We współczesnej edukacji człowieka istotną rolę odgrywa nauka, technika i kultura. Postęp naukowy, techniczny i społeczny
zarówno w świecie jak i w naszym kraju rzutuje na potrzebę upowszechnienia
informacji, szybkiego rozwoju jednostki-prawidłowego jej wychowywania,
dostosowanego do wymogów obecnego stulecia. Nauczyciel- biorąc pod uwagę istotę
cywilizacji i kultury ma bardzo ważną misję do spełnienia.

Poprzez cywilizację a tym samym współczesność rozumiem
techniczne osiągnięcia, służące udoskonaleniu życia ludzkiego, obejmujące
stronę zewnętrzną życia człowieka. Charakteryzuje ją przede wszystkim rozwój techniki, ekonomiki, systemów
organizacji itd. Przez kulturę natomiast mam na myśli wyższą postać ludzkiego
bytowania, która odgranicza dorobek poszczególnych narodów i odnosi się w
istocie do ich faktów duchowych, artystycznych, intelektualnych
i religijnych. Reasumując pedagog w różnych społeczeństwach, będzie musiał
wkraczać ze swoją teorią i praktyką w rozwiązania edukacyjne, w procesy
profilaktyczne przed patologią społeczną, w procesy kompensacyjne
i terapeutycz­ne jednostki i zbiorowisk ludzkich.[1][1]

Pedagogika przynależy do wspólnoty nauk humanistycznych-
grup nauk społecznych a przedmiot swoich zainteresowań kieruje na życie i
rozwój człowieka w różnych środowiskach wychowawczych. W związku z powyższym
wychowawca-opiekun jako jej „wykonawca” zajmuje określone miejsce
w kształtowaniu świadomości społecznej, politycznej, ekonomicznej a także
narodowej pokolenia dorastającego i dorosłego danego państwa.

Wychowanie człowieka to nad wyraz złożony proces a zarazem
zjawisko społeczne. Jak wiadomo do najważniejszych, a niezbędnych do rozwoju
osobowości człowieka potrzeby:
bezpieczeństwa, uczuć, miłości, akceptacji, wolności, samorozwoju, zdrowotne,
materialne, edukacyjne, profesjonalne, socjalne, macierzyńskie, kulturowe i
socjalizacyjne.

Wszystkie razem
tworzą tak zwaną „socjosferę” i „psychosferę” życia człowieka. Pedagog-opikun
ma za zadanie zainteresować się tzw. „socjosferą” życia człowieka, z
uwzględnieniem roli oświaty, nauki i wychowania, aby ochronić jednostkę a także
grupę przed różnego rodzaju dewiacjami. Zachwianie, ludzkiej socjosfery może
bowiem doprowadzić do naruszenia więzi społecznej, a zewnętrznym jej wyrazem
może stać się patologia społeczna rodziny, młodzieży i dorosłych. Podobnie
naruszając tzw. „psychosferę” występują objawy w rodzaju stresów, psychoz a
przejawem tego jest na przykład osamotnienie człowieka w tłumie.[2][2]

Zadaniem dla pedagogów jest analiza zagadnień współczesnego
życia człowieka w celu obrony jednostki przed alienacją, wszelkimi
zagrożeniami, pozbawieniem jej cech indywidualnych i dążeń osobistych a także
przed ograniczeniem jej wolności, prawa do samorządności, samostanowienia, do
dobrobytu i samo rozwoju ogólnospołecznego i zawodowego.
Nauczyciele-opiekunowie stają przed problemem kształcenia i wychowywania tak
zwanego człowieka reform społeczno-politycznych i kulturowych, umiejącego
korzystać z dotychczasowego dorobku cywilizacyjnego i tworzyć nowe
wartości na miarę XXI wieku. Ma to być człowiek zawierający w sobie cechy
jednostki „ homo economicus”, „ homo kreator”, „ homo faber” i „ homo ludens”.
Zespolenie wyżej wymienionych cech typów człowieka; ekonomisty, twórcy, pracy i
wypoczynku może dokonać się przede wszystkim poprzez racjonalną edukację
popartą rzetelną wiedzę i praktyką. Dlatego samej pedagogice jako nauce a
nauczycielom jako jej „wykonawcom” przypada szczególna rola animatora i twórcy
nowej strategii wychowywania i życia, przystosowania środowisk wychowawczych do
zmieniających się sytuacji, warunków, potrzeb człowieka i przeobrażeń
ogólnospołecznych zarówno w Polsce jak i w Europie.

