I Nagroda

Wydawać by się
mogło, iż trudno o bardziej oczywiste pojęcia niż pojęcie nagrody i kary, a tym
samym metody nagradzania i karania w procesie wychowawczym. Jeżeli jednak
naszym zadaniem ma być głębsze zastanowienie się nad nimi, a co więcej
wyrażenie sądu nad nagrodą i karą, to uważam, że konieczne jest wyjaśnienie
najpierw definicji obu pojęć. Swoje rozważania chciała bym zacząć od problemu
nagrody i nagradzania, ponieważ ta metoda bardziej do mnie przemawia i
wychowując własne dziecko uważam, iż spełnia ona większe walory wychowawcze i
przynosi lepsze efekty.

W słownikach i
encyklopediach możemy znaleźć kilka (a nawet kilkanaście) definicji nagrody,
jednak ja wybrałam spośród nich dwie najbardziej proste, które jasno obrazują
owo pojęcie.

1 Nagroda jest jednym ze świadomie stosowanych zabiegów
wychowawczych; jest to inaczej wyróżnienie moralne lub materialne za położone
zasługi, osiągnięte wyniki itp.

Z
psychologicznego punktu widzenia nagrodą nazywamy wszelkie skutki zachowań
odczuwane jako przyjemne i pożądane; jest ona jednym z regulatorów kształcenia
określonych potrzeb i postaw (1).

Nagradzanie określamy jako metodę wychowawczą
polegającą na tworzeniu atrakcyjnych dla jednostki zdarzeń (czyli dostarczaniu
nagród) w następstwie jej określonych czynności. Do zmian oczekiwanych należy
przede wszystkim wzrost częstości (prawdopodobieństwa) tej czynności w
sytuacjach zbliżonych do tej, w której wychowanek otrzymał nagrodę (2).

Krótko
mówiąc, nagradzanie jest stosowaniem nagrody w funkcji stymulacji sprzężonej
zwrotnie z zachowaniem się jednostki.

Stanowi
ono bodziec pozytywny, wzmacniający właściwe zachowanie dziecka, zachęcający do
solidnej pracy lub nauki, do zachowań znajdujących wysokie uznanie w rodzinie i
w innych grupach społecznych.

2 Rodzaje
nagród

Jest wiele
sposobów nagradzania dzieci przez rodziców i wychowawców, które uzależnione są
od całokształtu życia rodzinnego i oddziaływań stosowanych wobec podopiecznych,
czyli od systemu wychowania.

Możemy
jednak wśród nich wyróżnić kilka typowych, tych najczęściej stosowanych do
których niewątpliwie należą:

a).
Nagradzanie uznaniem i pochwałą

b).
Nagradzanie poprzez sprawianie przyjemności

c). Darzenie
zaufaniem

d). Wspólne
atrakcyjne spędzanie wolnego czasu

e). Nagrody
rzeczowe (materialne)

Ad. a). Nagradzanie uznaniem i pochwałą

Jest ono
najczęściej stosowaną nagrodą. Może to być werbalna (słowna) aprobata
postępowania dziecka, podziw, że potrafiło ono wykonać

zadanie w
sposób wyjątkowo udany, uśmiech i radość lub przytulenie dziecka do siebie
jeśli wiemy, że sprawia mu to przyjemność.

Należy
jednak pamiętać o tym, że wyrażane uznanie musi być proporcjonalne do włożonego
przez dziecko wysiłku i chęci, aby na nie zasłużyć.

Najczęściej
uznanie jest wyrażane pochwałą, której wartość zależy od tego, kto i w jakich
okolicznościach jej udziela. Dla dziecka jest ona tym bardziej wartościowa, im
większy autorytet posiada w jego oczach osoba chwaląca.

Nie
powinniśmy zapominać również o tym, aby chwaląc naszą pociechę wyjaśnić jej
powód naszej radości, powinna bowiem wiedzieć, że nie jest ona uzależniona od
dobrego humoru, czy dnia ale od dobrego zachowania i konkretnej rzeczy jaką
zrobiła.

Ad. b).Nagradzanie poprzez sprawianie
przyjemności.

