OKRES ROZWOJU NOWORODKA

Noworodkiem możemy określić dziecko od momentu urodzenia do 4-6 tygodnia życia,
w którym utrwala się samodzielne oddychanie, krążenie krwi, temperatura ciała i
tępo przemiany materii. Stopniowo zanika żółtaczka, odpada pępowina i goi się
pępek.

Podział noworodków:

 noworodek donoszony, to noworodek urodzony między 37 a 40
tygodniem ciąży, o przeciętnej wadze 2500 do 3500 gram, długości ciała 47 do 50
cm i obwodzie głowy 34 do 35 cm. Cechy dojrzałości noworodka: dobrze rozwinięta
tkanka tłuszczowa podskórna, dobrze napięta żyworóżowa skóra, wykształcone
małżowiny uszne, odejście pępowiny w połowie odległości między wyrostkiem
mieczykowatym mostka a spojeniem łonowym, meszek płodowy ( lanugo) obecny tylko
na ramionach i na grzbiecie, u dziewczynek wargi sromowe większe pokrywają
mniejsze, u chłopców jądra obecne w worku mosznowym.
 noworodek przenoszony to noworodek urodzony po 14 lub więcej
dniach od przewidzianego terminu. Na skutek dysfunkcji łożyska w ostatnich
tygodniach ciąży jego przypuszczalność dla tlenu, wody i produktów odżywczych
maleje, wzrasta stopniowo niedotlenienie i niedożywienie płodu, masa ciała jest
niższa od prawidłowej, stan ogólny upośledzony. Rozwój tych dzieci nie zawsze
jest prawidłowy, rokowanie pogarsza dalsze wydłużanie się okresu ciąży.
 noworodek z grupy dzieci ryzyka to noworodek, który ze względu na
nie prawidłowy przebieg ciąży, porodu (zamartwica, uraz okołoporodowy) lub
okresu poporodowego, powinien być otoczony szczególną troską także w dalszym
okresie życia-do 3 lat, obserwowany pod kątem wystąpienia zaburzeń w zakresie
ośrodkowego układu nerwowego (porażenie mózgowe dziecięce).
 noworodek z niską masą ciała to noworodek urodzony między 37 a 40
tygodniem ciąży (donoszony) z wagą poniżej 2500 gram poniżej 10 percentyla. Są
to noworodki, których rozwój wewnątrzmaciczny był zaburzony, co rzutuje
niekorzystnie na okres noworodkowy, niemowlęcy, a często i na późniejszy okres
życia.

