POLITYKA RODZINNA


„Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina,
macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką
Rzeczypospolitej Polskiej”.

(Dz.U.1997.78.483 (U) Konstytucja
Rzeczypospolitej Polskiej.Rozdział I RZECZPOSPOLITA,art.18)

Wstęp

Unia
Europejska (UE) to oparte na zasadzie wzajemności i solidarności porozumienie
państw, które postanowiły wspólnie sprostać międzynarodowej konkurencji i razem
pracować dla rozwoju społecznego i gospodarczego.

Kraje,
które są członkami Unii Europejskiej musiały dostosować całe swoje
ustawodawstwo, zwłaszcza gospodarcze, porządek prawny i orzecznictwo do
obowiązujących w UE. Musiały przyjąć "reguły gry" obowiązujące w Unii
Europejskiej. Również my, przyłączając się do Unii musimy to uczynić.

I. Polityka rodzinna

Terminu „polityka rodzinna” po raz pierwszy użyto w latach
czterdziestych, w dyskusjach nad polityką społeczną, które prowadzono w
ówczesnej Europie. Pierwsze działania państwa, których adresatem była rodzina,
podjęto we Francji i w Szwecji na przełomie XIX i XX.

[1]

Polityka rodzinna definiowana jest jako całokształt norm prawnych, działań i
środków uruchamianych przez państwo w celu stworzenia odpowiednich warunków
życia dla rodziny; jej powstania, prawidłowego funkcjonowania i spełniania
przez nią wszystkich ważnych społecznie ról

[2]

.

U podłoża tak zdefiniowanej polityki rodzinnej leżą
następujące założenia:

-

rodzina jest
podstawową i najważniejszą instytucją społeczną,

-

rodzina powinna być
wspierana przez państwo,

-

polityka rodzinna
oznacza wielość polityk, a nie jeden pojedynczy akt prawny

[3]

.

Pojęcie „polityka
prorodzinna
” nie występuje jako termin w literaturze przedmiotu z zakresu
polityki społecznej. Jest to pojęcie potocznie używane, mające charakter
wartościujący, przy pomocy którego ocenia się politykę państwa wobec rodziny.

[4]

Polityka
społeczno-gospodarcza wobec rodziny może być uznana za politykę prorodzinną,
jeżeli faktycznie realizuje ona jasno wytyczone cele w zakresie tworzenia przez
państwo warunków sprzyjających rozwojowi rodziny i zaspokajaniu jej potrzeb

[5]

.

Państwo realizuje politykę rodzinną przy pomocy
następujących instrumentów:

-środków
prawnych,

-świadczeń
pieniężnych,

-świadczeń
w naturze,

-świadczeń
w formie usług.

Normy prawne regulują stosunki rodzinne oraz relacje rodziny z państwem
i innymi instytucjami. Wyznaczają również zasady i warunki korzystania ze
świadczeń rodzinnych, określając w ten sposób krąg uprawnionych do świadczeń
pieniężnych, rzeczowych i usług.

Świadczenia
pieniężne
w postaci różnych zasiłków i
zapomóg mogą być kierowane do poszczególnych rodzin obligatoryjnie, albo
uznaniowo (przez system pomocy społecznej)

[6]

.

Świadczenia w
naturze
obejmują dobra rzeczowe
przekazywane rodzinom (odzież, opał, paczki żywnościowe itp.).

Świadczenia w
formie usług
udzielane są przez różne
instytucje. Mają one na celu wspieranie rodziny w wypełnianiu jej podstawowych
funkcji. Usługi te realizowane są przy pomocy infrastruktury społecznej (np.
żłobki, przedszkola, świetlice szkolne)

[7]

.