Istotą tej
nagrody jest doznawanie przyjemności przez osobę nagradzaną. W odniesieniu do
małych dzieci może to być np. poświęcenie dodatkowego czasu na wspólną zabawę
sprawiającą mu radość, spacer z rodzicami lub głośne czytanie książeczek i
rozmowa z naszą pociechą.

Ad. c). Darzenie zaufaniem.

Jest to nagroda
niezwykle pożądana przez dzieci, a jednocześnie mająca wysokie walory
wychowawcze.

Dziecko, które
wie, że rodzice mu ufają, ma dobre samopoczucie, odczuwa swoją wartość, ma
przedsmak upragnionej samodzielności i dorosłości.

Zaufanie
polega również na zmniejszeniu kontroli nad wszystkim, co dziecko robi, czym
się zajmuje, z kim się bawi itp.

Należy
jednak pamiętać o tym, aby nagradzające zaufanie nie uśpiło czujności rodziców,
szczególnie wtedy, gdy dorastające pociechy łatwo ulegają sugestii innych.

Ad. d). Wspólne atrakcyjne spędzanie czasu
wolnego.

Rodzice
chcąc okazać dziecku swoje zadowolenie, czy aprobatę mogą w ramach nagrody
zorganizować wspólną wycieczkę do atrakcyjnych dla dziecka miejsc np. dla młodszych
może to być ZOO, Lego land, Figloraj, a dla nieco starszych do kina, teatru,
wyprawa nad wodę, czy za granicę, jeśli rodzice dysponują zasobniejszym
portfelem.

Ad. e). Nagrody rzeczowe.

Są one jednymi z
najbardziej ulubionych i chętnie przyjmowanych nagród przez dzieci. Któż bowiem
nie lubi otrzymywać upominków, szczególnie za dobre zachowanie, czy zrobienie
czegoś pożytecznego i cieszącego innych (choćby miałby to być jakiś drobiazg w
postaci np. tabliczki czekolady, czy lizaka).

Dobór nagrody
zależy tutaj od znajomości i upodobań własnego dziecka, od możliwości
finansowych, ale przede wszystkim należy pamiętać o tym, aby nagroda była
adekwatna do czynu, za który chcemy dziecko nagrodzić.

3 Warunki
skutecznego nagradzania

Podstawową
rzeczą o której powinni pamiętać rodzice i nauczyciele jest to, aby nagradzać
osoby (dzieci), które rzeczywiście sobie na to zasłużyły.

Nagroda
wzmacnia reakcje, za które została przyznana. Dlatego w wychowaniu dziecka
powinniśmy starać się dostrzegać i rozumieć wysiłek przez nie wkładany choćby w
wykonanie najprostszych rzeczy.

Należy u
dzieci wzmacniać pozytywną motywację do działania.

Prawidłowo
stosowane metody wzmacniające pozytywne zachowania u dziecka doprowadzają do
tego, że odnajduje ono przyjemność w wykonywaniu swoich obowiązków i wymagań
stawianych mu przez świat dorosłych.

Jednak,
aby taki efekt uzyskać niezbędna jest konsekwencja w stawianiu dziecku wymagań,
jak również w spełnianiu własnych obietnic.

Jest to
szalenie istotny element, ponieważ jeżeli nie będziemy się trzymać swoich
postanowień i przyrzeczeń, to dziecko zacznie nas lekceważyć, a wówczas nawet
nagrody nie pomogą nam w kształceniu właściwej motywacji do postępowania i
działania u dziecka.

Należy
nagradzać wszelkie objawy życzliwości, udzielania pomocy i dzielenia się tym co
same posiadają.

Wzmacnianie
nagrodą pozytywnej motywacji do działania wymaga ciągłego zastanawiania się nad
przyczyną takiego, a nie innego zachowania, może się bowiem okazać, że nie jest
ono kierowane dobrą intencją, a wówczas pochwałą wzmacniamy negatywną motywację
u dziecka.

Nie
zapominajmy również o tym, że nagroda nie może być bodźcem do działania, a
jedynie środkiem do celu, bowiem nasz wychowanek nie może być motywowany
czekającą na niego nagrodą.