Współczesny nauczyciel- ma wyznaczone poszczególne zadania
:

§        
Kulturotwórcze- w zakresie kształtowania ogólnej kultury pedagogicznej
społeczeństwa, w tym poszczególnych środowisk wychowawczych: rodziny, grupy
społecznej, instytucji i placówek oświatowo - wychowawczych,
naukowych, kulturalno – edukacyj­nych, zakładów pracy, ośrodków
masowej komunikacji, czy też ośrodków czynnego wypoczynku.

§        
Poszukujące- przyczyniające się do odkrywania prawdy wycho­wawczej tworzenia
nowych wartości pedagogicznych oraz doświadczeń edukacyjnych

oraz
funkcje wychowawcze :

§        
Analityczne- syntetyzujące poszczególne zagadnienia dydaktyczne, wychowawcze,
opiekuńcze i organizacyjno-programowe.

§        
Gromadzące-segregujące wiedzę, którą można wykorzystać w poznawaniu
osobowości jednostek i struktury pedagogicznej poszczególnych grup
wychowawczych.

§        
Diagnozującą i prognozującą rozwój osobowości człowieka w różnych okresach jego
życia i różnorodnych warunkach społeczno-ekonomicznych, politycznych,
ustrojowych i kulturowych.

§        
Kierującą rozwojem myśli pedagogicznej, tworzeniem jakościowo nowych treści i
teorii pedagogicznych sprzyjających postępowi edukacyjnemu oraz wszystkim
naukom pedagogicznym, tzw. gałęziom wiedzy pedagogicznej między innymi historii
oświaty i wychowania[3][3].

Narastający w naszym kraju od 1989 roku
kryzys społeczno- gospodarczy, polityczny, moralny i kulturowy wywarł
dominujący wpływ na powstanie różnorodnych dewiacji wśród dzieci, młodzieży i
dorosłych. W związku z tym przed pedagogami wyłoniły się nowe zadania i
podstawowe funkcje edukacyjne.

Ich naczelnym zadaniem w okresie realizacji
reformy gospodarczej, społeczno-politycznej i demokratycznej życia w III RP
jest przede wszystkim przewartościowanie świadomości ekonomicznej,
społeczno-moralnej, ideowej i kulturowej a także narodowej młodego pokolenia
oraz dorosłych. Czynić to może edukacja społeczno-moralna w środowisku
rodzinnym, szkolnym, pozaszkolnym oraz równoległe wychowanie realizowane w
instytucjach oświatowych oraz środkach masowej komunikacji.

Nauczyciele coraz częściej koncentrować się
będą na postępowaniu badawczym, zmierzającym do diagnozowania i ustalania
zakresu zaspakajania potrzeb człowieka, zwłaszcza edukacyjnych, ekonomicznych,
społeczno-wychowawczych i opiekuńczych, występujących od urodzenia aż do późnej
starości.

Świat współczesny, który charakteryzuje się
szybkim tempem rozwoju życia społecznego, wysoką dynamiką postępu technicznego,
naukowego i produkcyjnego, jak też okresowymi wstrząsami i kryzysami oraz napięciami społeczno-moralnymi,
politycznymi i ekonomicznymi zmusza człowieka do twórczej adaptacji
społeczno-zawodowej. Przez opiekę i wychowanie przedszkolne, szkolne,
pozaszkolne jednostka w sposób czynny
wrasta w codzienne życie społeczne. Wobec tych przemian i przeobrażeń cywilizacyjnych
w świecie i w naszym kraju, nauczyciele nie mogą być obojętni na proces
wychowywania człowieka. Nauka w ogóle ma stwarzać warunki i możliwości
teoretyczne dla twórczego rozwoju człowieka, dla jego ochrony przed ujemnymi
wpływami środowiska społecznego, techniki i ogólnego zagrożenia ekologicznego.[4][4]

.