PRAWDZIWY PRZYWÓDCA

Analizjąc znaczenie słów
„prawdziwy przywódca” pod kątem zarysowujących się dziś tendencji (w
przodujących krajach), podstawowego znaczenia nabiera zdolność do myślenia
strategicznego , umiejętność doboru personelu , zdolność do prowadzenia
negocjacji i rozwiązywania konfliktów. Prawdziwy menadżer powinien mieć jasną
wizję firmyi wyraźne określone cele , powinien utrzymać intensywne
„podtrzymujące” kontakty z pracownikami i klientami firmy oraz dbać o
międzynarodowej działalności firmy .Powinny cechować go : zdolność do
przeżywania entuzjazmu , inspirowania współpracowników i dodawania im odwagi ,
otwartość poznawcza i twórcze myślenie oraz przywiązanie do zachowań
etycznych.Moim zdaniem najlepszym przygotowaniem do kariery menadżerskie zapewnic
będą mogły studia ekonomiczne , natomiast najważniejszymi dziedzinami
działalności w przedsiębiorstwach będą marketing i sprzedaż , oraz kadry ,
finanse i kontrola.

Zagadnienie przywództwa jest ważne dla kierowników ze względu
na podstawową rolę odgrywaną przez przywódców w efektywności grup i organizacji
. Przywództwo można zdefiniować jako proces kierowania i wpływania na związaną
z zadaniami działalność członków grupy .

Ralph M.Stogdill wykazał , że istnieje tyla różnych
definicji przywództwa ile osób próbowało zdefiniować to pojęcie. Przywództwo to
oddziaływanie na zachowania innych. Jest to rodzaj społecznego wpływu , który
pojawia się wówczas , gdy jest osoba- prywódca- jest zdolna do powodowania
pożądanego przez siebie zachowania kogoś innego , kto ulaga mu z powodu więzi
jaka ich łączy , z powodu społecznego jaka zachodzi między nimi.

Dla większości pracowników reprezentantem władzy
organizatorskiej jest kierownik. W sposób uprawniony (w zakresie przydzielonego
autorytetu formalnego ) i bezpośredni wpływa on na zachowania podwładnych , na
ich obecną i przyszłą sytuację. Jego oddziaływania powinny służyć sprawnej
realizacji celów firmy przez osoby podporządkowane . Kierownik (lub przywódca)
to więc – stosowne do zaproponowanego tu określenia – ten , kto rzeczywiście w
danej sytuacji kieruje (lug przewodzi).

Przez kierowanie w znaczeniu ogólnym rozumiemy działanie
zmierzające do spowodowania funkcjonowania innych rzeczy, zgodnie z celem tego,
kto nimi kieruje.

Przez kierownie w węższym znaczeniu,
ściślej „kierownie ludźmi”, rozumiemy zaś (w organizacji formalnej) działanie
zmierzające do spowodowania działania ludzi zgodnie z celem tego, kto nimi
kieruje. W organizacji nieformalnej ten sam rodzaj działania nazywamy przewodzeniem
lub przywódzctwem.

Aby dobrze przewodzić ludźmi, trzeba
mieć nad nimi władzę, wątpliwości w tym zakresie można spotkać w literaturze
np. A.H. Kuriloff (1996) sądzi, że „władza kierowników bywa akceptowana tylko,
gdy jest legalna”[1].

U podstaw władzy kierownika należy:
władza nagradzana, władza wymuszana, władza z mocy prawa, władza odniesiona i
władza ekspercka. Im większą liczbą żródeł kierownik dysponuje, tym większe ma
możliwości skutecznego przewodzenia.

Dobry kierownik musi od władzy
odróżnić autorytet. Istota autorytetu kierownika polega na tym, że kierowani
oceniają pozytywne walory jego charakteru, umysłu i wskutek tego są z góry
nastawieni na posłuszeństwo nie z obawy przed represjami,tylko z przekonania o
słuszności i trafności otrzymanych zleceń. Autorytet oparty jest więc zawsze na
zaufaniu kierowanych, że kierownik jest wobec ich lojalny i że umiejętnie nimi
kieruje.

Zwierzchnik powinien zdawać sobie
sprawę z tego, że poszczególni podwładni lepiej od nigo wiedzą i umieją, a
zaufanie podwładnych musi obejmować przekonanie, że kierownik lepiej opanował
przedmiot decyzji, w przeciwnym razie pozostawia decyzję i odpowiedzialność za
niąpodwładnemu; przede wszystkim zaś, że umie patrzeć na sprawy instytucji
bardziej syntetycznie niż podwładni.

