RECENZJA

Praca
semestralna z przedmiotu „ Psychologia polityki”

Mirosław
Karwat „ O PERFIDII”

O autorze [1]

Mirosław Karwat
Politolog, absolwent Instytutu Nauk Politycznych UW

Doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor
nadzwyczajny w Wyższej Szkole Pedagogicznej im. Tadeusza Kotarbińskiego w
Zielonej Górze i na Uniwersytecie Warszawskim; wykłada również w Wyższej Szkole
Humanistycznej wPułtusku.
Wyspecjalizowany
w dziedzinie teorii polityki, socjologii polityki, socjotechniki.
Zainteresowania badawcze, dydaktyka i publikacje skoncentrowane na
następujących zagadnieniach: mechanizmy uczestnictwa w polityce; podmiotowość
polityczna jednostek i grup społecznych; wartości i normy polityczne; wzorce i
style kultury politycznej; deformacje i paradoksy życia politycznego; patologie
ruchów społecznych i instytucji politycznych; metody i techniki działania
politycznego (szczególnie: formy manipulacji); warunki i bariery efektywności
działania politycznego; metodologiczne problemy nauki o polityce.

Autor monografii
naukowych: Podmiotowość polityczna. Warszawa 1980; Człowiek polityczny.
Warszawa 1989.

Autor książek popularnonaukowych: Kołowrót działacza, czyli
traktat o samoparaliżu organizacji. Warszawa 1983; Poradnik pseudodziałacza.
Warszawa 1983; Sami swoi. Rzecz o rozkładzie partii rządzącej. Warszawa 1991;
Miernoty i figuranci. Forma-listyczna degeneracja władzy. Toruń 1993; Sztuka
manipulacji politycznej (3 wydania: Toruń 1998, 1999, 2000); O perfidii.
Warszawa 2001.

O
książce

„ O
PERFIDII „

Książka
prof. Mirosława Karwata ma układ dwuczęściowy. W pierwszej części, w postaci
wykładów przedstawione są podstawowe i szczegółowe typy i pojęcia dotyczące
perfidii. Uzyskujemy teoretyczne odpowiedzi na pytania: czym jest perfidia,
jakie są narzędzia perfidii i kogo możemy nazwać perfidentem.

Pytania
te jednocześnie są tytułami rozdziałów. Każdy z nich zawiera mnóstwo informacji
na temat zachowań określanych jako perfidne. Dowiadujemy się, że perfidia jest
szczególnie złośliwą i szkodliwą odmianą przewrotności.

Człowiek
perfidny stara się wytworzyć aurę intymnego zbliżenia i poufałości z ofiarą, by
- mając go na talerzu - zadać cios. Perfidny. To oczywiście uproszczenie,
bowiem w tysiącach przypadków, także tych, opisanych w książce, perfidia nie
potrzebuje zbliżenia, a jedynie odpowiednich warunków czy argumentów.

Perfidny, oznacza to, co wiarołomny. Tyle, że chyba nie do końca w
naszym rozumieniu. Przez osobę wiarołomną najzwyczajniej rozumiemy zdrajcę.
Człowiek perfidny też "łamie naszą wiarę", ale wcale to nie znaczy,
że wcześniej uważaliśmy go za sojusznika. On nas po prostu podszedł,
wykorzystał sprzyjającą sytuację, zagrał na uczuciach, zawiódł zaufanie.

(...)
Perfidia to wyjątkowa podstępność działania połączona z wyjątkową szkodliwością
dla ofiary, a zarazem potencjalną bezkarnością sprawcy, z trwałością i
kumulacją wyrządzonych szkód oraz trudnością ich usunięcia.”

Ta
definicja najbardziej syntetyczna z przytoczonych w książce najbardziej oddaje
sedno zagadnienia. Jest najbardziej życiowa.