Dzieci
należy przygotowywać do tego, że nie wszystko co robią zostanie dostrzeżone i
nagrodzone.

Jednak
brak nagród może być równie groźny jak ich nadmiar.

Przykładowo
całkowity brak uznania może wywołać stany depresyjne, utratę wiary we własne
siły i sprawiedliwość, niechęć, rozgoryczenie lub agresję i chęć odwetu,
czynienie na złość tym, którzy nie uznają jego wartości.

Dlatego
biorąc to wszystko pod uwagę wyrażenie uznania nawet za niewielkie osiągnięcia
może okazać się bardzo skutecznym zabiegiem.

4 Argumenty za stosowaniem nagród.

Motywacja odgrywa ogromną rolę w życiu
człowieka.

Nagrody stanowią
bodźce pozytywne, wzmacniające właściwe zachowania dziecka. Świadczą zazwyczaj
o głębokim uczuciu i więzi emocjonalnej między rodzicami, a dziećmi, o chęci
sprawienia im radości.

Nagradzanie
zachęca do solidnej pracy lub nauki, do zachowań znajdujących uznanie w oczach
innych.

Dziecko
nagradzane ma wiarę we własne siły i możliwości

Nagradzając nawet za niewielkie postępy
zachęcamy nasze dzieci do dalszych prób.

Dziecko
rozsądnie nagradzane próbuje własnych sił w wykonywaniu coraz to trudniejszych
i bardziej odpowiedzialnych zadań.

Nagroda
dostarcza dziecku pozytywnych przeżyć uczuciowych, które pozytywnie wpływają na
jego osobowość.

Nagradzanie
daje dziecku poczucie bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

Nagradzanie
w obecności innych osób wyzwala w nich aprobatę i chęć zasłużenia również na
nagrodę.

Nagroda
wzmacnia reakcje, za które została przyznana.

Dziecko
nagradzane, chwalone odnajduje przyjemność w wykonywaniu zadań stawianych mu przez ludzi dorosłych.

Nagradzając
wysiłek dziecka rozwijamy w nim potrzebę zdobywania wciąż nowych osiągnięć.

Poprzez
nagradzanie uczymy je szacunku do innych ludzi, zwierząt, kształcimy jego
uczuciowość i wrażliwość.

Brak
nagród czy uznania, może doprowadzić do stanów depresyjnych u dziecka i
zniechęcać je do dalszej pracy.

Najlepiej
funkcje, jakie spełnia nagradzanie opisała Irena Jundziłł w swojej książce pt.
„Nagrody i kary w wychowaniu”, ujmując je w następujący sposób:

a).umacnia w
dziecku wiarę we własne wartości

b).realizuje
potrzebę uznania i sukcesu.

c).zachęca do
podejmowania coraz trudniejszych zadań.

d).dostarcza
dodatnich uczuć: radości i dobrego samopoczucia.

e).umacnia
więzi uczuciowe z osobami nagradzającymi.

f).działa
dodatnio na tych, którzy są świadkami nagradzania.(3)

5. Argumenty przeciwko stosowaniu nagród.

W wychowaniu rzadko stosuje się
przemyślany system nagród.

Nagradzamy
dzieci zazwyczaj w przypływie dobrego humoru, podczas uroczystości rodzinnych,
imienin, urodzin, czy gwiazdki.

Nagradzanie
w obecności innych dzieci może w nich wzbudzać poczucie krzywdy, zazdrość,
niechęć do osoby nagradzanej, a nawet poniżanie jej.

Poprzez
ciągłe nagradzanie (zwłaszcza rzeczowe),dziecko staje się materialistą
nastawionym na osiąganie korzyści z wykonywanych czynności.

Zbyt
częste nagradzanie hamuje w dziecku dążenie do pokonywania napotkanych
trudności i wypacza jego charakter.

Nagradzając
dziecko za czyny, które na to nie zasługują, wyrządzamy mu moralną krzywdę.