Polityka rodzinna to jasno określone działania (np.
programy), których świadomym celem jest osiąganie określonych celów dotyczących
rodziny jako całości lub roli osób indywidualnych w rodzinie. Polityka rodzinna
może obejmować np. politykę ludnościową (pro lub antynatalistyczną),
świadczenia socjalne związane z opieką i wychowaniem dzieci, świadczenia dla
pracujących rodziców, opiekę zdrowotną nad matką i dzieckiem itd. W krajach
prowadzących bezpośrednią politykę rodzinną często powoływane są specjalne
instytucje usytuowane w strukturze rządu, powołane dla koordynacji działań na
rzecz rodziny. Na politykę rodzinną składają się działania podejmowane w innych
dziedzinach polityki państwa, realizujące cele bezpośrednio nie związane z
rodziną, ale takie, które pociągają za sobą doniosłe konsekwencje dla
funkcjonowania rodziny (np. polityka przeciwdziałania bezrobociu, polityka
podatkowa).

II.Polityka rodzinna a normy prawne

Przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 3 listopada 1999 roku
dokument „Polityka Prorodzinna Państwa”, został opracowany przez Międzyresortowy
Zespół do Spraw Opracowania Polityki Prorodzinnej Państwa powołany przez
Prezesa Rady Ministrów

[8]

.
Program składa się z dwóch części: części opisowej i harmonogramu. W części I
omówiono działania w wyodrębnionych jedenastu kierunkach polityki państwa wobec
rodziny. Według autorów programu polityka wobec rodziny ma obejmować działania
w zakresie:

-

zmiany sytuacji
demograficznej i struktury rodzin,

-

poprawy kondycji
finansowej rodzin,

-

poprawy warunków
mieszkaniowych,

-

wychowania młodego
pokolenia,

-

poprawy zdrowotności
rodziny,

-

pomocy rodzinom z
osobami niepełnosprawnymi,

-

opieki nad dzieckiem,

-

pomocy rodzinom
zagrożonym dysfunkcjami,

-

pomocy polskim
rodzinom poza granicami kraju,

-

kultury i mediów,

-

ochrony prawnej
rodziny.

Część drugą dokumentu stanowi harmonogram realizacji
licznych celów we wskazanych kierunkach, rozpisany w 5 rubrykach
zatytułowanych: cele, działania, urząd odpowiedzialny za realizację i
instytucje współrealizujące, termin i uwagi, finansowanie.

Program ten w zakresie merytorycznym i konstrukcyjnym
nawiązywał - z pewnymi modyfikacjami - do „Programu polityki rodzinnej”
przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 10 czerwca 1997 r. (pierwszego
kompleksowego program polityki państwa wobec rodziny, nad którym Sejm II
kadencji nie zdążył przeprowadzić debaty). Program ten traktował politykę
rodzinną jako podejmowanie działań tworzących odpowiednie warunki dla
funkcjonowania rodziny w ramach innych szczegółowych polityk mających wpływ na
warunki życia rodziny.

Program polityki prorodzinnej został opracowany m.in. na
podstawie następujących programów rządowych:

Strategii finansów publicznych i rozwoju gospodarczego:
Polska 2000- 2010

[9]

Koncepcji średniookresowego rozwoju gospodarczego kraju do
2002 r.,

[10]

,

Założeń polityki mieszkaniowej państwa na lata 1999-2003

[11]

,

Średniookresowej strategii rozwoju rolnictwa i obszarów
wiejskich

[12]

, (),

Programu spójnej polityki strukturalnego rozwoju obszarów
wiejskich i rolnictwa

[13]


,

Narodowego Programu Zdrowia (1990 r.).

