POSTAWY SPOŁECZNO - MORALNE WSPÓŁCZESNEJ MŁODZIEŻY.

Młodzież między dwunastym, a czternastym rokiem życia przeżywa zwykle
okres buntu. W tym wieku dysponują na ogół umiejętnością samodzielnego
przetrwania, nie mają potrzeby tak bliskiej obecności rodziców, jak młodsze
dzieci.

W procesie dojrzewania, nastolatek chce
odnaleźć swą tożsamość oraz uwolnić się od więzów z rodzicami przez samodzielne
dawanie sobie rady, jako warunek niezaleźności związanej z odpowiedzialnością
za własne zachowania. Środowisko rówieśnicze moźe być konstruktywne lub
destruktywne i taki teź moźe mieć wpływ na daną jednostkę.

Transformacja ustrojowa przyniosła ze sobą
sporą dawkę brutalizacji życia, gdzie u młodzieży objawia się to w formie
różnych subkultur, grup nieformalnych czy wręcz przestępczych. Brak
autorytetów, kryzys pedagogiki, ogólne "rozprężenie", czy źle
pojmowana demokracja to tylko nieliczne przyczyny takich postaw.

Niektóre postawy społeczno - moralne
współczesnej młodzieży mogą przynieść społeczeństwu wyraźne szkody o
charakterze moralnym, materialnym, a nawet społecznym, takim jak zagrożenie
zdrowia, a nawet życia. Tak należy postrzegać negatywne subkultury młodzieżowe
- w kategoriach patologii społecznej.

Subkultury negatywne dotyczą zwykle grup
niformalnych, tzn. takich które powstały samorzutnie w łonie większych zbiorów
społecznych i często poza jej przyzwoleniem. Grupy takie charakteryzują się
zwykle tym, że zawierają elementy negatywizmu obyczajowego i moralnego,
odbiegają od standardów przyjętych w danym społeczeństwie. Możemy mówić o
demoralizacji współczesnej młodzieży jeżeli ta świadomie przekracza
obowiązujące normy moralne, gdy jej zachowanie wobec innych ludzi jast
krzywdzące i narusza ustalony porządek społeczny, jest to po prostu jawne
lekceważenie prawa i przepisów życia społecznego.Objawia się to poprzez brak
szacunku dla godności osobistej innego człowieka. Dlatego funkcjonowanie
negatywnych subkultur ( albo podkultur ) młodzieżowych, ze względu na ujemne
skutki ich zachowań zaliczamy do zjawisk patologii społecznej.

Wrastanie się młodzieży w społeczeństwo ma
często charakter konfliktowy, pojawiają się różnice między pragnieniami młodych
ludzi, a oczekiwaniami społeczeństwa - nazywamy to często konfliktem pokoleń.
Młodzież coraz bardziej uwalnia się spod wpływów wychowawczych w wieku 13/14 -
19/20 lat. Mamy tu stopniowe przenoszenie się odniesienia z rodziny na grupę
rówieśniczą.

Jeżeli proces ten jest zbyt szybki, a jeśli w
dodatku powoduje uwikanie się młodego człowieka w grupę rówieśniczą o podkulturze
negatywnej, wtedy mamy do czynienia z aspołecznym wychowaniem za pośrednictwem
tej grupy.

Takim przykładem może być agresywne
zachowanie się skinów, bijatyki coraz młodszych pseudo-kibiców , a także
wzajemna agresja różnych grup młodzieżowych. W tym negatywnym obszarze mieszczą
się m. in. subkultury narkomańskie, alkoholowe i przestępcze. Przynależność do
takich grup często wiąże się z chęcią przeżywania ryzyka, a jeśli owe ryzyko
kończy się powodzeniem, daje to danemu osobnikowi lepszą pozycję w grupie,
podnosi jego prestiż. Agresja występująca w tych grupach wiąże się zawsze z
bezwzględnością i brutalnością. Rodzi to klimat zagrożenia czy wręcz terroru, a
to sprawców rozzuchwala i daje poczucie bezkarności.

Należałoby tu wspomnieć o roli telewizji czy
kina i przekazywanych za ich pośrednictwem obrazów brutalności, przemocy,
powodując w dużym stopniu oswajanie się z okrucieństwem, co powoduje zatarcie
się granic co jest moralnie i społecznie dozwolone, akceptowane, a co nie jest.

Postawy współczesnej młodzieży manifestują
się także poprzez sposób ubierania, uczesania, symbole, a także poprzez
słownictwo nieraz określane jako slang. Zachętą do negatywnych postaw jest
często anonimowość, szczególnie w dużych miastach, oraz ogólna dehumanizacja
stosunków międzyludzkich.

Społeczeństwo globalne, w tym także polskie,
przeżywa obecnie kryzys ekonomiczny i społeczny. Takie zagrożenia, jak
inflacja, bezrobocie, upadek szkolnictwa, służby zdrowia, narastanie fali
przestępczości, wzrost nietolerancji, skażenie środowiska naturalnego, ciągłe
konflikty zbrojne, zagrożenie klęskami głodu w niektórych krajach, epuidemie,
odbijają się na psychice i postawach młodego człowieka.

