New Age

New Age (Nowa Era, Era
Wodnika, Nowa Epoka), ruch filozoficzno-religijny. Powstał na początku lat 70.
XX w. w USA. New Age za swojego duchowego protoplastę uznaje jezuitę,
antropologa i filozofa, P.T. de Chardin. Za prekursora ruchu uważa się również C.G.
Junga, psychoanalityka, fascynującego się myślą
filozoficzno-religijną Wschodu, który twierdził, że po okresie wpływu ery Ryby,
podczas której świat jest kierowany przez archetypowy motyw wrogich braci,
nastanie era Wodnika i pojawi się próba pogodzenia przeciwieństw.

System organizacyjny New Age jest
niejasny, nie posiada on zwartej struktury i jednolitego kierownictwa. Liczba
zwolenników ruchu nie jest dobrze znana. O jego dynamice świadczą podawane w
setkach tys. nakłady książek i broszur propagujących idee New Age. Do głównych
teoretyków i organizatorów należą m.in.: M. Ferguson, F. Capra, C.H. Godefroy.

Wykładnia programowa New Age jest
zawarta w dziele M. Ferguson The Aquarian Conspiracy (Konspiracja Wodnika).
Zgodnie z opinią F. Capry, New Age jest propozycją nowego stosunku wobec świata
i człowieka w sytuacji, gdy w wyniku nowych odkryć naukowych, przede wszystkim
poeinsteinowskiej fizyki, obalona została wizja świata jako samoregulującego
się mechanizmu.

Teoretycy New Age, stojąc na gruncie
synkretyzmu doktryn religijnych i filozoficznych, starają się tworzyć nową
teorię poznania, opartą na wierze, intuicji, mistyce. Człowiek
powinien żyć w zgodzie z powszechnym
rytmem Wszechświata i organicznej Ziemi. Podobnie do buddyzmu, taoizmu i innych nurtów
filozofii hinduskiej oraz niektórych europejskich wyklucza się istnienie
osobowego Boga. Filozofię New Age cechuje:

-Okultyzm, wiara w
istnienie tajemnych sił w przyrodzie i w człowieku oraz ogół związanych z nimi praktyk, których celem jest
wykorzystanie ich dla dobra człowieka lub też wywarcie wpływu na ludzkie
zachowania i przebieg zdarzeń w przyrodzie. Badaniami zjawisk okultystycznych
zajmuje się parapsychologia.

Literatura katolicka zalicza do
okultyzmu i piętnuje: panteizm i reinkarnację, system trójdzielny, czyli przeświadczenie o
istnieniu świata pośredniego pomiędzy światem fizycznym a duchowym, w końcu spirytyzm.

Do zainteresowania zjawiskami
określanymi mianem okultyzmu w 2. połowie XIX przyczynił się m.in. filozoficzny
pragmatyzm W. Jamesa i intuicjonistyczna "filozofia
życia" H. Bergsona,
które w konsekwencji dały początek filozoficznemu spirytualizmowi
drugiej poł. XIX i XX w. oraz teozofii.

-Psychoanaliza, w szerokim
znaczeniu tego słowa koncepcje teoretyczne rozwijające się w filozofii na przestrzeni wieków,
mające na celu wyjaśnienie struktury, funkcjonowania i rozwoju osobowości
człowieka, także zjawisk społecznych i kulturowych, działaniem nieświadomych
(podświadomych) mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnym konflikcie.

W węższym znaczeniu: specyficzna metoda
diagnostyki i terapii zaburzeń psychicznych i emocjonalnych, polegająca na
odkrywaniu, interpretacji i rozwiązywaniu nieświadomych konfliktów
emocjonalnych pacjenta.

Historycznie psychoanaliza wywodzi się z
psychiatrii francuskiej J.M.
Charcota i P. Janeta
oraz wiedeńskiej J. Breuera z poł. XIX w., głównie z badań nad histerią i hipnozą.

Właściwym twórcą psychoanalizy był S. Freud.

-Naturalizm, jeden z
głównych nurtów filozofii rozwijający się na przestrzeni wieków, występujący
obok materializmu i idealizmu,
starający się często obie te skrajności pogodzić.

Miał on wielu przedstawicieli.

1) w starożytności:

a) cynicy
uważali, że cała rzeczywistość da się wyjaśnić za pomocą przyczyn naturalnych,
w tym także ogół zdarzeń i zjawisk zachodzących w świecie. Naturalnymi były dla
nich poglądy najprostsze, odrzucali wszelkie idee i spekulacje myślowe. Ich
naturalizm etyczny oznaczał równość wszystkich: kobiet i mężczyzn bez względu
na rasę, przynależność narodową, stan posiadania itp.

b) stoicy
głosili, że świat tworzy jedną wielką całość, natura świata jest wieczna,
nieskończona i jedyna, gdyż poza
Wszechświatem nic nie istnieje. Jeżeli jest dusza, rozum czy Bóg, to jedynie w
naturze i poprzez naturę. Boskie siły natury nazywali pneuma,
rozumiane jako żywa ognista materia, będąca początkiem świata, z którego
powstały trzy pozostałe żywioły. Ponieważ człowiek jest częścią Wszechświata,
ma żyć zgodnie z nim i być wiernym prawu, które rządzi całą naturą. Życie
powinno być zgodne z naturą samego człowieka, wówczas bowiem będzie zgodne z
naturą w ogóle.

