

Edukacja
przedszkolna jest formą powszechną, bezpłatną. Odbywa się ona głównie w tzw.
szkołach macierzyńskich, których odpowiednikiem są klasy dziecięce, przy
niektórych wiejskich szkołach początkowych oraz ogródki dziecięce ( Ogródki
Jordana), które są instytucjami prywatnymi. Szkoły tego typu mają status
konwencjonalnie obowiązujący lub fakultatywny, nie są jednak obowiązkowe pod
względem prawnym.

W szkołach
przedelementarnych występuje podział na trzy sekcje wiekowe:

-pierwsza: 2-4 lata (maluchy);

-druga:4-5 lat (średniaki);

-trzecia:5-6 lat ( starszaki);

W dwu pierwszych grupach dzieci uczą się żyć w relacji ze światem
zewnętrznym, współżyć z grupą za pośrednictwem śpiewu, rysunku, gestu, ruchu,
zabawy. Grupa najstarsza stanowi jakby klasę pośrednią między szkołą
macierzystą a klasą pierwszą szkoły obowiązkowej, czyli tzw. cyklem
przygotowawczym. W tej przejściowej klasie realizowana jest inicjacja do
rachunków, czytania, pisania oraz sprawność manualna: twórczość dziecięca-
lepienie w glinie, dekoracja klas, a także wychowanie muzyczne. Metody
pedagogiczne są na tym etapie maksymalnie zindywidualizowane. Dzieciom stwarza
się możliwość ekspresji intelektualnej, manualnej, emocjonalnej.

Ogólna
koncepcja szkół macierzyńskich urzeczywistnia postulat, tzw. szkoły otwartej
współpracującej z rodzicami i swoimi metodami pracy dydaktyczno-wychowującej na
tę rodzinę oddziałującej. Szkoły te w środowiskach robotniczych i wiejskich
mają umożliwić dziecku racjonalnie zorganizowany rozwój psychiczny, kształtować
język ojczysty na dobrych wzorcach i penetrować teren rodzinny już od drugiego
roku życia dziecka, gdyż jest on wówczas najskuteczniejszy.

PLAN GODZINNY ŻYCIA CODZIENNEGO WE FRANCUSKIM PRZEDSZKOLU:

8,00-schodzenie się dzieci,
powitanie muzyką radiową, nauczycielka prowadzi zajęcia w formie opowiadania dla
wszystkich dzieci; stanowią one tzw. „drzwi otwarte”;

9,15-zajęcia w grupach w sali lub poza nią, służące poznawaniu przez
dzieci: określonej rzeczywistości i wiedzy o niej, społecznych form
porozumiewania się, rozwój myślenia i zdolności;

11,00-rekreacja poza salą budynku;

11,30-przygotowanie do obiadu oraz zabawy swobodne;

12,00-obiad, przerwa obiadowa;

13,00-odpoczynek po obiedzie;

13,30-zajecia umuzykalniające, śpiewanie chóralne, ćwiczenia gimnastyczne;

14,15-zajęcia w grupach różnowiekowych organizowane w placówkach tańca,
sztuk plastycznych, w placówce przyrodniczo-ogrodniczej, literackiej,
teatralnej, dekoratorskiej, „rzeczy dziwnych”;

Pracownię dziecko wybiera
samo i zmienia raz na trzy-cztery tygodnie. Zajęcia trwają około 45 minut.
Potem drzwi wszystkich sal „otwierają się” i dzieci mogą spotykać się w
"grupach spontanicznych", bawić się do czasu przyjścia rodziców,
około godziny 17,00.

Rodzice mogą dowolnie
uczestniczyć w zajęciach zabawowych przedszkolaków, co ma wartościowe znaczenie
dla „oswajania” (adaptacji) najmłodszych dzieci z uczestnictwem w przedszkolu.