Natomiast w zakresie praw człowieka m.in. stwierdzono, że w
aktach prawa międzynarodowego brakuje „zapisów odnoszących się do bezpośredniej
ochrony rodziny jako całości", oraz że „wynika potrzeba promocji i ochrony
praw rodziny w międzynarodowym systemie praw człowieka". Należy zatem
wyjaśnić, że w przepisach prawa międzynarodowego ochrona rodziny ma jasno
sformułowaną koncepcję i rozumiana jest jako zapewnienie rodzinie przez
państwo:

-

odpowiedniego statusu
materialnego poprzez prawo do pracy

[14]


i zabezpieczenie socjalne

[15]

,

-

ochrony zdrowia

[16]

,

-

poszanowania wolności
rodziny w zakresie zapewnienia dzieciom wychowania zgodnego z przekonaniami
rodziców (wybór szkoły, nauczanie religii,

[17]


przekazywanie tradycji i obyczajów),

-

nie dyskryminowanie z
jakichkolwiek względów,

-

zrównania w prawach
dzieci małżeńskich i nie małżeńskich,

[18]

-

ochrony dzieci przed
wszelkim wyzyskiem ekonomicznym i społecznym,

-

równych praw i
obowiązków małżonków.

O ochronie rodziny mówią przepisy zawarte m.in. Powszechna
Deklaracja Praw Człowieka

[19]

,
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, Międzynarodowy Pakt Praw
Gospodarczych Społecznych i Kulturalnych, Europejska Karta Społeczna, Konwencja
o Prawach Dziecka

[20]

,
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

[21]

,
Deklaracja w Sprawie Społecznego Postępu i Rozwoju

[22]

,
Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet

[23]


oraz konwencje MOP

[24]

.

EUROPEJSKA KARTA SOCJALNA

[25]

,
Część II, Artykuł 16 Prawo rodziny do
ochrony społecznej, prawnej i ekonomicznej
W celu zapewnienia warunków
niezbędnych do pełnego rozwoju rodziny, która jest podstawową komórką
społeczeństwa, umawiające się Strony zobowiązują się popierać ekonomiczną,
prawną i społeczną ochronę życia rodzinnego, zwłaszcza poprzez takie środki jak
świadczenia społeczne i rodzinne, rozwiązania podatkowe, zachęcanie do
budowania mieszkań dostosowanych do potrzeb rodzin, świadczenia dla młodych
małżeństw oraz wszelkie inne stosowne środki.

MIĘDZYNARODOWY PAKT PRAW OBYWATELSKICH I POLITYCZNYCH

[26]


Artykuł 23 1. Rodzina jest naturalną
i podstawową komórką społeczeństwa i ma prawo do ochrony ze strony
społeczeństwa i Państwa.

MIĘDZYNARODOWY PAKT PRAW GOSPODARCZYCH SPOŁECZNYCH I
KULTURALNYCH

[27]

, Artykuł 10 Państwa Strony niniejszego
Paktu uznają, że: Należy udzielić jak najszerszej ochrony i pomocy rodzinie
jako naturalnej i podstawowej komórce społeczeństwa, w szczególności przy jej
zakładaniu i w okresie trwania odpowiedzialności rodziny za opiekę i wychowanie
dzieci pozostających na jej utrzymaniu. Związek małżeński powinien być
zawierany przy swobodnie wyrażonej zgodzie przyszłych małżonków...

Poza przytoczonymi przykładami
przepisy prawa w Unii Europejskiej dotyczą w szczególności: równości mężczyzn i
kobiet, przede wszystkim w sprawach wynagrodzenia, opieki społecznej i
 kształcenia, umożliwienia kobietom i mężczyznom lepszego pogodzenia
obowiązków zawodowych i rodzinnych, stworzenia dzieciom i młodzieży
odpowiednich warunków rozwoju oraz zabezpieczenia ich praw w
 społeczeństwie i na rynku pracy.

Jedną z podstawowych zasad działania UE jest zasada
subsydiarności, zgodnie z którą Unia podejmuje działania tylko wtedy, gdy na
poziomie Wspólnot można znaleźć rozwiązania lepsze niż na poziomie narodowym.
Zasada ta dotyczy także polityki rodzinnej i daje pierwszeństwo inicjatywom
oddolnym (czyli najpierw rodzina, potem społeczność lokalna, następnie państwo
i Unia Europejska).