2) w średniowieczu naturalizm był poglądem obcym i odradza się
dopiero w XVI w.

3) M. de Montaigne rozwinął
naturalistyczny humanizm (humanizm odrodzenia).
Rozumiejąc człowieka jako część przyrody, stał na stanowisku, że nie może się
on wynosić ponad inne istoty, ale także innych istot nie powinien wynosić ponad
siebie.

4) w XVII w. naturalizm jest rozwijany
na gruncie etyki i polityki.

5) w okresie oświecenia
naturalizm zajmuje niemal centralne miejsce,

6) w XIX w. widoczny był w:

a) poglądach antropologicznych L. Feuerbacha,

b) filozofii H. Spencera,

c) teoriach H. Taine'a,

d) w etyce i estetyce
2. poł. XIX i początki XX w.

e) w humanizmie egzystencjalistów.

-Spirytualizm, pogląd
filozoficzny polegający na uznaniu, że cała rzeczywistość, łącznie z tym, co
potocznie nazywamy materią, ma charakter duchowy, jest formą ducha lub
idei. Spirytualizm jest monizmem, ponieważ uznaje
istnienie tylko jednej substancji.

-Panteizm, pogląd
filozoficzno-religijny biorący początek w niektórych kosmogoniach, następnie
odradzający się i rozwijany w filozofii. Utożsamia Boga z przyrodą z
rzeczywistością, negująca go jako osobę. Przeciwstawia się teizmowi,
przybiera postać bądź to panteizmu spirytualistycznego, bądź panteizmu
naturalistycznego.

Podstawy panteizmu stworzyli stoicy, a najpełniejszy wyraz nadał mu Marek Aureliusz, starający się połączyć teorię panpsychizmu z boską naturą świata, wypełnionego "pneumą"

( w filozofii stoików
pojęcie oznaczające życie i źródło wszelkich przemian we Wszechświecie. Rozum
świata, "czynny ogień", który wszystko przenika i ożywia) a przez to
doskonałego. Panteizm stoików jest więc naturalistyczny.

-Reinkarnacja, metempsychoza,
wędrówka dusz, (z języka łacińskiego re - "ponownie" i późnołacińskiego incarnatio -
"wcielenie"), teoria głosząca, iż dusza po śmierci wciela się w inne ciało; niekiedy przez
reinkarnację rozumie się jedynie wcielanie się duszy człowieka w inne ciało ludzkie (w odróżnieniu od
teorii uznających, iż dusza człowieka może wcielać się także w rośliny i
zwierzęta).

Teoria reinkarnacji pojawiała się w
różnych epokach i kulturach; w Europie występuje m.in. w poglądach: Pitagorasa,
Platona, Plotyna, u orfików,
później w gnozie, a także w niektórych herezjach chrześcijańskich, np. u średniowiecznych katarów. Mówił o niej A. Schopenhauer,
pojawia się w teozofii, w poglądach przedstawicieli New Age'u.

Najbardziej rozpowszechniona i
rozbudowana została jednak w Indiach i pozostaje tam do dziś w takich
religiach, jak hinduizm, dżinizm,
sikhizm i buddyzm, a jej zalążki pojawiają się już w najstarszych tekstach (w Wedach). W koncepcjach filozofii indyjskiej "koło
wcieleń" (samsara) wynika z prawa karmana: rodzaj wcielenia zależy od uczynków dokonanych w
poprzednich żywotach, a stopniowe doskonalenie się moralne prowadzi do
całkowitego wyzwolenia (nirwana, moksza). ...

...do astrologii, kabały, kontemplacji, magii, psychoterapii.

Na podstawie gnozy, kabały, egzystencjalizmu, fenomenologii, filozofii
dialogu oraz myśli hinduistycznej, buddyzmu, taoizmu i jogi tworzone są nowe
pojęcia, nowy obraz świata i zasady jego rozumienia.

New Age proponuje wizję świata jako
żywej, wciąż ewoluującej świadomości.
W świecie takim zostaną przezwyciężone nie tylko odwieczne kategorie
wprowadzone przez gnozę wczesnochrześcijańską: światłość i ciemność, Bóg i
materia, zło i dobro, ale także przedmiot i podmiot poznania. Znikną pojęcia: człowiek, osoba, historia,
a więc nie będzie grzechu, winy i kary
za grzech ani też różnic pomiędzy Bogiem, człowiekiem, Kosmosem, ciałem i
duszą.