Dzieci do przedszkola
przyjmowane są przez cały rok. Przed zapisem dziecka do placówki rodzice mogą
uczestniczyć w wybranych przez siebie zajęciach i nie zapisywać dziecka dopóki
nie zaadaptuje się do grupy rówieśniczej.

Nauczycielki pracują w przedszkolu sześć godzin dziennie z dwugodzinną
przerwą. Nauczyciele do przedszkola i do szkół elementarnych przygotowywani są
w Szkołach Normalnych według jednakowego programu w ciągu trzech lat. Program
kształcenia zawiera przedmioty teoretyczne: nauka o wychowaniu, psychologia,
matematyka, przyroda, historia i przedmioty praktyczne: obserwacja zajęć,
praktyki towarzyszące

SZKOŁA ELEMENTARNA

Szkoła elementarna podzielona
jest na trzy podstawowe cykle:

-cykl przygotowawczy (CP- jednoroczny);

-cykl podstawowy (CE 1i CE 2 - dwuletnie);

-cykl średni (CM 1 i CM 2 - dwuletnie);

Szkoła elementarna
skupia dzieci w wieku 6-11 lat. Szkoły te utrzymywane są przez gminy. Państwo
zapewnia personel pedagogiczny i decyduje o treściach programu nauczania i
wychowania.

Organizacja
pięcioletniej szkoły elementarnej dzieli się na trzy kursy:

-6-7 r. ż. dziecka: kurs przygotowawczy;

-7-9 r. ż. dziecka: kurs elementarny;

-9-11r. ż. dziecka: kurs pośredni;

Na każdy z kursów
przypada 27 godzin lekcyjnych tygodniowo, podzielonych na dziewięć połówek
dnia. Rok szkolny trwa 35-36 tygodni. Nauka odbywa się rano i popołudniu z
przerwą obiadową w pięciu dniach w tygodniu. Dzieci chodzą do szkoły w sobotę
do południa, ale wolna jest środa. Środa jest dniem, w którym uczniowie
uczestniczą w zajęciach pozaszkolnych, w tzw. „patronażach” prowadzonych
przez organizacje świeckie i kościelne.

Rozwój i uczenie się
wszystkich dzieci nie jest jednakowe. Niektóre dzieci mogą opanować program
klasy pierwszej przez dłuższy okres niż jeden rok, a inne znacznie szybciej.
Cały cykl nauczania elementarnego nie może jednak trwać dłużej niż 5 lat.

Plan nauczania
elementarnego obejmuje: język francuski, matematykę, historię z geografią,
naukę z technologią, wychowanie obywatelskie, wychowanie artystyczne (muzyczne
i plastyczne), informatykę (w średnim cyklu), wychowanie fizyczne.

Nowy program
traktuje język francuski i matematykę jako przedmioty podstawowe, obejmujące
uniwersalne treści nauczania: „umieć czytać, pisać i liczyć”. Bardzo
wyraźnie podkreśla się konieczność opanowania czytania i rozumienia tekstu,
jako warunek powodzenia w przyswajaniu treści innych przedmiotów. Nauczanie
dzieci biegłego czytania i rozmiłowania w czytelnictwie to pierwszoplanowe
zadanie szkoły elementarnej.

Zakres programu
języka francuskiego dla klasy przygotowawczej składa się z dwóch działów:

-język mówiony- podrozdziały:
umiejętność słuchania, wypowiedzi, rozwój ekspresji słownej, opisywanie uczuć,
emocji, porozumiewanie;

-język pisany- działy: czytanie,
opowiadanie, kształcenie języka;

Celem nauczania matematyki
jest rozwój podstawowych pojęć i operacji. Działy programu to:

-poznawanie przedmiotu i grup
przedmiotowych;

-poznawanie liczby;

-relacje i organizacja przestrzeni
(plany, figury geometryczne);

Nauczanie
geografii podzielone jest na dwa etapy: w klasach I-III są ćwiczenia
polegające na obserwowaniu modeli
geometrycznych i manipulowaniu nimi
(sześcian, prostokąt, kwadrat, trójkąt).