Ostatnie dni w łonie matki

Aby jednak doszło do narodzin w łonie matki musi zajść szereg różnych przemian.
W 38 tygodni od poczęcia dziecko jest już w pełni gotowe do życia poza łonem
matki. Wcale jednak nie musi się urodzić dokładnie po 266 dniach, gdyż tempo
dojrzewania jest bardzo indywidualne. Ponieważ kobiety najczęściej nie znają
daty owulacji, a zwykle pamiętają, kiedy wystąpiła ostatnia miesiączka, lekarze
przyjmują, że poród rozpocznie się w 280 dni później. Kryje się za tym
założenie, że do poczęcia doszło w połowie typowego, 28-dniowego cyklu. Nie
uwzględnia ono jednak różnic indywidualnych w fizjologii kobiet i dlatego
obliczony w ten sposób termin jest tylko przybliżony. Na dwa, trzy tygodnie
przed porodem dziecko przestaje rosnąć - gdyby utrzymało to samo tempo, co w
ósmym miesiącu życia wewnątrzmacicznego, to w wieku lat dwudziestu sięgałoby
drugiego piętra! - ale przybiera na wadze (warstwa tłuszczu będzie doskonałym
źródłem energii w trudnych dniach adaptacji do samodzielnego życia). Gromadzi
również przeciwciała jako broń odpornościową, korzystając z
"arsenału" matki. To, co dla matki jest porodem, dla dziecka jest
rodzeniem się. Podobnie jak w ciągu minionych dziewięciu miesięcy, tak i teraz,
w trakcie rozstania, oboje wpływają na siebie fizycznie i psychicznie. Gdy niepotrzebnie
nie ingeruje się w ten naturalny proces, organizm dziecka tak steruje
organizmem matki, by bezpiecznie przebyć tę najkrótszą (zaledwie
kilkucentymetrową),ale i najtrudniejszą drogę w życiu. To dziecko inicjuje
poród i podejmuje biochemiczną rozmowę z matką. Kiedy jest już gotowe do
rozpoczęcia wędrówki, jego przysadka mózgowa wydziela do krwi substancję, która
daje impuls nadnerczom (maleńkim gruczołom położonym nad nerkami) do
wydzielania hormonów stresu. Przygotowują one jego organizm do czekających go
trudów i przestrajają czynność hormonalną łożyska. W rezultacie spada poziom
podtrzymującego ciążę progesteronu, a wzrasta poziom estrogenu. Działa to jak
zwolnienie hamulca - macica zaczyna się kurczyć, a rozpulchniona szyjka powoli
się rozwiera. Na ten sygnał przysadka mózgowa matki uwalnia oksytocynę, która
wzmaga skurcze. Cały proces - poród, rodzenie się - to taniec dwóch ciał.
Dziecko jest nie tylko wypychane przez matkę - mięsień macicy, kurcząc się,
zsuwa się z jaja płodowego jak pończocha z nogi - ale i samo przesuwa się w
dół. Kiedy szyjka osiąga pełne rozwarcie, dziecko przekręca się o 90 stopni,
żeby wpasować głowę w jej otwór. W tym momencie pęka pęcherz płodowy, a skurcze
w wąskim przejściu wyciskają płyn owodniowy z płuc maleństwa, żeby mogły
napełnić się powietrzem przy pierwszym wdechu. Proces "poród - rodzenie
się" jest również rozmową na poziomie emocjonalnym. Myśli matki z okresu
ciąży, jej wyobrażenia, a zwłaszcza obawy związane z porodem mają wpływ na jego
przebieg. Jeśli kobiecie nie stworzy się sprzyjającego klimatu, zamknie się w
sobie, we własnym lęku i bólu. Nie będzie umiała wsłuchać się w sygnały płynące
z własnego ciała ani skupić uwagi na rodzącym się dziecku. Skurcze staną matkę
się wtedy bardziej bolesne i mniej skuteczne, poród przedłuży się i wyczerpie i
dziecko.
Poród drogami i siłami natury - jest najbardziej fizjologiczną drogą przyjścia
dziecka na świat. Wszystko, co dzieje się w tym akcie jest najodpowiedniejsze,
aby przygotować dziecko do nowych warunków życia. Zmiana środowiska i przejście
z łona matki do świata zewnętrznego jest niewątpliwie dużym szokiem. Poród
noworodka kończy odpępnienie. Jest to odcięcie pępowiny,czyli ostateczne
oddzielenie krwioobiegu dziecka od łożyska - tym samym od krwioobiegu matki (prawdziwy
czas porodu). Płód staje się noworodkiem skazanym na samodzielność. Miarą
kondycji noworodka w pierwszych chwilach życia jest skala Apgar wpisywana ze
względu na swe ogromne znaczenie do Książeczki Zdrowia Dziecka. Staje się
pierwszym w życiu Świadectwem Zdrowia. Skala Apgar ocenia: kolor skóry, oddech,
krążenie, odruchy oraz napięcie mięśniowe. Łącznie noworodek może otrzymać
maksymalnie 10 punktów ( po 2 za każdą kategorie). Następnie pielęgniarka myje,
waży i mierzy dziecko, wykonuje zabieg Credego i oddaje maleństwo matce.
 Matka bywa często zaniepokojona kolorem skóry noworodka bezpośrednio po
porodzie. Jest ona zazwyczaj zasiniona. Trzeba pamiętać, że pierwsze chwile
życia to czas na adaptację organizmu, czas na ogrzanie, na złapanie pierwszych
głębokich oddechów. W objęciach matki i ciepłym beciku proces ten przebiega
bardzo szybko i dziecko prędko zaróżawia się. Drugą niepokojącą rzeczą jest
dziwny kształt główki dziecka. Często jest ona wydłużona, a na jej szczycie
pojawia się miękka, zasiniona "czapeczka" – przed-głowie.
Jest ono wynikiem przechodzenia główki przez wąski kanał rodny. Nie ma powodu
do niepokoju. W ciągu paru, parunastu dni główka będzie miała ładny okrągły
kształt. Wreszcie, przy cięższych porodach i dużej masie dziecka może dojść do
złamania obojczyka. Brzmi to bardzo groźnie, lecz w większości przypadków goi
się prędko i samoczynnie. Nie należy tylko zbytnio ciągnąć za rączkę i uważać
przy podnoszeniu dziecka.
Poród drogą cięcia cesarskiego - gdy poród drogami natury nie jest możliwy,
położnik podejmuje decyzję o wykonaniu cięcia cesarskiego. Trzeba sobie
uświadomić, że jest to operacja, a nie zwykły zabieg, dzięki któremu unika się
bolesnego porodu. Decyzję o wykonaniu cięcia podejmuje się w ściśle określonych
sytuacjach, gdy zagrożone jest życie matki i/lub dziecka. Po cięciu cesarski
pobyt matki w szpitalu wydłuża się do pięciu, sześciu dni.