Prawo pracy Unii Europejskiej
również sprzyja rodzinom.Urlopy rodzicielskie. Pracownicy obu płci (a więc
także ojcowie) mają niezbywalne prawo do urlopu rodzicielskiego w przypadku
narodzin lub adopcji dziecka (minimum 3 miesiące). Ochrona macierzyństwa.
Państwa członkowskie mają obowiązek wprowadzania środków służących poprawie
bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży oraz w okresie poporodowym. Czas
pracy. Także podlega kontroli i nie może przekraczać 48 godzin tygodniowo (wraz
z zajęciami w godzinach nadliczbowych). W praktyce tygodniowy czas pracy w
poszczególnych państwach członkowskich jest krótszy i wynosi od 35,5 godz. w
Holandii do 40,6 godz. w Wielkiej Brytanii. W krajach UE czas pracy kobiet
jest krótszy. Odpoczynek i urlopy. Każdemu pracownikowi należy się minimum
odpoczynku na dobę (11 godzin) i dodatkowo w tygodniu 24 godziny, nie
licząc niedzieli. Minimalny wymiar corocznych płatnych urlopów to cztery
tygodnie. Dzięki tym regulacjom, łatwiej pogodzić życie zawodowe z rodzinnym.
Unijne normy chronią także młodocianych, wprowadzając zakaz zatrudniania dzieci
oraz ochronę pracowników poniżej 18 roku życia. Prawa związane z zasadą
swobodnego przepływu osób przysługują nie tylko samym pracownikom, ale ich
rodzinom. Dzięki temu, osoby poszukujące pracy na obszarze UE nie muszą
zostawiać swoich rodzin w kraju ojczystym. Do takiego pracownika mogą dołączyć:
współmałżonek, rodzice oraz dzieci do 21 roku życia

[28]

.

Europejskie Obserwatorium
Państwowych Polityk Rodzinnych
działa przy austriackim Instytucie Studiów nad Rodziną. Utworzono je w 1989
roku. Obserwatorium: monitoruje i porównuje działania krajów UE, mające wpływ
na dzieci i rodziny, analizuje zmiany demograficzne, ich wpływ na strukturę i
funkcjonowanie rodzin, analizuje oddziaływanie przemian społeczno-ekonomicznych
na rodziny.

Prawa Unii zobowiązują do równej płacy za taką samą pracę
dla kobiet i mężczyzn, a także kwestie równości szans i jednakowego traktowania
kobiet i mężczyzn. Karta Praw Socjalnych deklaruje prawo dzieci i młodzieży do
ochrony podczas zatrudniania, prawo do poprawy warunków pracy i życia, a także
prawo do informacji, konsultacji i uczestnictwa pracowników w zarządzaniu
przedsiębiorstwami. Komisja Praw Kobiety, która jest komisją badawczą
Parlamentu Europejskiego sporządza raporty, odbywa przesłuchania i reprezentuje
na forum Unii interesy kobiet w najrozmaitszych kwestiach. W strukturach
Unii działa Doradcza Komisja ds. Równości Szans i nieformalna Rada Ministrów
ds. Kobiet.

Jak zaznaczają autorzy , program odnosi się do „każdej
rodziny, zwłaszcza jednak do rodzin wychowujących dzieci i wymagających
wsparcia w wychowaniu i kształceniu młodego pokolenia". Za główne cele
polityki państwa wobec rodziny uznano:

-

pomoc rodzinom w uzyskaniu
samodzielności finansowej,

-

poprawę warunków
mieszkaniowych ludności,

-

przygotowanie dzieci i
młodzieży do pełnienia funkcji rodzinnych i społecznych,

-

zahamowanie
istniejących negatywnych trendów w rozwoju ludnościowym kraju i poprawa
sytuacji demograficznej.