Na kolejnych stronach pierwszej części poznajemy znaczenie
jadowitości, knucia, misternych intryg, tzw. koronkowej roboty. Dowiadujemy się
jak w takich sytuacjach zachowuje się ofiara i jak perfident potrafi je
wykorzystać do swoich celów.

Tyle
o teorii. Tym bardziej, że pierwsze 94 strony są napisane w trochę zagmatwany
sposób. Na pewno nie nadają się do poczytania w metrze. Bez odpowiedniej
koncentracji łatwo jest się pogubić pomiędzy perfidią, obłudą i przewrotnością.

Druga
część nazwana przez prof. Karwata ćwiczeniami to już sama czytelnicza
przyjemność.

Autor
przytacza cały szereg przykładów ułatwiających zrozumienie i rozróżnienie
przejawów perfidii łagodnej wręcz zabawnej, od zachowań szkodliwych.

Okazuje
się, że perfidią błyszczy wiele arcydzieł literatury światowej i polskiej.

Sztuki Szekspira (np. „Poskromienie złośnicy”, ”Otello”), Moliera
(choćby „Świętoszek”), Aleksandra Fredry, Tadeusza Dołęgi –Mostowicza („Kariera
Nikodema Dyzmy”) aż roją się od perfidnych intryg i knucia, dzięki którym
bohaterowie o wątpliwej moralności osiągają stawiane sobie cele.

Autor
wyjaśnia również, na czym polega urok powieści detektywistycznej. Mianowicie w
zagadce, o tym, kto zabił z reguły dowiadujemy się na końcu, gdy przez całą
lekturę towarzyszy nam niepewność i zaskoczenie.

Do
czego może jeszcze służyć przekora? Do igraszek erotycznych i flirtów.

W jaki
sposób? Poprzez radosne przekomarzanie się, drobne złośliwości, żarciki, które
podnoszą temperaturą i są doskonałym afrodyzjakiem, pod jednym warunkiem:
jeżeli są zastosowane z umiarem i nie ranią uczuć. To typowy przykład
pożytecznej przewrotności.

Na ten
temat napisano wiele aforyzmów. Przykładem może być twórczość Monduzziego „ W
życiu kochałem tylko jedną kobietę, ale nie wiem, którą”. Nic dodać nic ująć.
Klasyczny męski dowcip charakteryzujący tzw. motylka.

Czy
zabawny, rzecz gustu.

Podobnie
jak aforyzmy dotyczące wierności:

„Szczyt
potencji seksualnej: móc to robić zawsze z jedną kobietą. Ideałem byłoby nie
zauważać, że jest to jedna i ta sama kobieta.” Jako kobieta powstrzymam się od
komentarza. Dużo sympatyczniej brzmią aforyzmy Jana Sztaudyngera, piszącego
dość często o podbojach miłosnych i Pani Perfidii.

W
dzisiejszym świecie szczytem perfidii bywają niektóre reklamy. Przykładów jest
wiele. W tej dziedzinie przodują producenci reklam napojów alkoholowych.

Łódka
Bols Sport Travel, sport – raczej nie i tak wszyscy wiedzą, że chodzi o wódkę.

A WTK
Soplica. Piękni zadowoleni mężczyźni pędzą przez ostępy na równie pięknych
rumakach, a później gaszą pragnienie krystalicznym płynem ...wodą ?

Reklamy
doskonale utrwalające znaki firmowe i wywołują bardzo właściwe, choć zabronione
skojarzenia.

A
kampania największych producentów piwa na rzecz bezpieczeństwa na drogach.

Szczyt
perfidii.

Takich
przykładów jest jeszcze bardzo wiele. Prawdę mówiąc, właśnie z nich składa się
druga część książki. Warto przeczytać je wszystkie.

Z
czystym sumieniem polecam książkę „ O Perfidii” jako lekturę obowiązkową, wcale
nie dla perfidentów, ale dla ludzi, którzy powinni wiedzieć jak rozpoznać
perfidię i jak się przed nią obronić