Zaniechanie starego, naukowego obrazu
świata przywróci, zdaniem New Age, miejsce ludziom w obrębie przyrody - żywej,
wciąż zmieniającej się jedności. Przemiana świadomości ma nastąpić właśnie w Nowej
Erze - Epoce Wodnika, która jest fazą:

1) demistyfikacji wszystkiego, co oddzielało człowieka od
świata i człowieka od człowieka,

2) odrzucenia bogów i pośredników pomiędzy nimi a człowiekiem:
proroków, mistrzów, guru, kapłanów, ojców i matek itp.,

3) przeżywania ścisłego związku pomiędzy ludzką jaźnią
a Wszechświatem czy energią kosmiczną,

4) uwolnienia od fanatycznych mniejszości, pragnących panować
nad innymi,

5) wyzwolenia życia erotycznego
(w przeciwieństwie do minionej fazy Ryby) z represyjnych ideałów dziewiczości,
obowiązku czystości i nadania mu nowych znaczeń.

New Age jest postrzegana przez różne
organizacje wyznaniowe jako zagrożenie ich interesów religijnych - doktryna i
organizacja, która może stać się religią XXI w. Kościoły, w tym Kościół
katolicki, ostrzegają przed przejmowaniem jej idei.

Więc czym jest
New Age?

Odpowiedź na
to pytanie rozpocznę od określenia czym ono nie jest.

Na pewno nie
jest związkiem czy stowarzyszeniem o określonych strukturach. Nie jest również
sektą, chociaż stanowi doskonałą bazę wyjściową do powstania takowych.

Jest natomiast
ruchem pseudoreligijnym, prądem kulturowym, a może bardziej poszukiwaniem
nowego stylu życia opartego na nowej moralności i nowym myśleniu, dostosowanym
do potrzeb dzisiejszego człowieka. Stanowi mieszaninę różnych religii(
buddyzmu, hinduizmu, chrześcijaństwa), filozofii wschodu, wierzeń, osiągnięć
świata nauki( np. psychologii, psychiatrii czy astrofizyki ) oraz rozmaitych
poglądów. Znajdziemy tu także elementy
magii, spirytyzmu, mitów, ekologii ...itp. W istocie jest to dziwny
stwór-zlepek, do którego wszystko pasuje. Każdy może tu znaleźć tu coś dla
siebie i dorzucić coś od siebie. To dziwne zjawisko, będące nowoczesną postacią
okultyzmu, jest prawdopodobnie efektem rozterki, jką przeżywa współczesny,
zagubiony człowiek rzucony w zamęt zmaterializowanego świata. Czując się
samotny i opuszczony, z jednej strony łapczywie poszukuje Boga, Jego miłości; a
z drugiej strony-wychowywany w hołdzie dla własnej wolności odrzuca Jego
przykazania. Szuka więc dla siebie „religii” alternatywnej, takiej, w której
epicentrum byłby on sam, a nie Bóg ( pisał o tym Jan Paweł II w swojej książce
Przekroczyć próg nadzieii”)

Podstawą
ideologii New Age jest zastąpienie Boga człowiekiem, któremu przypisuje się
cechy boskie. A więc człowiek sam dla siebie ma być panem, przewodnikiem i
sędzią. Dzięki tzw. boskiej energii, którą trzeba tylko umieć pobudzić do
„życia” osiągnie tzw. „wyższą świadomość, co pozwoli mu wznosić się ponad
wszystko. Jest to związane z głoszoną przez New Age teorią, która mówi, że Bóg
jest nieosobową energią przenikającą wszystko, czyli Bóg jest wszystkim i
wszystko jest Bogiem ( panteizm ).

Sposób na
życie przez „wyznawców” New Age w efekcie pozbawiony jest jakichkolwiek
ograniczeń, zwłaszcza tych norm etycznych, które nakładane są przez Kościół
katolicki.

.

Zapowiedź
Nowej Epoki – „proroctwa” zwolenników ruchu ściśle powiązane są z astrologicznymi
wierzeniami. Wierzą oni, że ostatnie tysiące lat zdominowane były przez znak
Ryb symbolizujący chrześcijaństwo. Era Ryb, która rozpoczęła się z chwilą
nadejścia Chrystusa, zmierza ku końcowi. Nadchodzi natomiast nowy wiek, będący
Erą Wodnika, co ma doprowadzić do upadku chrześcijaństwa i rewolucyjnych zmian
na świecie. Będzie to także okres pokoju i oświecenia, a ludzie będą zdolni porozumiewać się nawet ze zmarłymi.
Jednak zdaniem niektórych New Age-owców przemiany te poprzedzą liczne liczne
kataklizmy i katastrofy. Najwięksi pesymiści uważają nawet, że dojdzie do zagłady nuklearnej.
Później jednak wszystko wróci do normy i zapanuje pokój.

Uważa się, że
pod wpływem ruchu New Age jest dziś większość organizacji feministycznych,
ekologicznych, partii zielonych czy wreszcie działających sekt.