Cele te są sformułowane bardzo szeroko i konkretyzują je
wskazane w harmonogramie liczne szczegółowe cele, które jednak nie zostały
uhierarchizowane. Zasadnicze cele polityki wobec rodziny powinny być
rozszerzone o bardzo wyraźnie sformułowane zadanie - stwarzanie równych szans
dzieciom i młodzieży oraz przeciwdziałanie marginalizacji licznych rodzin. Powiększające się rozwarstwienie
społeczeństwa stanowi zagrożenie nie tylko dla sytuacji rodzin, ale także dla
spójności społecznej i stabilności państwa. W programie za mało jest zadań
adresowanych do dzieci i młodzieży żyjących w trudnych warunkach materialnych,
których celem byłoby wspieranie aspiracji edukacyjnych i kulturalnych rodzin,
czy zwiększenie dostępności do usług socjalnych i medycznych. W dokumencie wskazano
tylko dwa programy kierowane do tej grupy dzieci i młodzieży - (program
wyrównywania szans edukacyjnych i dożywianie dzieci). Jednoznaczne
sformułowanie takiego celu pozwoliłoby skonstruować program spójnych działań.
Na przykład postulaty odnoszące się do wychowania młodego pokolenia koncentrują
się na sferze etyczno- pedagogicznej, niewątpliwie fundamentalnej dla
wychowania. Jednakże kreowanie właściwych warunków wychowawczych nie jest
możliwe bez eliminowania równie istotnych dla rozwoju młodego pokolenia barier
natury materialnej.

Obejmowanie opieką przedszkolną, zwłaszcza dzieci ze wsi i
małych miasteczek, stanowi pierwszy krok w kierunku wyrównywania szans
edukacyjnych. Ponadto z dokumentu nie wynika w jaki sposób państwo chce
osiągnąć cel - zwiększenie dostępności do przedszkoli - którego realizacja
spoczywa na samorządach. Przewidziane w programie instrumenty przeciwdziałania
narkomanii dały wyraz w ostatnio znowelizowanej ustawie

[29]

.
Skuteczna walka z narkomanią to przede wszystkim walka z przestępczością
zorganizowaną i dobrze działającym rynkiem narkotyków rządzonym przez prawo
popytu i podaży. Ranga problemów i zjawisk społecznych uznanych za szczególnie
istotne dla prawidłowego funkcjonowania rodziny, nie zawsze znajduje
potwierdzenie w innych źródłach. Na przykład według badań socjologicznych i
dostępnych statystyk zagrożenie sektami jest znacznie mniejszym problemem, niż
pominięta w programie przemoc w rodzinie. Przemoc w rodzinie jak dotychczas w
naszym kraju stanowi przedmiot zainteresowania przede wszystkim organizacji
pozarządowych, chociaż problem ten dotyczy znaczącej części rodzin zarówno w
naszym kraju jak i w innych krajach świata. Warto zatem przypomnieć, że przemoc
w rodzinie to zjawisko, które w latach dziewięćdziesiątych społeczność
międzynarodowa uznała za problem praw człowieka. Organizacja Narodów
Zjednoczonych, Rada Europy i Unia Europejska finansują specjalistyczne programy
zorientowane na zapobieganie przemocy oraz pomoc ofiarom i sprawcom, organizują
sesje i konferencje poświęcone tej tematyce, uchwalają dokumenty i akty prawne,
mające sprzyjać rozwiązywaniu tego problemu w krajach członkowskich. Rząd RP ma
zatem określone zobowiązania i chociażby z tego względu, pominięcie tego
problemu w programie nie znajduje żadnego uzasadnienia. Cele zawarte w
programie nie zawsze są spójne z działaniami rządu prowadzonymi aktualnie lub
planowanymi w najbliższej przyszłości. Dotyczy to zwłaszcza proponowanych zmian
w systemie wsparcia rodzin dysfunkcyjnych i opieki nad dzieckiem osieroconym.
Przewidywane w programie działania trudno uznać za rozwiązania zawarte w
aktualnie nowelizowanej ustawie o pomocy społecznej. W proponowanej nowelizacji
wprowadzono do ustawy nowy rozdział – „Opieka nad dzieckiem i rodziną",
który ma stanowić prawne podstawy funkcjonowania systemu wsparcia rodziny oraz
organizacji zastępczej opieki nad dzieckiem w formie rodzinnej (rodziny
zastępcze, adopcja) i instytucjonalnej (placówki opiekuńczo-wychowawcze).