Pierwszą próbą porozumienia
przywództwa była podjęta przez psychologów i badaczy którzy dążyli do
identyfikacji osobowych cech przywódców. Ten - pogląd na przywództwo – że
przywódcą człowiek się rodzi a nie staje – jest nadal popularny (chociaż nie
wśród badaczy). Po lekturze powieści lub filmów większość ludzi wierzy, że
istnieją osoby o predyspozycjach przywódczych – z natury odważniejsze,
agresywniejsze, skłonniejsze do podejmowania decyzji i łatwiej się wywiązujące
niż inni ludzie.

Wielu
naukowców i badaczy poświęciło niemało prób dla określenia cech psychicznych
„dobrego kierownika”. Próby te nie dały oczekiwanych wyników ponieważ nie ma
właściwie specjalnego, odrębnego i jednolitego typu osobowości przywócy.

Bliższy rzeczywistości wydaje się
pogląd sformułowany przez H. Fayola, że im wyąszy szczebel kierowania, tym
mniej potrzebne wyspecjalizowane wiadomości i umiejętności, a tym ważniejsza
ogólna „umiejętność kierowania”[2].
Sądzę, że na umiejętność tę składają się
różne cechy osobowości. Występują one raz w takim, kiedy indziej w innym
zestawie. I – zależnie od rodzaju kierowanej instytucji i do cech osobowości
przeważających u bezpośrednich i pośrednich podwładnych – raz bardziej, a kiedy
indziej mniej skutecznie przyczyniają się one do sprawności kierowania. Dwie
chyba tylko (w istocie rzeczy bardzo złożone) cechy są zawsze konieczne, są to:
umiejętnośc pozyskiwania u podwładnych rzeczywistego autorytetu i umiejętność
patrzenia na zadania instytucji w sposób syntetyczny i z daleką perspektywą czasową.

Większość
innych badań w tej dziedzinie doprowadziła do wniosku, że skuteczne przywództwo
zależy nie od określonego zbioru cech, lecz od stopnia, w jakim cechy przywódcy
odpowiadają danej sytuacji. Ustalono, że istnieje mniejsze prawdopodobieństwo, że
przywódcą zostanie kobieta niż mężczyzna. Jeżeli jednak przywódcą stanie się
kobieta, będzie ona również skutecznie działać jak mężczyzna. Uporczywie,
często nieświadome stereotypy dotyczące płci nadal utrudniają dostrzeganie w
kobietach potencjalnych przywódców, chociaż coraz więcej osób wierzy w
jednakowe uzdolnienia i równouprawnienia.

Skuteczność zachowań przywódczych
częściowo zależy także od dwóch aspektów zachowań kierowniczych : na funkcjach
i sylach przywódczych.

Ten pierwszy aspekt behawioralnego
poglądu na przywództwo przeniósł uwagę przywódcy na jego funkcje pełnione w
grupie. By grupa funkcjonowała skutecznie, ktoś musi pełnić dwie główne
funkcje: związane z zadaniami, czyli z rozwiązaniem problemów, oraz utzymaniem
grupy, czyli społeczne. Na przykład kierownik, skupiając się na funkcji
związanej z zadaniem, może narzucając swoje poglądy i zachęcać grupę do
podjęcia szybkich decyzji. Natomiast funkcja utrzymania grupy wymaga
poświęcenia uwagi pomysłom i uczuciom innych członków grupy. Człowiek, który potrafiłby
skutecznie pełnić obie funkcje, byłby szczególnym przywódcą. Ważnym punktem
jest styl, którym przywódca posługuje się zw postępowaniu z podwładnymi.
Wyróżniamy dwa style pzywództwa zorientowane na zadania i na pracowników.
Kierownik zorientowany na zadania ściśle nadzoruje podwładnych, aby wywiązywali
się z zadań ku jego zadowoleniu. Kierownik o takim stylu przywództwa bardziej
troszczy się o wykonywanie pracy niż o rozwój podwładnych. Kierownicy
zorientowani na podwładnych starają się raczej motywować podwładnych niż
sprawować nad nimi kontrolę. Zachęcając członków grupy do wykonywania zadań
pozwalając im na współuczestnictwo w podejmowaniu dotyczących ich decyzji oraz
utrzymując z nimi przyjazne , pełne zaufania i szacunku stosunki.

Powyższe dwa style kierowania leżą u
podłoża dwóch podejść do skutecznego kierowania: Siatki kierowniczej Blak’a i
Moutona oraz systemu 4 Likerta.