Stosowanie
w nadmiarze nagród (słownych lub rzeczowych) jest równie krzywdzące, jak
częste, nieuzasadnione karanie, pogłębia się wówczas wady charakteru u dziecka.

Dziecko
zbyt często nagradzane ma zawyżoną autoocenę, co utrudnia mu pracę nad sobą i
korygowanie niewłaściwych zachowań.

II. Kara.

1.Kara – jest
świadomie stosowanym zabiegiem wychowawczym , będącym jednym z regulatorów
postępowania jednostki , ważny wykształtowaniu się potrzeb i nawyków. Są to
wszelkie odczuwane jako przykre konsekwencje jej zachowania (4).

Karanie to inaczej
każda działalność wychowawcza , polegająca na tworzeniu awersyjnych dla
wychowanka zdarzeń pozostających w czasowym związku z jego określonym
zachowaniem się

Karanie jest stosowane w celu osiągnięcia
dwóch rodzajów zmian wychowawczych:

Po pierwsze
eliminacji pewnej czynności z repertuaru odpowiedzi jednostki na pewną
sytuację.

Po drugie
intensyfikacja czynności.

Inaczej
mówiąc kary polegają albo na wprowadzeniu pewnych czynników awersyjnych , albo
na odebraniu czynników atrakcyjnych.

Kary „pozytywne”
, czyli zdarzenia polegające na wprowadzeniu czynnika awersyjnego , są oparte
głównie na strachu a kary „negatywne” (odebranie czynnika atrakcyjnego) – na
frustracji (5).

Karę można
stosować po lub w czasie wykonywania przez wychowanka czynności, którą
wychowawca uważa za niewłaściwy sposób zachowania się w danej sytuacji, po to,
by ja wyeliminować.

Należy
również podkreślić, że tak rozumiane karanie jest metoda, która niczego nowego
nie tworzy, a tylko usuwa to, co istniało wcześniej Tak samo jak ostra krytyka
np. wykonania jakiegoś zadania niema na celu sprawienia by uczeń przestał je
wykonywać, lecz aby wykonywał je staranniej i wytrwalej.

2 Rodzaje kar

a).Kary
fizyczne

b).Kary
słowne

c).Kary
naturalne

d).Tłumaczenie
i wyjaśnianie

e).Odmawianie
przyjemności

f).Wyrażanie
swego smutku i zawodu

g).Czasowe
odebranie przyznanego przywileju

Ad a) Kary fizyczne (cielesne)

Należą do jednych z najbardziej szkodliwych i
mało skutecznych , a jednocześnie najczęściej stosowanych. Rodzice stosują je
pod wpływem tradycji, przenosząc własny model wychowania , co więcej, niektórzy
z nich upoważniają nauczycieli do bicia swoich dzieci za naganne zachowanie.

Stosowanie
kar cielesnych wbrew powszechnych opiniom jest jednak mało skuteczne, jest
przejawem bezsilności wychowawcy z braku innych argumentów.

Kara ta, poniża
godność dzieci, upokarza je i niewątpliwie pozostawia ślady na ciele i psychice
malucha.

Ad b) Kary słowne

Są równie
niebezpieczne co fizyczne i wywołują niekorzystne następstwa. Straszenie, krzyczenie,
używanie wyzwisk i epitetów, a także izolacja dziecka niczego nie rozwiązuje, a
jedynie może doprowadzić do wszelkiego rodzaju nerwic, fobii i lęków u młodego
człowieka.

Ad c) Kary naturalne (pedagogiczne)

Nalezą do
najbardziej doskonałych kar nie poniżających godności dziecka, a jedynie
mających na celu poprawę jego postępowania. Jest ona bezpośrednim następstwem
winy. Zwolennicy kar pedagogicznych uważają iż konsekwencją nagannego czynu
powinno być naprawienie przez dziecko wyrządzonej szkody i krzywdy jeżeli to
możliwe.