Zmiany adaptacyjne w ustroju noworodka:

 układ krążenia - dochodzi do zamknięcie się przewodu Botalla i
otworu owalnego łączącego przedsionki serca. Powodem tego krew żylna zostaje
oddzielona od krwi tętniczej. Krew ulega teraz utlenowaniu w płucach, które
podjęły właśnie swoją funkcję. Z pierwszym oddechem rozprężeniu uległy
pęcherzyki płucne, które swoją powierzchnią służą do wymiany gazowej. Serce
bije z szybkością około 140 uderzeń na minutę i stopniowo zwolni do około 120
do końca I roku.
 spadek wagi - jest wynikiem utraty wody drogą parowania,
przestawienia metabolizmu i związanych z tym zmian przemiany materii ,
wydalenia smółki oraz niewielkiej ilości pokarmu, którą początkowo otrzymuje
noworodek. Naturalnie utrata nie powinna przekroczyć 10 % wagi urodzeniowej.
Spadek w trzeciej lub czwartej dobie ulega zahamowaniu i od tego momentu
powinniśmy obserwować systematyczne przybieranie wagi ciała. W 2 tygodniu życia
noworodek powinien osiągnąć swoją wagę urodzeniową, a przyrost dobowy powinien
sięgać 20- 30 g i w pierwszym miesiącu wynosić, co najmniej 700 g.
 żółtaczka noworodków -  nie jest chorobą sama w sobie a
objawem zmian adaptacyjnych nie wymagających leczenia. Jest powodem zwiększonej
zawartości bilirubiny we krwi, co związane jest z rozpadem krwinek czerwonych i
przemianą nośnika tlenu - hemoglobiny w bilirubinę. Zmiany składu elementów
morfotycznych krwi w tym przypadku erytrocytów w okresie poporodowym polegają
na zmniejszaniu się ich zawartości ( nie potrzebna jest ich taka ilość jak w
łonie matki).
 zmiany hormonalne - spowodowane są działaniem hormonów matki
przedostających się do ustroju dziecka dochodzi do obrzęku sutków, który
występuje niezależnie od płci i pojawia się w 2-3 dobie. Obrzęk trwa zazwyczaj
do kilkunastu dni niemniej jednak może być widoczny nawet do kilku miesięcy od
porodu. Czasami możemy zaobserwować niewielką ilość treści wydzielającej się z
gruczołów dziecka. Zmiany w obrębie sutków nie wymagają zabiegów
pielęgnacyjnych, a wyciskanie bądź stosowanie kompresów zdecydowanie
niewskazane. W przypadku jednostronnego obrzęku z odczynem zapalnym zalecana
jest wizyta lekarska. Innym objawem zmian hormonalnych występującym u
dziewczynek jest przejściowe krwawienie z pochwy, występujące nie zawsze
 zmiany skórne w okresie pierwszych dni to głównie znaczna suchość
skóry noworodka występująca w związku z niewielką aktywnością gruczołów
łojowych i potowych. Dlatego należy pamiętać o dużej wrażliwości skóry
noworodka, które wymaga dodatkowych zabiegów pielęgnacyjnych - natłuszczania po
każdej kąpieli
 pępowina - po przecięciu jest zaopatrzona w klamerkę zamykającą.
Zmienia swój kolor z biało-niebieskawego na czerwonawy i traci elastyczność
stopniowo sztywniejąc i zasychając. Ostatecznie kolor pępowiny jest czarny. W
10 - 14 dniu od porodu dochodzi do odpadnięcia pępowiny, a w miejscu po niej
widoczna jest ziarnina. Miejsce po odpadnięciu pępowiny wymaga utrzymywania w
czystości oraz odkażania 60% spirytusem.
 wysypka - u noworodka może pojawić się w postaci pojedynczych
grudek na rumieniowym tle-to prawdopodobnie wysypka hormonalno-alergiczna,
która jest wyrazem uczulenia dziecka na hormony matki i ustępuje samoczynnie.
 obrzęk gruczołów piersiowych - pierwszych dniach życia u wielu
noworodków (często u chłopców) obserwuje się powiększenie i obrzęk gruczołów
sutkowych. Wycieka z nich czasami białawy płyn. Jest to wpływ hormonów matki i
ustępuje samoczynnie. Jeżeli nie ma cech zapalenia i nie wycieka z gruczołów
ropa, nie ma powodu do niepokoju.
 stolce - u noworodka, zwłaszcza pierwsze są gęste, lepkie i prawie
czarne-to smółka, która składa się ze złuszczonego nabłonka, wód 
płodowych, barwników żółciowych i śluzu. Po 3-4 dobie stolce stają się
zielonkawe, luźniejsze i częstsze i noszą nazwę stolców przejściowych. Od
drugiego tygodnia stolce są żółte, papkowate i dość luźne u dzieci karmionych
piersią.