Siatka kierownicza określa skalę
zachowań kierowniczych na podstawie różnich sposobów łączenia stylów:
zorientowanego na zadania i na pracowników, których każdy przedstawia się na
skali ciągłej w przedziale od 1 do 9. Tak więc kierowanie według stylu:

a) (1.1) oznacza
kierowanie zubożałe, odznaczające się małą troską o ludzi, zadania czy
produkcję. Styl ten czaasem nazywa siękierowaniem laseferystycznym, gdyż
przywódca rezygnuje ze swojej przywódczej roli;

b) (styl 1.9) kierowanie
klubowe cechuje się dużą troską o pracowników, lecz małym zainteresowniem
produkcją;

c) (styl 9.1) kierowanie
autorytarne albo zadaniowe, charakteryzuje się dużą troską o produkcję i
sprawność, lecz mało o pracowników;

d) (styl 5.5) kierowanie
zróżnicowane – przeciąga troskę zarówno o produkcję, jak i o zdobywanie
pracowników;

e) (styl 9.9) kierowanie
zespolone lub demokratyczne, wyróżnia się dużą troską zarówno o produkcję, jak
i zadowolenie pracowników.

Blake i Mouton
argumentują, że styl kierowania 9.9 jest najskuteczniejszym rodzajem zachowań
przywódczych. Uważają, że to podejście we wszystkich sytuacjach doprowadzi do
zwiększenia efektywności, obniżenia nieobecności i fluktacji, a także do dużego
zadowolenia pracowników.

Rensis Likert opracował czteropoziomowy model
skuteczności kierowania. Kierownicy stosujący:

1) (styl 1)podejmują
wszystkie decyzje dotyczące pracy i nakazują podwładnym ich wykonanie. Normy i
metody pracy również sztywno ustalone przez kierowników,

2) kierownicy nadal
wydają polecenia, ale podwładni mają określoną swobodę w ich komentowaniu,
uzyskują oni pewną elastyczność w wykonani zadań, jednakże w określonych
granicach,

3) kierownicy ustalają
cele i wydają ogólne polecenia po ich omówieniu z pracownikami. Podwładni mogą
sami decydować o sposobach wykonania zadań, gdyż kierownicy podejmują tylko
podstawowe decyzje,

4) jest stylem idealnym
do którego organizacje powinny zmierzać. Grupa ustala cele i podejmuje decyzje
związane z pracą. Jeżeli kierownicy oficjalnie podejmują decyzję, to
uwzględniają w niej propozycje i opinie innych członków grupy.

Dobrzy kierownicy przed podjęciem decyzji o sposobie
kierowania powinni wziąć pod uwagę: siły tkwiące w kierowniku, siły tkwiące w
podwładnych i siły sytuacji. Zgodnie z tym poglądem, najskuteczniejsi, są
kierownicy elastyczni, potrafiący dobierać zachowania przywódcze do potrzeb
danego czasu i miejsca. Na koniec wyboru stylu przywódca musi uwzględnić siły
wpływające na takie sytuacje, jak styl preferowany w organizacji, konkretna
grupa robocza, istota zadań grupy, presja czasu, a nawet czynniki środowiskowe,
które mog mieć wpływ na postawy członków organizacji w odniesienui do
autorytetu.

Czynnikami wpływającymi na
skuteczność przywódcy są jego osobowość, doświadczenia i oczekiwania;
oczekiwania i zachowabia podwładnych; wymagania zadania; kultura i zasady
postępowania organizacji; oczekiwania i zachowabia kolegów. Czynniki wpływają
także na przywódcę. Jest to proces dwukierunkowy – przywódcy i członkowie grupy
wzajemnnie na siebie oddziałują podwyższając skuteczność grupy jako całości

Prawdziwy kierownik powinien wybrać
jak najlepszy styl przywództwa zwiększając w ten sposób efektywność,
zadowolenie pracowników, a zmniejszając fluktację. Przywódca winien cechować
się: doświadczeniem, osobowością, umiejętnościąkomunikowania się, wysłuchiwania
i mówienia, zdolność do podejmowania szybkich i trafnych decyzji, pracy w
grupie.

Kierownik, który posiada wyżej wymienione cechy będzie
symbolem „prawdziwego przywódcy”

Bibliografia:

1) Andrzej K.Koźmiński ,
Włodzimierz Piotrowski – „Zarządzanie teoria i praktyka” PWN Warszawa 1995 r.

2) James A.F.Stoner ,
Charles Wankel – „Kierowanie” PWE Warszawa 1996 r.

3) Adam Peszko,Andrzej
Gajda „Podstawy Zarządzania” Rzeszów 2000 r.