Najważniejszym podmiotem kształtującym kierunki polityki rodzinnej
jest państwo. Jego naturalnym partnerem w prowadzeniu polityki na rzecz rodziny
są samorządy i organizacje pozarządowe, w tym wyznaniowe.

Podsumowanie

Program polityki państwa wobec rodziny powinien jasno
określać cele (hierarchię celów) wynikające z aktualnej diagnozy sytuacji
rodzin i trendów demograficznych, instrumenty służące ich realizacji, podmioty
prowadzące tę politykę, a także wskazywać źródła finansowania. Skuteczność
programu zależy od właściwego wyboru celów i przyjęcia adekwatnych do nich instrumentów. Program polityki prorodzinnej
powstał na podstawie „Raportu o sytuacji polskich rodzin", który bazował
na danych pochodzących z 1997 roku. Wprowadzone w 1999 roku reformy: ochrony
zdrowia, administracji, edukacji oraz ubezpieczeń społecznych, a także wzrost
bezrobocia, który nastąpił w latach 1998-1999, stworzyły nowe warunki
funkcjonowania polskich rodzin. Napięcia i zagrożenia występujące w trakcie
realizacji ww. reform, mogą w efekcie spowodować także uboczne, trwałe i
niekorzystne skutki społeczne (np. ograniczenie dostępności do usług medycznych
dla wielu rodzin, ograniczenia dostępu do wyższych szczebli szkolnictwa
niektórym grupom dzieci, odkładanie momentu zakładania rodziny przez młodych
ludzi z powodu braku pracy i mieszkań). Program polityki prorodzinnej stanowi w
dużej części kompilację elementów cząstkowych programów rządowych,
podporządkowanych dwóm programom polityki gospodarczo- finansowej, uzupełnioną
o programy i działania o charakterze ideowo-wychowawczym. Kompleksowość działań
na rzecz rodziny uzależniona jest przede wszystkim od istnienia programów
resortowych w tych dziedzinach, które mają wpływ na kondycję polskich rodzin.
Jak widać z perspektywy roku czasu, nie nastąpiły istotne zmiany w dostosowaniu
naszego prawodawstwa dotyczącego rodziny, która jest cząstką szeroko rozumianej
polityki społecznej oprócz wymienionych wcześniej nowelizacji ustaw.

Aczkolwiek sytuacja w Polsce nie jest zła i po dostosowaniu
i w dalszej części stosowaniu prawa unijnego, miejmy nadzieję sytuacja polskich
rodzin poprawi się.


W stanowisku negocjacyjnym Polska
zadeklarowała, iż wdroży całość acquis
i nie będzie występowała o okresy przejściowe z wyjątkiem dyrektyw 89/655/EWG i
89/656/EWG. Polska zastrzegła możliwość zastosowania okresu przejściowego w
odniesieniu do dyrektywy 90/679/EWG, ostateczna decyzja w sprawie zostanie
podjęta po przeprowadzeniu dodatkowych analiz ekonomicznych.

Ustawy uchwalone:
­ z dnia 28 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych
w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. Nr 87. Poz. 435);
­ z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz. 110). Częściowa harmonizacja z
prawem wspólnotowym, proces niezakończony;
­ ratyfikacja Europejskiej Karty Społecznej (Dz. U. z 1999 r. Nr 8, poz. 67);
­ z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy
emerytalnych (Dz. U. Nr 139, poz. 932), zadanie zrealizowane zgodnie z
Harmonogramem działań implementacyjnych Narodowej Strategii Integracji;
­ z dnia 22 sierpnia 1997 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. Nr
139, poz. 932), zadanie zrealizowane zgodnie z Harmonogramem działań
implementacyjnych NSI;
­ z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr
137, poz. 887), zadanie zrealizowane zgodnie z Harmonogramem działań
implementacyjnych NSI;
­ z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118), zadanie zrealizowane zgodnie z Harmonogramem
działań implementacyjnych NSI;
­ z dnia 28 grudnia 1990 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z
pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz. U. z
1990 r. Nr 4, poz. 19);
z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst
jedn. z 1997 r., Dz. U. Nr 25, poz. 128) .