Ad d ) Tłumaczenie i wyjaśnianie

Należy bardzo
często do zabiegów skutecznych, jeśli potrafimy je umiejętnie zastosować.
Oddziałujemy wówczas na świadomość dzieci zarówno młodszych jak i starszych,
choć dobór argumentów będzie zróżnicowany w zależności od ich wieku. Musimy
jednak pamiętać o tym, aby tłumaczyć bez zdenerwowania i straszenia, zawsze
gotowi pomóc.

Celem tej metody
jest skłonienie dziecka do autorefleksji i zastanowienia się nad skutkami
swojego zachowania.

Ad e) Odmawianie przyjemności

Podstawą
stosowania tej kary jest dobra znajomość dziecka, jego upodobań i
zainteresowań. Polega ona na pozbawianiu dziecka tego, co daje mu prawdziwą
radość. Podobnie jak przy stosowaniu innych kar szkodliwa jest tu przesada i
zbyt częste uciekanie do tego samego sposobu, gdyż może to w konsekwencji
doprowadzić do buntu.

Ad f) Wyrażanie swego smutku i zawodu.

Kara ta polega
na uświadomieniu dziecku, że sprawiło rodzicom zawód i przykrość swoim
zachowaniem. Dla dzieci wrażliwych i subtelnych jest niewątpliwie dużą karą i
przeżyciem, gdy widzą smutek lub milczenie rodziców spowodowany swoją postawą.
Reakcja taka przynosi z reguły lepsze efekty niż gadatliwość, narzekanie i
wyrzuty w stosunku do dziecka.

Ad g ) Czasowe odebranie przyznanego przywileju.

Każde dziecko
posiada swoje obowiązki ale również i prawa. Odebranie mu określonego
przywileju może być dla niego dotkliwą karą i będzie się ono starało, aby
więcej na nią nie zasłużyć. Każdy bowiem lubi odczuwać daną mu swobodę
działania świadczącą o zaufaniu rodziców.

3 Warunki skutecznego karania

Kara jak już
wcześniej wspomniałam jest to taka sytuacja, która jest dla dziecka przykra,
nieprzyjemna i której stara się za wszelką cenę unikać

Należy bardzo
ostrożnie postępować przy doborze i wymierzaniu kar, przy którym konieczna jest
dobra znajomość dziecka i jego psychiki.

Skuteczność
karania jest tym większa, im silniejsze są więzi pomiędzy dzieckiem, a
rodzicami.

Przykrość jaka
towarzyszy dziecku przy wymierzaniu kary nie może wywoływać u niego stanu
załamania i beznadziejności, a raczej nadziei i możliwości poprawy (tutaj ważny
jest stopień wrażliwości dziecka).

Szalenie istotne
jest również obustronne zaufanie między rodzicami a dzieckiem.

Musi mieć ono bowiem przekonanie, że
przyznanie się do winy

spowoduje
przebaczenie i nie będzie już więcej wypominane.

O skuteczności
kar decyduje także fakt, czy dziecko akceptuje (uznaje) słuszność stawianych mu
wymagań i norm ustalonych przez rodziców, czy też ich nie rozumie (wówczas kara
staje się mało skuteczna).

Kolejny element
stanowi atmosfera w jakiej dziecko jest karane. Niedopuszczalne jest karanie w
gniewie lub w przypływie złego humoru (często wówczas kara jest niewspółmierna
do winy lub wręcz niezasłużona).

Pamiętać więc
należy o tym, aby stosować kary wyłącznie wobec dziecka, które wyraźnie sobie
na nie zasłużyło i aby były to kary sprawiedliwe, dostosowane do warunków
psychofizycznych dziecka.

Istotny jest
również czas w jakim wymierzamy dziecku karę. Nie można odkładać jej na później
(gdyż dziecko już właściwie nie pamięta za co było ukarane), ale należy ją
stosować w trakcie lub tuż po przewinieniu jakiego się dziecko dopuściło.

Następną sprawę
stanowi autorytet jakim się cieszy osoba karząca, im jest bardziej kochana,
lubiana, czy podziwiana przez dziecko, tym bardziej skuteczna i odczuwalna
staje się dla niego kara.

Jedynym celem
karania powinna być poprawa winnego (w przeciwnym razie może przynieść odwrotny
skutek).

