Problematyka niedostosowania społecznego i przestępczości.

Niedostosowanie
społeczne, nie będąc bynajmniej produktem naszych czasów (pojawiło się ono
bowiem wraz z wystąpieniem
pierwszych organizacji ludzkich ),
należy do tych negatywnych zjawisk których obecność odczuwa się coraz dotkliwiej w miarę postępu rozwoju społecznego.

Biorąc pod uwagę fakt, że jednym z
najważniejszych czynników składających się na postęp społeczny jest
zacieśnienie i pogłębienie stosunków międzyludzkich, wszelkie zaburzenia w tym
zakresie stają się niebezpieczne.

Zjawisko
niedostosowania społecznego stanowi nieodłączny czynnik doskonalenia stosunków
międzyludzkich, wszelkie zaburzenia w tym zakresie stają się niebezpieczne.

Zjawisko niedostosowania społecznego
stanowi nieodłączny czynnik doskonalenia stosunków międzyludzkich, jest bowiem
drogą przezwyciężania różnych „spięć”.

Przy określaniu danego zjawiska jako niedostosowanego należy
uwzględnić szereg czynników wyróżniając trzy podstawowe elementy, a mianowicie:

1.różne stopnie zachowania
określonego mianem „niedostosowanie” (chodzi tu o narastanie liczby i częstości
rozmaitych objawów )

2.uwzględnienie nie pojedynczych
objawów w postaci izolowanej, lecz ich zespołów

3.wielokrotne występowanie tych
zespołów objawów przybierające postać „systematycznego postępowania”

Objawy, symptomy, manifestacje
nieprzystosowania społecznego są obserwowalnymi zdarzeniami lub zachowaniami
sprzecznymi z uznawanymi przez społeczeństwo wzorami zachowań. W zależności od częstości ich występowania,
stopnia skumulowania oraz ich specyfiki mogą być traktowane jako tzw. Cząstkowe
wskaźniki nieprzystosowania społecznego.

Do najczęściej wymienianych kategorii
zachowania będących cząstkowymi wskaźnikami nieprzystosowania społecznego
zalicza się:

1. notoryczne kłamstwa

2. ucieczki (z domu lub
ze szkoły )

3. alkoholizowanie się
(nadużywanie alkoholu )

4. niekonwencjonalne
zachowanie seksualne ( np. prostytucja, swoboda seksualna- promiskuityzm )

5. pasożytnictwo
społeczne (niezasłużone korzyści z cudzej pracy, dóbr materialnych, pieniędzy )

6. nadużywanie środków
odurzających i podniecających ( narkomania i toksykomania )

7. zachowania agresywne
skierowane na otoczenie zewnętrzne

8. zamachy samobójcze

9. zachowania przestępcze

Patologia społeczna w każdym społeczeństwie stanowi bardzo trudny
problem. Jest on tym trudniejszy, im częściej młodsze roczniki wybierają alternatywne zachowania i gdy owa
alternatywność ma charakter przestępczy. Wtedy zagrożony jest rozwój
psychofizyczny danego społeczeństwa.

W naszym kraju od kilkunastu lat
narastają problemy patologii społecznej wśród młodzieży. Do najgroźniejszych
zalicza się między innymi przestępczość.

W świetle danych statystycznych przestępczość
nieletnich i młodocianych oraz młodzieży w wieku do 24 lat w ostatnim okresie
kształtowało się niekorzystnie. Podobne niekorzystne zmiany odnotowano w
odniesieniu do innych zjawisk patologicznych.

W przypadku ludzi młodych w wieku do 24
lat, około 85 % stanowiły przestępstwa przeciwko mieniu prywatnemu i
społecznemu. Znacznie jednak wyższy jest udział tych sprawców w dokonywaniu
przestępstw w sposób agresywny z użyciem przemocy, tj. rozbojów oraz kradzieży
i wymuszeń, a także przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu.

Przestępstwa dokonane przez te osoby po spożyciu napojów
alkoholowych sączęstsze, gdyż przekraczają 25 %. Uczestnictwo dziewcząt w
popełnianiu przestępstw w tej grupie sprawców przekracza 20 % ogółu ujawnionych
sprawców i nie ulega istotnym zmianom.

Ponad 60 % przestępstw popełnili oni w
miastach, a pozostałe około 40 % na terenie wsi.

Około 30 % sprawców w chwili
dokonania przestępstwa nie pracowało lub nie uczyło się.

Znaczny odsetek, sięgający 22-26 %
ogółu tej populacji młodzieży, stanowili sprawcy uprzednio już karani za
popełnienie innego przestępstwa, a w tym karani wielokrotnie.

Jedynie około30 % przestępstw
dokonywanych było przez młodzież w pojedynkę.

Pozostali sprawcy działali co
najmniej z jednym współuczestnikiem przestępstwa. Znaczna liczba młodocianych i
młodzieży w wieku do lat 24 była sprawcą wykroczenia ściganego w postępowaniu
mandatowym lub przez kolegium do spraw wykroczeń. W skali rocznej są to liczby
rzędu setek tysięcy.

Ponad 20 % ogółu wykroczeń przypada na
osoby w wieku poniżej 24 lat. Ukaranych mandatem lub sporządzeniem wniosku do
kolegium 50 % ogółu, liczba wykroczeń w których konieczna była interwencja
policji, związana ze spożyciem alkoholu przez sprawcę wykroczeń.

Niezmiennie od wielu lat ponad
80 % ogółu czynów karalnych popełnionych przez nieletnich wiąże się z zamachami
na mienie indywidualne i społeczne. Około 15 % przypada na pożary i podpalenia,
a pozostałe 5 % - na czyny innego rodzaju.

Przeprowadzone w Polsce i innych krajach
badania nad patologicznymi zachowaniami pozwalają ustalić trzy płaszczyzny
rozważań i poszukiwań. Jedną z nich jest:

§ dom rodzinny

§ szkoła

§ grupa koleżeńska

W tych trzech naturalnych dla rozwoju
jednostki środowiskach istnieją warunki kształtujące zachowania sprzeczne z
obowiązującym systemem norm zachowania, które spotykają się ze społeczną
dezaprobatą i określonymi skutkami moralnymi, obyczajowymi czy prawnymi.

W ostatnim czasie tempo wydarzeń
polityczno – społecznych i gospodarczych w Polsce uległo znacznemu
przyśpieszeniu. Zmiany, które nastąpiły i następują nadal zmuszają do przeglądu
programów działań, do rewizji i weryfikacji stanowisk w zakresie polityki
społecznej.