konieczność uchwalenia ustaw:
­ o substancjach i preparatach chemicznych - projekt rządowy wpłynął do Sejmu
19 grudnia 1997 r. (Druk Sejmowy nr 151 i 151-A), skierowany do Komisji
Gospodarki, w uzasadnieniu do autopoprawki wnioskodawcy informują, iż
przedłożony projekt powinien doprowadzić do pełnej zgodności z zobowiązaniem
rządu RP sformułowanym w stanowisku negocjacyjnym;
­ o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze - projekt rządowy, uzyskał
pozytywną opinię końcową KIE o zgodności z prawem UE, wpłynął do Sejmu 1
października 1999 (Druk Sejmowy nr 1407), skierowany do Komisji Gospodarki,
Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Komisji
Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej;
­ o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw -
projekt rządowy, uzyskał pozytywną opinię KIE o zgodności z prawem UE,
harmonizacja z dyrektywą Nr 77/187/EWG, wpłynął do Sejmu 7 października 1999
(Druk Sejmowy nr 1423), skierowany do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w
kodyfikacjach oraz Komisji Polityki Społecznej);
­ dalszych nowelizacji Kodeksu pracy - (np. projekt poselski, Druk Sejmowy 1564
oraz projekt rządowy, Druk Sejmowy 1565, oba projekty wymagają podjęcia starań
dla bardziej precyzyjnej harmonizacji z acquis
communautaire
w tym zakresie, potrzebne będą także dalsze nowelizacje
harmonizujące kodeks pracy w wieloma dyrektywami wspólnotowymi);
­ nowelizacji ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i
przeciwdziałaniu bezrobociu - brak informacji o ewentualnym projekcie, wg rządu
zmiany powinny wejść w życie od 1 stycznia 2003 r.;
­ nowelizacji ustawy o związkach zawodowych - brak informacji o projekcie;
­ nowelizacji ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczegółowych zasadach
rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie
zakładu pracy - brak informacji o projekcie;
­ o środkach ochrony indywidualnej - (brak projektu w Sejmie, w zakresie
dostosowania do dyrektywy 89/656/EWG strona polska zapowiedziała - w stanowisku
negocjacyjnym - dostosowanie prawa polskiego w tym zakresie do 31 grudnia 2002
r.);
­ o tworzeniu europejskich rad zakładowych oraz wyłanianiu ich przedstawicieli
- brak informacji o projekcie;
­ o zbiorowych stosunkach pracy - brak informacji o projekcie;
­ nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego - brak informacji o ewentualnym
projekcie, termin uchwalenia w NPPC: 2002 r.;
- nowelizacji ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed
następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych - zdaniem resortu zdrowia
wystarczy rozporządzenie MZ, brak projektu ustawy,




[1]

B. Balcerzak-Paradowska, Polityka państwa wobec rodziny, w:
Polityka społeczna w latach 1994 - 1996, red. S. Golinowska, "Raport
IPiSS" nr 11, Warszawa 1996.

[2]

S. B.
Kamerman: Rodzina: problemy teorii i polityki (w:) O polityce rodzinnej:
definicje, zasady, praktyka, Materiały z Zagranicy, IPiSS, Warszawa 1994.

[3]

B. Kłos, J. Szymańczak: Świadczenia rodzinne w krajach członkowskich
Unii Europejskiej, Biuro Studiów i Ekspertyz, 2000 r.

[4]

Polityka
społeczna. Stan i perspektywy, (red:) J. Auleytner, Warszawa 1995.