Odruchy noworodkowe:

a) moro – Jest to odruch bardziej złożony, a jego sens poznano
obserwując małpy. Otóż w przypadku zadrażnienia błędnika, a więc kiedy dziecko
szybko, gwałtownie się osunie, opadnie, wykonuje ono dwoma ramionami najpierw
ruch ich rozrzucenia na boki, a następnie przywiedzenia, jest to w tej fazie
jakby ruch obejmowania. Sens tego odruchu-opisanego przez wielkiego pediatrę
francuskiego A.Moro-polega na tym, że jeżeli matka zauważy zagrożenie, to
puszcza noworodka, czy niemowlę,uwalniając ręce, które do tej pory dziecko
trzymały, do cztnności chwytnych przy uciekaniu po gałęziach. Puszczone tak
małpiątko osuwa się wzdłuż jej ciała i wykonuje odruch
chwytania-obejmowania 
b) chwytny – polega na tym, że w momencie gdy noworodek poczuje w
dłoni jakiś przedmiot, np. palec, to zaciska dłoń i chwyta go. Chwyt jest tak
silny i intensywny, że można noworodka unieść do góry na dwu palcach, które
będą zaciśnięte jego dłonią.
c) chód  automatyczny –  chodzenia –
noworodek  podtrzymywany  pod  ramiona,  gdy poczuje
dotykiem  stóp  podłoże,  wykonuje  zupełnie sprawne 
ruchy  przebierania nogami jakby chodzi. Chodzenie to nie jest, bo 
pozycja  jest  sztuczna-noworodek  sam  nie może stać. Ale
ruchy przebierania nóżkami odbywają się zupełnie sprawnie.
d) odruch pełzania – noworodek  położony  na 
brzuszku  z  przygiętymi  kończynami wykonuje  ruchy 
pełzania. Odruch  ten  jest  szczególnie  harmonijny 
i  bardzo efektywny – sprawia, że noworodek naprawdę posuwa się
do przodu.
e) uniesienie główki - przy położeniu na brzuchu chwilowe oderwanie głowy od
podłoża (zanika do 2 tyg.)

Układy

Układ kostny. Tkanka kostna przypomina raczej chrząstkę niż kość. Ma ona w
znacznej mierze budowę włóknisto-chrząstkową, zawiera niewielką ilość soli
mineralnych, jest obficie unaczyniona. Kości czaszki, twardsze od innych, są ze
sobą połączone włóknisto-chrząstkowymi spojeniami. Na sklepieniu czaszki, w
miejscu zetknięcia kości ciemieniowych i czołowych, znajduję się ciemiączko
duże, tj. przestrzeń wypełniona miękką tkanką włóknistą. Przestrzeń między
kośćmi ciemieniowymi, a kością potyliczną, wypełnioną podobną tkanką włóknistą
nazywa się ciemiączkiem małym. W miarę wzrostu czaszki niemowlęcia, szwy i
ciemiączka kostnieją i zarastają. Ciemiączko małe zarasta w pierwszym kwartale
życia, ciemiączko duże – około 15 miesiąca.