Przedmiot nauka i
technologia zawiera 50 godzin informatyki w dwóch ostatnich klasach CM1 i
CM2, pełni rolę zajęć rozbudzających. Program zapewnia uczniom poznanie podstaw
kultury naukowej i nauczenie posługiwania się właściwymi, prostymi metodami i
środkami postępowania naukowego, tj. obserwacja, analiza, eksperyment itp.
Przedmiot ten zawiera także elementy astronomii, fizyki, chemii, geografii,
biologii.

Historia
z geografią prezentują i tłumaczą organizację kraju, społeczeństwa oraz
dziedzictwo historyczne narodowej kultury francuskiej a także bogactwo
geograficzne kraju.

Treści przedmiotu wychowania obywatelskiego
koncentrują się na podstawowych zasadach życia demokratycznego, na jego
istotnych dziedzinach i obywatelskiej odpowiedzialności. Przedmiot powinien być
nauczany w sposób zwykły, interesujący, z odwołaniem do najbliższego otoczenia
i wiązany z historią.

Wychowanie
artystyczne łączy w sobie zagadnienia z wychowaniem muzycznym, sztukami
plastycznymi, teatrem, ekspresją dramatyczną, tańcem, kinem, fotografią.

W programie wychowania
fizycznego i sportowego obok zabaw, gier, ćwiczeń wprowadzono obowiązek
prowadzenia dokumentacji rejestrującej postępy dziecka w osiągnięciach
fizyczno-sportowych, podczas jego pięcioletniego pobytu w szkole elementarnej.

Na całokształt procesu kształcenia w szkole elementarnej
składa się zespół czynności dydaktyczno-wychowawczych odbywających się w
klasie, poza lekcjami, w szkole i w domu. Dobór metod i form pracy oraz środków
dydaktycznych pozostawia się nauczycielowi.

Zadaniem szkoły
elementarnej jest dostarczenie możliwości osiągnięcia takiego rozwoju
psychofizycznego i społeczno-moralnego dziecka, który gwarantowałby dalszy jego
rozwój.

SZKOLNICTWO DRUGIEGO STOPNIA

Szkoły drugiego
stopnia (średnie) obejmują trzy typy:

Gimnazjum

Gimnazjum składa się
z dwóch cyklów dwuletnich. Jego celem jest przygotowanie uczniów do dalszej
edukacji lub określonego zawodu.

-pierwszy
cykl tzw. cykl obserwacji stanowi klasy VI-V; tygodniowy plan nauczania wynosi
24 godziny, w ciągu, których realizuje się: język francuski, dwa języki obce,
historię, geografię, ekonomię, wychowanie obywatelskie, nauki eksperymentalne,
wychowanie artystyczne (manualne);

-drugi
cykl tzw. cykl orientacji stanowiący klasy IV-III obejmuje 24,5 godziny
lekcyjne tygodniowo i 3,5 godziny na realizację jednego wybranego przedmiotu
spośród: łaciny, greki, współczesnego języka obcego, techniki;

Każdy uczeń może
wybrać drugą specjalność fakultatywną. Zajęcia uzupełniające z języka
francuskiego, matematyki, języka obcego, prowadzone w ramach tygodniowego
rozkładu zajęć, pozwalają na dłuższą indywidualizację.

Uczniowie o
niskich predyspozycjach umysłowych mają możliwość szybkiego wyboru drogi
przygotowania zawodowego. Uczniowie w wieku 14-16 lat po ukończeniu klasy V
mogą być przyjęci do klas przed zawodowych CPPN lub klas przygotowujących do
zawodu CPA.

Celem klas
pierwszego typu (CPPN) jest ułatwienie uczniom dokonania właściwego wyboru
zawodu przez zapewnienie przyswojenia wiadomości i umiejętności z różnych
profesji.