Powinna ona być
tak dobrana, aby kierować uwagę dziecka na sam czyn i jego skutki, a nie na
rodzaj kary i osobę ją wymierzającą.

Musimy również
pamiętać o tym, aby być konsekwentnym w stosowaniu kar.

Nie możemy
dopuścić do sytuacji, że raz dziecku na coś pozwalamy, a innym razem jest ono
za tą samą rzecz karcone, gdyż burzy to w nim wszelkie normy i zasady
postępowania.

Powinniśmy także
zwrócić uwagę na to, aby unikać stosowania zbyt często tych samych kar, gdyż
dziecko przyzwyczaja się do nich i przestają mieć one dla niego jakiekolwiek
znaczenie.

-

4 Argumenty za stosowaniem kar.

Kara pomaga
uświadamiać dziecku normy regulujące ludzkie współżycie i zrozumieć konieczność ich przestrzegania.

Dawanie dziecku
nie kontrolowanej swobody (np. przy tzw. wychowaniu bez stresowym), odbija się
ujemnie na ich rozwoju i wynikach pracy, nie uczy odpowiedzialności i
utrzymywania porządku, nie przyzwyczaja ich do systematyczności.

Przy braku kar
dzieci nie znają granic, których nie wolno im przekraczać.

Kary należy
stosować w momencie, kiedy perswazja i inne metody wychowawcze okazują się
zawodne.

Kara jest
konieczna, gdy pod wpływem błędów wychowawczych doszło do wypaczeń w
postępowaniu dziecka.

Kara likwiduje
poczucie winy i przywraca równowagę psychiczną u karanego (spada wówczas z
niego ciężar przewinienia, bo następuje niejako zadośćuczynienie ).

Należy dziecko
karać wobec rażących, brutalnych zachowań (np. okrucieństwa ) w stosunku do
innych dzieci, osób dorosłych, czy zwierząt.

Dobrze
przemyślana kara zniechęca do popełniania czynów, za które została wymierzona.

5.Argumenty przeciwko stosowaniu kar.

Rodzice często
stosują kary bez żadnego zastanowienia, w zależności od własnego humoru, czy
nastroju.

Potrzeba karania
występuje jedynie wówczas, kiedy ulega załamaniu system wychowawczy rodziców.

Przy prawidłowo
ukształtowanych więzach wewnątrzrodzinnych, a także przy należytej znajomości
dziecka, kasy stają się zbyteczne.

Ciągłe nagany i
niezadowolenie rodziców ze wszystkiego, co dziecko robi, zniechęca je do
wysiłku, które z góry zakłada swoje niepowodzenie.

W obawie przed
karą dziecko zaczyna kłamać, oszukiwać i ukrywać prawdę przed rodzicami.

Doznając kary
dziecko ma poczucie niesprawiedliwości i odczuwa żal do rodziców, co ma
niekorzystny wpływ na stosunki wewnątrzrodzinne.

W rodzinie w
której zbyt często stosuje się kary, dziecko odczuwa strach, nie mając poczucia
bezpieczeństwa wyrasta w atmosferze lęku i zagrożenia, co powoduje u niego
stany nerwicowe i dewiacje w rozwoju jego osobowości.

Wieczny rygor
tłumi w dziecku jego twórczą samodzielność, staje się ono uległe, ślepo
posłuszne rozkazom, a w przyszłości uzależnione od przełożonych.

Stosowanie kar,
zarówno słownych, jak i fizycznych, poniża godność dziecka i rodziców.

Częstą przyczyną
wymierzania kar jest nieznajomość własnego dziecka i motywów jego postępowania.

Karząc dziecko,
któremu stawiamy zbyt wysokie wymagania (a nie jest ono w stanie im sprostać ),
również je krzywdzimy.

Karane dziecko
ma poczucie ciągłej winy, obniża się wówczas jego autoocena i zaniża poczucie
własnej wartości.

W obawie przed
karą dziecko nie rozwija posiadanych możliwości i jego rozwój bywa opóźniony.