Układ mięśniowy. Włókna mięśniowe są cienkie, a siła ich skurczu niewielka.
Zaz-nacza się wyraźna przewaga zginaczy

Układ nerwowy. Ciężar mózgu noworodka jest duży w stosunku do ciężaru ciała,
jednak w ciągu pierwszego roku życia zwiększa się więcej niż dwukrotnie; średni
ciężar mózgu noworodka wynosi ok. 380g, dziecka 9-mies – ok. 730g,
1,5-rocznego – ok. 985g. Tkanka mózgowa noworodka, mimo swej dużej
masy, jest dostatecznie histologicznie zróżnicowana. Istota szara składa się z
komórek nie zróżnicowanych w typowe warstwy, wypustki komórek nerwowych są
słabo wykształcone, a drogi przewodzące – niedojrzałe.
Jak wskazują badania histologiczne w toku rozwoju w korze mózgu niemowlęcia nie
wzrasta liczba komórek, natomiast występują przede wszystkim ich zmiany
jakościowe.

Pobyt w szpitalu

Po porodzie ocenie stanu noworodka matka i dziecko mogą przebywać razem. Bliska
obecność matki zapewnia dziecku poczucie bezpieczeństwa. Jest to bardzo ważny
etap, w którym zaczyna się wspólne poznawanie się, rozpoczęcie karmienia, nauka
matki jak postępować i jak pielęgnować dziecko. Początkowo zabiegi
pielęgnacyjne noworodka przeprowadzają położne bądź pielęgniarki, które
instruują matkę odnośnie prawidłowego postępowania. Noworodek jest odpowiednio
ubierany, owijany w kocyk, w pierwszych dniach częste zmiany pieluch są powodem
nie zakładania śpioszków. Przed wyjściem ze Szpitala najczęściej w pierwszej
dobie od porodu dziecko jest szczepione przeciwko gruźlicy i WZW typu B.
Szczepienie przeciwko gruźlicy powtarza się w 12 miesiącu u dzieci, które po
pierwszym szczepieniu nie mają blizny lub jej średnica jest mniejsza od 3 mm.
Szczepienie p/WZW typu B powtarza się w 7 i 13 tygodniu oraz w 12 miesiącu
życia. Jeżeli stan noworodka jest dobry a poród przebiegł bez powikłań to
możliwe jest wyście ze Szpitala w 3 -4 dobie. W przypadku cięcia cesarskiego
okres pobytu w oddziale położniczym wydłuży się o kilka dni. W III dobie
pobierana jest krew na badanie w kierunku fenyloketonurii. W razie wykrycia tej
choroby metabolicznej rodzice są informowani i kierowani do odpowiednich
ośrodków zajmujących się tymi pacjentami.

Pielęgnacja

 Kiedy nareszcie matka z dzieckiem wróci na łono rodziny rozpoczynają się
radosne. codzienne obowiązki związane z obecnością nowego lokatora. Dziecko
powinno być codziennie kąpane. Najlepiej w wanience, w wodzie z dodatkiem płynu
z oliwką. Nie można zapominać o dokładnym myciu intymnych części ciała. Po
kąpieli dziecko należy dokładnie wytrzeć a następnie natłuścić. Obecnie na
rynku jest obecny szeroki asortyment kosmetyków dla dzieci i jest, w czym
wybierać. Kikut pępowiny codziennie trzeba starannie przemywać 70 % spirytusem,
aż do jego odpadnięcia. Paznokci przez pierwsze dni nie obcinamy, dopiero, gdy
stwardnieją. Pierwsze spacery rozpoczynamy po paru dniach, wydłużając
codziennie czas przebywania na dworze. W miesiącach chłodnych musimy dziecko
przyzwyczaić do niskich temperatur przez werandowanie. Do przewijania dziecka
wykorzystujemy pieluszki bawełniane lub "pampersy", które wprawdzie
są niezwykle chłonne, lecz trzeba pamiętać o ich zmienianiu, co parę godzin.

