Marek Fabiusz KWINTYLIAN

Marek Fabiusz QUNTILIANUS (
KWINTYLIAN) pochodził z Hiszpanii.
Żył około 42 do 120 roku n.e. Swe wykształcenie zawdzięczał najlepszym retorom.

W 69 roku n.e. jako pierwszy w Rzymie, od cesarza Wespazjana otrzymał etat
publicznego profesora wymowy, opłacanego z kasy państwowej. Stanowisko to
piastował przez dwadzieścia lat. Za swe zasługi przyznano mu tytuł senatora.

W dziele „O wykształceniu mówcy”, w
dwunastu księgach, opisał swe wieloletnie doświadczenia w dziedzinie wychowania.
Określił ideał wychowawczy oraz dał szereg wskazówek pedagogicznych. Radził
rozpoczynać kształcenie dzieci już przed siódmym rokiem życia, ale sugerował
aby nauka odbywała się poprzez zabawę. Zalecał wcześnie kształcić pamięć, gdyż
okres dziecięcy i chłopięcy to najlepsza pora do ćwiczenia tej umiejętności. W
początkowym etapie nauczania radził łączenie nauki pisania i czytania.

Marek Fabiusz Kwintylian był przede
wszystkim stanowczym zwolennikiem wychowania publicznego. Przyznawał nauczaniu
domowemu pewne zalety, które stwarzały większą możliwość uwzględniania indywidualnych cech dziecka oraz ochronę
przed złymi wpływami otoczenia. Otwarcie jednak twierdził, że w szkole
publicznej dzieci uczą się zasad współżycia społecznego, rozwija się w nich
ambicja, która w wieku dojrzałym zaowocować może pięknymi czynami i cnotami
moralnymi. Praca w grupie działa także motywująco na nauczyciela. Kwintylian
nie zalecał tworzenia szkół ze zbyt dużą liczebnością dzieci. Miało to na celu
uniknięcie anonimowości uczniów. Marek Fabiusz nie był także zwolennikiem kar
cielesnych. Uważał, że dzieci trzymane w zbyt dużej dyscyplinie tracą wiarę we
własne siły. Stosowanie kar może być również powodem nienawiści uczniów do
wychowawców. Chciał, aby węzłem łączącym obie strony była miłość.

Kwintylian stawiał
również wymagania nauczycielom. Wymagał od nich umiejętności zniżania się do
poziomu intelektualnego uczniów. Cechować ich miała jasność i zrozumiałość.
Nauczyciel - wychowawca miał zawsze pamiętać, że jest zastępcą rodziców
powierzonych mu dzieci. Dla Kwintyliana ideałem wychowawcy był człowiek moralny
z doskonałą sztuką wymowy, posiadający znajomość literatury, duży zasób
słownictwa, historii, prawa oraz posiadać dobrą dykcję i pamięć. Preferował
naukę języka greckiego w pierwszej kolejności, gdyż język łaciński był językiem
codziennym, łatwiejszym do opanowania.

Dla Marka Fabiusza
Kwintyliana sprostanie tym wszystkim zasadom
i opanowaniu sztuki retoryki było drogą do osiągnięcia wykształcenia.

Rzymska szkoła
retoryczna przygotowywała młodzież do aktywnego udziału
w życiu społecznym. W cesarstwie rzymskim zaczęły dokonywać się zmiany
administracyjne. Ustalenie się wielkiego imperium wymagało konieczności
sprawnego nim zarządzania, a więc olbrzymiego aparatu urzędniczego. Tu dużą
rolę odegrały ideały wychowawcze Kwintyliana, gdzie ogólna wiedza mówcy powinna
zostać uzupełniona wykształceniem prawniczym oraz dobra znajomością spraw życia publicznego.
Opanowana wiedza retoryczno - prawnicza wykorzystywana była przy redagowaniu
różnorodnych pism urzędowych, wydawaniu zarządzeń regulujących bieżące potrzeby
życia.

Sztuka wymowy stosowana
była również przy wygłaszaniu mów mających na celu przekonywanie o słuszności
polityki rzymskiej i różnorodnych decyzji rządu.

Szkoły retoryczne i
stosowane w nich zasady Marka Fabiusza Kwintyliana spełniały bardzo doniosłą
role w szerzeniu kultury rzymskiej wśród podbitych ludów, zdobywaniu
zwolenników panowania rzymskiego i w romanizowaniu poszczególnych prowincji,
szczególnie w zachodnich częściach cesarstwa. Dlatego też państwo popierało
zakładanie szkół elementarnych, średnich i retorycznych we wszystkich stolicach
prowincji oraz w wielu mniejszych miastach. Mimo odmiennych warunków panujących
w poszczególnych prowincjach, szkoły retoryczne w okresie cesarstwa były
całkowicie jednolite. Pobierana nauka dawała swobodę w posługiwaniu się pismem
oraz porozumiewaniu na obszarach imperium rzymskiego. Informacje
rozpowszechniane za pomocą afiszy rozwieszanych w miejscach publicznych
(ten sposób informowania trwał do końca VI w.) były czytelne. Także
w handlu wymiana towarów wymagała oprócz umiejętności pisania i liczenia, umiejętność posługiwania się językiem
zrozumiałym dla kupców i kupujących.

Wszystkie ideały
Kwintyliana wywarły również duży wpływ na późniejszą europejską myśl
pedagogiczną epoki Renesansu.

W czasach imperium
rzymskiego zasady wdrożone przez Marka Fabiusza stanowiły podstawy nauki
retoryki. Szkoły, które je stosowały stały się spoiwem całego cesarstwa, a publiczna do nich dostępność dała podstawy i
realne możliwości integracji społecznej.

Literatura:

1. Pierre
Riche - „Edukacja i kultura w Europie Zachodniej: (VI - VIII w.)”,

2. Maria
Jaczynowska - „Historia starożytnego Rzymu”,

3. Łukasz
Kurdybacha - „Historia wychowania”, tom 1.