Konflikty społeczne, czy pokoleniowe są
często nieuniknione, a czasem stanowią ważny czynnik zmian i postępu, wynikają
one bowiem nieraz z potrzeb ludzkich i prowadzą do ich zaspokojenia. Istnieją
oczywiście granice poza którymi konflikty stają się czynnikiem destrukcji życia
społecznego, moralnego. Tysiące młodzieży żyje w poczuciu zagrożenia. Szukają
oparcia w grupach nieformalnych, gdzie nie czują się tak wyobcowani. Jednak
badania wykazują, że młodzież w grupie przestępczej ma spore poczucie
osamotnienia. Znaczyłoby to, że grupy owe nie zapewniają całkowitego poczucia
bezpieczeństwa. Grupy te często zmuszają swoich członków do rezygnacji z
własnych przekonań, celów, czy wyznawanych norm społeczno-moralnych.
Niejednokrotnie rzeczą trudną jest wydostanie się z pułapki subkultury.
Przykładem takich grup są sekty. Podporządkowują sobie daną jednostkę wymagając
wyzbycia się zasad dotychczas wyznawanych przez daną jednostkę. Sekty
"przebudowywują" zasady współżycia społecznego i moralnego powołując
się na "wyższe" cele. Młodzi na ogół ludzie, którzy wpadają w sidła
sekt są poddawani "praniu mózgu". Często odbywa się to w sposób
zaplanowany, powolny i cierpliwy. Powrót później do normalnego życia, jeżeli w
ogóle, danej osoby bywa niezwykle ciężki i długotrwały.

Demokratyzacja życia spowodowała wśród
młodzieży pewien wzrost tolerancji wobec innego światopoglądu i zapatrywań na
różne sfery życia m. in. Z życia intymnego, erotycznego, gdzie obserwujemy
wzrost deklaracji osób przyznających się jawnie do odmiennych orientacji
seksualnych. Współczesna młodzież niechętnie odbywa służbę wojskową ponad połowa
młodzieży niewidzi nic złego w odmowie odbycia takiej służby. Nie poczuwa się
do obowiązku wobec ojczyzny czy społeczeństwa. Taka postawa może budzić pewne
niepokoje. Około 60% badanych młodych ludzi nie aprobuje funkcjonowania
demokracji w Polsce, chociaż jest przekonana, że jest to najlepszy sposób
rządzenia.

Prawie połowa badanych młodych ludzi (do
osiemnastego roku życia) potępia aborcję, ale są mniej skłonni niż dorośli do
potępienia oglądania materiałów pornograficznych. Młodzież mniej skora jest do
potępienia samobójstwa, zdrady małżeńskiej; tutaj nie mają takich wątpliwości
natury moralnej jak ludzie starsi.

Pewna grupa młodzieży, niezależnie od tego
czy jest powiązana w jakiś sposób z grupami nieformalnymi czy też nie, zdaje
sobie sprawę że przyszłość w miarę pewną może zapewnić odpowiednie
wykształcenie. Zauważa się duży pęd młodzieży do zdobywania wiedzy np: na
wyższych uczelniach. Spora grupa młodzieży działa w różnego rodzaju klubach,
stowarzyszeniach, teatrach amatorskich, kółkach zainteresowań itp. Wspiera też
różnego rodzaju akcje polityczne angażując się np. podczas wyborów
prezydenckich jako wolontariusze z ramienia różnych ugrupowań politycznych.
Taka postawa społeczna może dobrze rokować na przyszłość, jako że dzisiejsza
młodzież będzie w niedalekiej przyszłości miała wpływ na politykę państwa i na
funkcjonowanie różnych instytucji w kraju.

Zwykle bywa tak, że negatywne strony naszego
życia łatwiej dają się zauważać. Często poprzez swój "niespokojny",
bulwersujący nawet charakter są bardziej widoczne, aniżeli postawy pozytywne. I
dlatego też mało czasu i uwagi poświęca się na pozytywne zachowania młodzieży,
uwaga społeczeństwa pedagogów bardziej skupia się na sprawach negatywnych. Z
tego powodu, gdy zastanawiamy się nad
postawami społeczno moralnymi współczesnej młodzieży szybciej przychodzą nam na
myśl przytoczone tu postawy negatywne, wymagające korekty, a dopiero w drugim rzędzie postawy pozytywne,
które ze względu na swój "spokojny" charakter nie są tak mocno
zauważane.

Literatura:

1) "Młodzież a współczesne dewiacje i patologie społeczne" - Stanisław Kawula, Henryk Machela

2) "Dzieci, alkochol,
narkotyki" R. Maxwell

3) "Podkultury młodziieżowe w środowisku szkolnym i
pozaszkolnym" Praca zbiorowa pod
red. S. Kawuli i H. Machela

4) "lodzież lat
dziewiędziesiątych" Edukacja