Karmienie piersią
 Dziecko powinno być przystawiane do piersi na żądanie. Po pewnym czasie
samo sobie będzie regulować domowy rytm posiłków i snu. Nie ma możliwości
sprawdzenia ile dziecko wypija mleka, ale gdy chętnie i regularnie opróżnia
piersi i systematycznie przybiera na wadze z pewnością jego potrzeby pokarmowe
są zaspokajane. Przy regularnym karmieniu dopijanie nie jest potrzebne,
sporadycznie można podać dziecku herbatkę dla niemowląt. Stolce dziecka
karmionego piersią są żółte o konsystencji luźnej jajecznicy lub nieco
wodniste.

Karmienie pokarmem sztucznym
 Jeżeli matka nie ma pokarmu lub karmienie piersią jest niemożliwe z
innych przyczyn, dziecko karmimy mlekiem sztucznym. Obecne na rynku firmy
oferują preparaty coraz bardziej zbliżone składem do pokarmu kobiecego,
dostosowane do wieku dziecka. Zaczynamy od mleka początkowego i karmimy tym
mlekiem dzieci do piątego miesiąca, według przepisu na opakowaniu.

Witamina D3
Do prawidłowego rozwoju noworodek potrzebuje wielu składników odżywczych, które
uzyskuje z pokarmem matki. Mleko matki nie zawiera wystarczającej ilości
witaminy D3. Dodatkowo potrzeba jeszcze 400 do 800 j.m. na dobę. Odpowiada to
1-2 kropli, które powinniśmy podawać od 3 tygodnia życia. Wybrany preparat
witaminowy powinniśmy podawać bezpośrednio do buzi mając pewność, że zostanie
połknięty.

Niepokojące objawy

 żółtaczka - zażółcenie skóry może się u dzieci karmionych pokarmem
matki utrzymywać nawet do miesiąca. Jeżeli kolor skóry przyjmuje pomarańczowe
zabarwienie lub nie ustępuje w miarę upływu czasu, należy się skontaktować z
pediatrą.
 wysypka - drobne grudkowe wykwity z pęcherzykiem na szczycie, w
miejscach ciepłych i wilgotnych to najczęściej potówki. Ścieramy je dość
energicznie wacikiem nasączonym spirytusem, a dziecko, które jest przegrzane
ubieramy lżej, obniżając jednocześnie temperaturę otoczenia. Najodpowiedniejsza
mieści się w przedziale 21 - 24 stopni Celciusza. Wysypka zlokalizowana na
policzkach, szyi, karku i ramionach, drobna i szorstka może wskazywać na
uczulenie na białko mleka krowiego. Takie dziecko musi być obejrzane przez
pediatrę. Dotyczy to również innych wykwitów, gdyż ich obecność może być
objawem chorobowym. Pamiętajmy również, że wysypki uczuleniowe mogą być
spowodowane niewłaściwym środkiem, w którym pierzemy pieluchy i ubranka
dziecka.
 sapka - jest dość częsta u noworodka. Śluz, łzy i resztki ulanego
pokarmu zalegają w nosie dziecka. Usunięcie ich za pomocą gruszki i zwiniętego
rogu pieluszki tetrowej przynosi poprawę, do noska zakrapiamy parę kropel soli
fizjologicznej. Należy również zwrócić uwagę na to, czy w pokoju nie jest zbyt
sucho (szczególnie zimą przy centralnym ogrzewaniu) i w miarę możliwości
zwiększyć wilgotność powietrza, np. rozkładając mokre ręczniki na kaloryfery.
Długo utrzymująca się sapka, utrudniająca dziecku ssanie piersi i oddychanie
wymaga zdiagnozowania przez lekarza.
 kolka - dość często, w wyniku błędu dietetycznego matki u dzieci
karmionych naturalnie, pojawiają się bóle brzucha połączone z płaczem i
niepokojem. Zrewidować wtedy należy swoją dietę i wyeliminować pokarmy, mające
taki wpływ na dziecko: owoce cytrusowe i soki, bakalie, słodycze, potrawy
smażone i z ostrymi przyprawami, duże ilości mleka i jego przetworów. Czasami,
mimo trzymania diety przez matkę, dziecko, najczęściej o tej samej porze miewa
napady kolki brzusznej. Ulgę przynosi wtedy masaż brzuszka, jak również
odgazowanie i ułożenie na brzuchu. Dostępne też są w aptekach preparaty i
środki, przynoszące ulgę dziecku, które można podać po konsultacji z lekarzem.
Typowe kolki ustępują około trzeciego miesiąca życia.
 ulewanie - najczęściej występuje po karmieniu lub parę chwil
później, pod postacią niezbyt obfitego wycieku mleka kącikiem ust. Jest
spowodowane powietrzem, łapczywie połkniętym przez dziecko, które wypycha mleko
z żołądka, dodatkowo słabo zamykanego przez mięśniówkę wpustu żołądka. Objawy
te są charakterystyczne dla okresu wczesnoniemowlęcego. Ulewania należy
odróżnić od wymiotów, które są gwałtowne, obfite, z treścią strawioną, czasami
z żółcią i męczące dla dziecka. Towarzyszą im zazwyczaj: brak łaknienia,
biegunka lub zaparcie, stolec może być z domieszką krwi, może wystąpić
gorączka. Trzeba wówczas szybko skontaktować się z lekarzem.
 drżenia - drobne drżenia rączek i nóżek oraz sporadyczne
"wzdrygania" występują czasami u noworodków i są wyrazem jeszcze
niedojrzałego układu nerwowego. Ustępują one samoczynnie. Nie należy ich mylić
z drgawkami (różnicowania musi dokonać lekarz), które są stanem poważnym,
wymagającym wnikliwej diagnostyki