Zbyt surowe lub
niewłaściwe kary powodują większe zło, niż pożytek, dziecko przestaje się czuć
winne, a uważa za pokrzywdzone mając pretensje do rodziców.(6)

W niektórych
przypadkach kara odnosi przeciwny do
oczekiwanego skutek i prowokuje do dalszych wykroczeń.

Stosowanie
surowych i niesprawiedliwych kar, wywołuje u dzieci agresję, bunt i chęć
odwetu.

Jeśli kary są
nie skuteczne, to nie wywołują poprawy w postępowaniu dziecka, a jedynie
zrażają je do nas.

Nie powinniśmy
również stosować kar w momencie, gdy dziecko zdaje sobie sprawę z popełnionego
błędu i potrafi się do niego przyznać.

Usunięcie
przyczyny danego zachowania, może być bardziej skuteczne, niż wymierzanie kary.

Kara chwilowo
tłumi daną reakcję, ale jej nie eliminuje.

Dziecko
starannie ukrywa swoje przewinienia w obawie przed karą, zamiast się przyznać
do winy i ponieść określone konsekwencje.

Wymierzanie kar
często ma na celu doraźne zahamowanie niepożądanej reakcji, a nie wywołanie
trwałej poprawy, w ten sposób naprawiając małe zło, wywołujemy znacznie
większe.

III. Moja opinia na temat nagrody i kary w wychowaniu.

W prawidłowo
funkcjonującej rodzinie, w atmosferze miłości i zrozumienia dziecko powinno
mieć zapewnione oparcie, poczucie bezpieczeństwa i możliwość przeżywania
szczęśliwego dzieciństwa.

Rodzice powinni
wdrażać młodego człowieka, do życia i jego wymogów w sposób naturalny (choć
daleka jestem od modelu tzw. „wychowania bez stresowego”.

Dziecko uczy się
świata poprzez obserwację najbliższego mu otoczenia.

Zachowanie się
rodziców, ich reakcje, stosunek do siebie i innych ludzi, odbiera bardzo silnie
( niejako kodując wzory postępowania, które później samo przenosi w życie ).

Dziecko
wzrastające w klimacie miłości, ciepła, wzajemnego zrozumienia nie wymaga
stosowania kar (poza naturalnymi, które są wynikiem jego działalności ),a
jedynie wskazania mu właściwej drogi i pomocy przy pokonywaniu trudności.

Doskonale jednak
zdaję sobie sprawę z tego, że niekiedy trudno jest o cierpliwość i
wyrozumiałość wobec nieporadnego, ciekawskiego, zamęczającego pytaniami, czy
niezwykle „żywego” dziecka, które szalenie nas absorbuje.

Uważam jednak,
że karcenie go jest szalenie niewłaściwe i świadczy o braku innych metod ze
strony rodziców, którzy pragną tylko „świętego spokoju”.

W moim
przekonaniu o wiele właściwsze jest nagradzanie dziecka, zachęcanie do
zdobywania nowej wiedzy (zawsze służąc swoją radą i pomocą), pokazywanie mu
różnych możliwości rozwiązywania problemów, motywowanie do podejmowania coraz
trudniejszych i odpowiedzialnych zadań, aniżeli udzielanie nagan, stosowanie
kar i moralizowanie, że tak nie powinno robić.

Dziecko poprzez
pochwały i życzliwy stosunek rodziców nabiera wiary w siebie, we własne
możliwości, czuje się bezpieczne i kochane.

Rodzice
zazwyczaj pragną i dążą do tego, aby jego dziecko było mądre, inteligentne,
pracowite, grzeczne i ambitne.

Nie można jednak
naginać go za wszelką cenę do wymarzonego przez siebie ideału.

Każde dziecko
jest inne i wymaga innego postępowania.

Nie wszystkie z
nich mogą być wybitnie uzdolnione, błyskotliwe i obdarzone osobistym urokiem.

Należy uszanować
ich odmienność, zainteresowania, sposób bycia, czy temperament.

Jak ujął to
Janusz Korczak : „Dziecko powinno mieć prawo być, kim jest, być dzieckiem ”,
„Powinno mieć prawo do dnia dzisiejszego ”.