Optymalna klasa
gimnazjalna ma 24 uczniów(minimum 16, maksimum 30).Gimnazjum kończy się
dyplomem po klasie III zwaną klasą orientacyjną. Absolwenci tej klasy mogą
uczyć się dalej w liceum szkolenia zawodowego lub w liceum ogólnokształcącym.

W strukturze
organizacyjnej gimnazjum wyróżnia się: radę profesorów, radę klasową oraz radę
zakładu. Radę profesorską stanowi zespół profesorów tej samej klasy oraz
dwóch przedstawicieli rodziców i uczniów. Odbywa ona raz na kwartał zebranie,
którego celem jest omówienie osiągnięć szkolnych poszczególnych uczniów klas.
Radzie klasowej przewodniczy dyrektor szkoły lub jego zastępca. W skład rady
zakładu wchodzą przedstawiciele nauczycieli, administracji szkolnej,
personelu pomocniczego, rodziców, uczniów i władz lokalnych. Rada zakładu
ustala budżet, rozstrzyga sporne kwestie na podstawie przepisów i wyraża swoje
stanowisko wobec planu dydaktyczno-wychowawczego szkoły.

Liceum szkolenia zawodowego (LEP)

Dwuletnie liceum
szkolenia zawodowego (LEP) ma przygotować do uzyskania dyplomu studiów
zawodowych (BEP) lub świadectwa przygotowania zawodowego (CAP). Plan tygodniowy
wynosi 31-36 godzin lekcyjnych w ramach, których realizowane są przedmioty
ogólnokształcące oraz teoretyczne i praktyczne nauczanie zawodu. Ukończenie
takiego typu liceum upoważnia do ubiegania się o dyplom techniczny (BT) lub o
maturę techniczną (BTn), w ciągu dwóch lat.

Wspomniane wyżej
dyplomy różnią się co do swej wartości:

-dyplom studiów zawodowych określa
kwalifikacje zawodowe pewnego zespołu wiedzy związanej z sektorami:
przemysłowym, handlowym, administracyjnym lub socjalnym (46 specjalności);
najlepsi absolwenci tego kierunku mogą ubiegać się o przyjęcie do pierwszej
klasy adaptacyjnej, by w ciągu dwóch lat uzyskać maturę techniczną (BTN) lub
dyplom technika (BT).

-świadectwo umiejętności zawodowej
stwierdza przydatność do uprawiania określonego zawodu o dość wąskiej
specjalizacji(260). Najlepsi mogą ubiegać się o przyjęcie na drugą specjalność
na studiach technicznych dłuższych i w ciągu trzech lat ubiegać się o maturę
techniczną (BT);

Liceum ogólnokształcące

Liceum ogólnokształcące stanowi drugi typ szkoły średniej na
podbudowie gimnazjum. Jest ono trzyletnie (klasa II, I i końcowa), podzielone
na klasy o profilu określonym i specyficznym.

W
klasie o profilu określonym część zajęć lekcyjnych obejmuje: obowiązkowe,
wspólne dla wszystkich uczniów i obowiązkowe, do wyboru oraz fakultatywne.
Obowiązkowo uczeń ma do wyboru po jednym przedmiocie z dwóch proponowanych mu
grup obejmujących dwanaście różnych przedmiotów nauczania. Sprofilowanie
obejmuje wszystkie klasy gimnazjum.

Klasa o profilu
specyficznym obejmuje program nauczania zbliżony do liceum zawodowego, gdyż
jego zadaniem jest przygotowanie uczniów do uzyskania przez nich matury
technicznej z zakresu przedmiotów artystycznych lub dyplomu technika (BT) w
określonej dyscyplinie zawodowej.