Sen i układanie

Noworodek po urodzeniu potrzebuje około 20 h snu na dobę, wpływa to na
uwalnianie hormonu wzrost odgrywającego zasadniczą rolę we wzroście dziecka.
Podczas snu dochodzić nas mogą odgłosy wydawane przez noworodka: wzdychanie,
mlaskanie. Czas snu dziecka stopniowo skraca się, natomiast wydłuża
nieprzerwany sen nocny ( 3 miesiącu życia większość niemowląt przesypia całą
noc). Przy układaniu dziecka należy pamiętać, że samo nie potrafi zmienić
swojej pozycji, więc nasza rola w tym, aby poprzez zmianę pozycji dziecka
zapewnić mu komfort. Pediatrzy proponują układanie na plecach ze skierowaną do
boku główką. Ma to zapobiec zachłyśnięciu się przy ulewaniu oraz
zniekształcaniu się podatnej na spłaszczenie potylicy. Układanie na brzuchu
jest zalecane pod warunkiem kontroli rodziców. Leżenie na brzuchu ułatwia
podjęcie przez noworodka ćwiczeń grzbietu, unoszenia główki, dodatkowo ułatwia
odchodzenie gazów zapobiegając kolkom jelitowym. Leżenie na brzuchu wymusza
odwiedzeniowe układanie stawów biodrowych, co ma swój pozytywny wpływ na ich
rozwój. Pomimo wielu zalet do snu nie układamy noworodka na brzuchu z uwagi na
możliwość zachłyśnięcia, uduszenia się bądź niedotlenienia. Czas czuwania
noworodka powinien być uatrakcyjniany poprzez przytulenie go i noszenie na
rękach, co zapewnia poczucie bezpieczeństwa, wpływa korzystnie na rozwój
emocjonalny i kształtuje więź z rodzicami.

Tabela snu
noworodek 20 godzin snu na dobę
3 miesiące przesypia całą noc
6 miesięcy 16 godzin snu na dobę ( 2 - 3 drzemki w ciągu dnia)
9 miesięcy przerywany sen nocny - ząbkowanie
12 miesięcy 14- 16 godzin  snu na dobę ( 1- 2 drzemki dzienne)

Dlaczego płacze?