Wpajając mu
swoje wartości, poglądy, ucząc właściwego postępowania, samo będzie umiało
wybrać właściwą drogę, którą zechce w
przyszłości podążać

Nie uzyskamy
tego strofując je na każdym kroku, stosując kary obniżające w nim poczucie
wartości, czy stwarzając napiętą atmosferę, w której po prostu będzie się źle
czuło.

Moim zdaniem
jedynym usprawiedliwieniem na stosowanie wobec dziecka kar mogą być jedynie
sytuacje, w których dopuszcza się ono rażących naruszeń wobec innych ludzi,
zwierząt, czy norm społecznych.

Nie możemy
przecież tolerować znieczulicy, wulgaryzmu, czy chuligaństwa.

Jestem jednak
głęboko przekonana o tym, że dziecko wzrastające w prawidłowo funkcjonującej
rodzinie, we właściwym środowisku i otoczeniu, odpowiednio kształtowane i
posiadające dobre wzorce, nigdy nie dopuści się tego typu czynów lub zachowań.

Każdy ma prawo
do potknięć i popełniania błędów, ale czy rzeczywiście są one aż tak rażące,
aby należało za nie karać?

Obserwując swoje
otoczenie zauważyłam, że większość rodziców karze swoje dzieci za
najdrobniejsze przewinienia (np. wylanie herbaty, czy stłuczenie talerza )
tłumacząc, że jak nie dostanie w tyłek – to się nie nauczy.

Przecież nam,
jako ludziom dorosłym, też się to czasami zdarza, choć wcale nie robimy tego
celowo.

Nikt nas wówczas
nie karci, więc dlaczego robimy to wobec własnych dzieci, stojąc z pozycji
silniejszego?

Dziecko samo
rozumie, że źle postąpiło i na drugi raz stara się być już ostrożniejsze.

Nie jestem za
bezkrytycznym stosunkiem do dziecka, jednakże rozmawiając z nim, ciepłem i
dobrocią możemy o wiele więcej osiągnąć, aniżeli stwarzając napięte sytuacje, w
których dziecko odczuwa lęk i bezsilność zamykając się w sobie.

SĄD NAD NAGRODĄ I KARĄ

W

PROCESIE WYCHOWAWCZYM

PLAN PRACY

I. NAGRODA

1..DEFINICJA
NAGRODY

1. RODZAJE NAGRÓD

2. WARUNKI SKUTECZNEGO NAGRADZANIA

3. ARGUMENTY ZA STOSOWANIEM NAGRÓD

4. ARGUMENTY PRZECIWKO STOSOWANIU NAGRÓD

I. KARA

1.DEFINICJA KARY

2. RODZAJE KAR

3. WARUNKI SKUTECZNEGO
KARANIA

4. ARGUMENTY ZA STOSOWANIEM KAR

5. ARGUMENTY PRZECIWKO STOSOWANIU KAR

II. MOJA OPINIA NA
TEMAT NAGRODY I KARY W WYCHOWANIU

BIBLIOGRAFIA

Irena Jundziłł – „NAGRODY I KARY W WYCHOWANIU ”

NASZA KSIĘGARNIA,W-WA 1986

Krzysztof Konarzewski – „Podstawy teorii oddziaływań
wychowawczych ” PWN, W-WA 1982

PRZYPISY

1).ENCYKLOPEDIA
POPULARNA , PWN, W-WA 1982

2).K. KONARZEWSKI,-„PODSTAWY
TEORII ODDZIAŁYWAŃ

WYCHOWAWCZYCH”,
PWN, W-WA 1982

3).I. JUNDZIŁŁ-„NAGRODY I KARY W WYCHOWANIU”,

NASZA
KSIĘGARNIA, W-WA 1986

4).ENCYKLOPEDIA
POPULARNA,PWN, W-WA 1982

5).K. KONARZEWSKI,-„PODSTAWY
TEORII ODDZIAŁYWAŃ

WYCHOWAWCZYCH”,
PWN, W-WA 1982

6).I. CHMIELEWSKA,-„KARA W WYCHOWANIU”, W-WA 1947