[5]

. B. Balcerzak-Paradowska,
Polityka państwa wobec rodziny, w: Polityka społeczna w latach 1994 - 1996,
red. S. Golinowska, "Raport IPiSS" nr 11, Warszawa 1996.

[6]


Dz.U.1998.64.414 (U) Pomoc społeczna.

[7]

Analiza sytuacji rodzin i dzieci
w Polsce, Raport 1992, Polski Komitet UNICEF, Warszawa 1993, s. 8.

[8]

K.S.:
Dlaczego Polakom powinno zależeć, by było więcej Polaków, „Rzeczpospolita” z 4.11.1999

[9]

Dokument autorstwa Ministerstwa Finansów, przyjęty przez
Radę Ministrów 22 czerwca 1999 r.

[10]

Dokument Ministerstwa Gospodarki
przyjęty przez Radę Ministrów 15 czerwca 1999 r.

[11]

Dokument przyjęty przez Radę
Ministrów 13 lipca 1999 r.

[12]

Dokument przyjęty przez Radę
Ministrów 21 kwietnia 1998 r.

[13]

Dokument przyjęty przez Radę
Ministrów 13 lipca 1999 r.

[14]


Dz.U.1974.24.142 (U) Przepisy wprowadzające Kodeks pracy.

[15]


J. RUTKOWSKI:Wydatki socjalne państwa. Dotychczasowe tendencje oraz
przypuszczalne kierunki zmian, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 1992/1 str. 1

[16]

Strategiczny
Program Rządowy „Bezpieczeństwo i ochrona zdrowia człowieka w środowisku pracy”
Służba Pracownicza 1995/11 str. 27

[17]

Por.:
Dz.U.1989.29.154 (U) Stosunek Państwa do Kościoła Katolickiego w
Rzeczypospolitej Polskiej.DZIAŁ II Działalność Kościoła Rozdział 2 Katecheza i
szkolnictwo

[18]


Dz.U.2000.39.448 (K) Ochrona dzieci i współpraca w dziedzinie przysposobienia
międzynarodowego. Haga. 1993-05-29

[19]

Powszechna Deklaracja Praw
Człowieka, uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1948 r. (art. 16, art. 23
punkt 3, art. 25),

[20]

Konwencja o Prawach Dziecka,
przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1989 r. (w szczególności art. 9, art.
18),

[21]

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka
i Podstawowych Wolności, inicjatywa państw zachodnioeuropejskich, przyjęta
przez Radę Europy, weszła w życie w 1953 r. (art. 8, art. 12, art. 5 z 7
protokołu dodatkowego),

[22]

Deklaracja w Sprawie Społecznego
Postępu i Rozwoju uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1969 r. (art. 4,
art. 11b, art. 22)

[23]

Konwencja w sprawie likwidacji
wszelkich form dyskryminacji kobiet, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w
1979 r.

[24]

Konwencja MOP nr 100 (z 1951 r.)
dotycząca jednakowego wynagrodzenia dla pracowników mężczyzn i kobiet za pracę
jednakowej wartości,Konwencja MOP nr 102 (z 1952 r.) dotycząca minimalnych norm
zabezpieczenia społecznego,

[25]

Europejska Karta Socjalna,
inicjatywa państw członków rady Europy, weszła w życie w 1965 r. (część I art.
16, art. 17, część II art. 17, art. 19),

[26]

Międzynarodowy
Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, przyjęty rezolucją Zgromadzenia
Ogólnego ONZ w 1966 r. (art. 23, art. 24),

[27]

Międzynarodowy
Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych, przyjęty rezolucją Zgromadzenia
Ogólnego ONZ w 1966 r. (art. 10, art. 11, art. 12 punkt 2a, art. 13 punkt 3)

[28]

K.D. BORCHARDT: Swobodny przepływ osób i usług...,
„Kwartalnik Prawa Prywatnego” 1994/4 str. 581

[29]

Dz.U. 2000 nr 103 poz. 1097 Ustawa z dnia 26 października
2000 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.