Nauka w klasie
pierwszej i końcowej zróżnicowana jest według kryterium bloków przedmiotowych,
zwanych „seriami”, a te z kolei dzielą się na „sekcje”, np.

a)-seria filozoficzno-humanistyczna
(najpopularniejsza);

b)- seria
ekonomiczno-socjalna;

c)- seria matematyczno-fizyczna;

d)- seria matematyczno-przyrodnicza;

e)- seria
matematyczno-techniczna;

Egzaminy maturalne
obejmują wiadomości z przedmiotów obligatoryjnych i fakultatywnych. Świadectwo
pozwala na kontynuowanie studiów uniwersyteckich w szkołach wyższych lub na wydziałach
wyższych szkół technicznych.

Matura techniczna
(BTn) zapewnia podjęcie pracy zawodowej lub studiów wyższych. Abiturienci mają
do wyboru trzy serie:

f)-przemysł, medycyna,
socjologia, muzyka;

g)-ekonomia;

h)-informatyka;

Egzamin matury
technicznej składa się ze sprawdzianów ustnych, pisemnych i praktycznych.

Dyplom technika (BT)
uzyskuje się po trzech latach, gdy kandydat był absolwentem gimnazjum po klasie
III lub II. Jest to dyplom o charakterze wybitnie profesjonalnym. Posiadacz
może podjąć wyższe studia tylko w wybranych uniwersyteckich instytucjach
technologicznych.

SZKOLNICTWO WYŻSZE

W skład, którego wchodzą:

Uniwersytety

Uniwersytety
zajmują pozycję dominującą w szkolnictwie wyższym, gdyż grupują znaczną część
kadry naukowej nauczającej studentów. Każdy uniwersytet ma przynajmniej dwa
wydziały (fakultety): humanistyczny i nauk ścisłych, wydział prawa, a także
wydziały medyczne, farmacji, lub połączone fakultety medyczny i farmacji.
Uniwersytet Sztrasburski ma również wydział teologii protestanckiej i teologii
katolickiej.

Uniwersytet
jest centralną uczelnią na terenie, tzw. akademii, czyli okręgu szkolnego
obejmującego kilka departamentów, rektor zaś - najwyższa władza dla całego
szkolnictwa na terenie swojej akademii - obowiązki wypełnia przy pomocy
inspektów odpowiadających za szkolnictwo na terenie departamentu lub regionu.
Rektora uniwersytetu mianuje prezydent państwa, a dziekani są wybierani.

Wyższe szkoły zawodowe

Wyższe szkoły
zawodowe to przede wszystkim wyższe szkoły pedagogiczne. Statuty i zadania tych
szkół są bardzo zróżnicowane i opierają się na odmiennych tradycjach i
koncepcjach. Stawiają one duże wymagania wobec kandydatów na studia. Egzaminy
wstępne mają charakter konkursowy i istnieje konieczność uczestniczenia w
rocznych lub dwuletnich kursach przygotowawczych.

Inne uczelnie wyższe będące specjalnymi ośrodkami naukowymi:

Inne uczelnie
wyższe to głównie ośrodki pracy naukowej. Są to uniwersyteckie instytuty
technologiczne, które są uczelniami o charakterze półwyższym. Po dwóch latach
studiów prowadzą one do uniwersyteckiego dyplomu technika odpowiedniej
specjalności. Nie realizują one zwartych i ukierunkowanych programów nauczania,
lecz tylko cykle prelekcji wygłaszanych przez pracowników naukowych. Są to
zakłady o bardzo konkretnych i nowoczesnych profilach studiów i o charakterze
praktycznym, przygotowujące kadrę wysoko wykwalifikowanych techników do
wszystkich sektorów gospodarki narodowej, a zwłaszcza do usług.

LITERATURA:

1.Frątczak J., Pedagogika porównawcza (teksty, opracowania i
zadania),Wydawnictwo Uczelniane WSP w Bydgoszczy 1993r.

2.Kowalec W., Systemy władz lokalnych w wybranych krajach europejskich,
Warszawa 1979r.