Płacz jest sposobem wyrażania swoich potrzeb. Noworodek powodów do płaczu może
mieć dużo. Przede wszystkim, kiedy jest głodny, kiedy jest mu źle, odczuwa ból
lub niewygodę, a także na skutek dopływu zbyt wielu bodźców z zewnątrz.
Zauważalne, że dziecko powoli potrafi poprzez płacz kontrolować otoczenie.
Rodzice stopniowo rozpoznają różne rodzaje płaczu i w przybliżeniu wiedzą, co
jest jego powodem. Jeśli dobrze odga-dywane są potrzeby małego człowieka
reaguje on przestając płakać. Gorzej, jeśli rodzice nie potrafią odczytać
sygnałów dziecka wtedy płacz będzie wyrazem bezsilności. Sytuacja staje się
stresowa, gdy brak cierpliwości i zdenerwowanie rodziców spowodują zaprzestanie
prób komunikowania się z dzieckiem. Najgorszym wyjściem będzie wtedy
pozostawiania płaczącego dziecka. Da to swój negatywny wpływa na rozwój
emocjonalny i społeczny dziecka.
 Jestem głodny-głód to najczęstszy powód płaczu. Młodsze niemowlęta
jedzą mniej, więc szybciej stają się głodne, zmienia się to z wiekiem i
zwiększaniem się pojemności żołądka.
 Potrzebuje mamy-pragnienie bliskości i potrzeba poczucia
bezpieczeństwa, jaką może dać tylko mama bardzo często wyrażana jest poprzez
płacz. Nic prostszego - wziąć maluszka na ręce i ukołysać go.
 Mama mokro-noworodek powinien mieć zmieniane mokre pieluchy, aby
zapobiec niepożądanemu działaniu moczu na delikatną skórę. dziecko poprzez
płacz może wam o tym przypomnieć
 Jestem mi niewygodnie-zbyt ciasno założona pieluszka będzie
krępować ruchy dziecka, więc rozluźnienie jej może szybko rozwiązać problem
 Jestem zmęczony-dzieci bardzo chłonną wszystkie bodźce i nie
zawsze potrafią się obronić przed ich nadmia-rem. Dochodzi do tego, jeśli w
ciągu dnia było zbyt wielu wizyt lub do niemowlęcia docho-dziło za dużo hałasu
z głośnio grającego radia. Wart jest pomyśleć o tym podczas planowa-nia dnia.
 Boli mnie brzuszek-przyczyną płaczu może być ból brzucha związany
z tym, że układ trawienie jest jeszcze niedostatecznie dojrzały, ma to miejsce
najczęściej do 3 miesiąca życia. Przy kolce lub zaparciu pomocne mogą być:
masaż brzuszka, ciepła pieluszka ułożona na brzuszku dziecka, a zapobiegawczo
specjalna herbatka z kopru lub rumianku.

Zmysły noworodka

 wzrok jest głównym zmysłem poznawczym noworodka. Już od urodzenia
noworodek potrafi wodzić za źródłem światła. Ze względu na słabo rozwiniętą
zdolność akomodacji ostre widzenie jest możliwe jedynie w odległości około 20
cm od oczu. Uwagę jego przyciągają w pierwszej kolejności wyraźne kontury i
żywe kolory, z zaciekawieniem obserwuje twarze znajomych osób interesując się
szczególnie oczami. Swoje zainteresowanie wyraża uśmiechami, którymi nagradza
rodziców.
 słuch - noworodek słyszy od urodzenia, z niektórymi dźwiękami
zapoznawał się w łonie matki. Stopniowo potrafi różnicować dźwięki i
rozpoznawać znajome mu odgłosy. Dobrze jest mu znany odgłos bijącego serca
matki. Szybko potrafi rozpoznać ton i barwę jej głosu. Cieszy się słysząc swą
mamę, co można zaobserwować po jego mimice i ruchach.
 dotyk - jest u noworodka bardzo dobrze wykształcony. Lekkie
muśnięcie jego warg lub policzka wywołuje odruch ssania, próby włożenia palca w
jego dłoń powodują jej zaciśnięcie. Delikatne głaskanie uspokaja malucha,
podczas gdy zimno, mokra pieluszka czy ból są powodem do płaczu. Cudowną
terapią jest wtulenie się małego ciałka w ciało matki i ogrzewanie się jej
ciepłem.

Pierwszy raz na spacer

W drugim tygodniu życia dziecka jako przygotowanie do późniejszych spacerów
należy rozpocząć "wietrzenie" dziecka. Polega to na stopniowym
eksponowaniu dziecka na warunki atmosferyczne. Ubrane jak na spacer stawiamy w
wózeczku koło otwartego okna lub balkonu. Początkowe 15 - 20 minut stopniowo
wydłużamy nawet do 1.5- 2 godzin. W następnym etapie wystawiamy wózek na
balkon. Takie postępowanie możemy powtarzać kilkakrotnie w ciągu dnia w
zależności od pogody. Wietrzenie sprzyja dobremu snu dziecka. Nie należy
zapomnieć o uprzednim nakarmieniu i przewinięciu dziecka.