KSZTAŁCENIA USTAWICZNE

Posted by nauka on nie., 03/16/2008 - 10:32


1. Wstęp.

2. Cele kształcenia ustawicznego.

3. Kształcenie ustawiczne w polskim systemie oświatowym.

4. Wnioski.

5. Bibliografia.

1. Wstęp.

„Wykształcenie jest inwestycją narodów i
wolnych ludzi we własną przyszłość. To
oświata i szkolnictwo zadecydują o pozycji Polski pośród innych państw.
Wykształcenie określa dziś tożsamość narodu oraz rozwój jego kultury w warunkach otwarcia na
świat. Edukacja jest też najlepszym sposobem wyrównania szans życiowych”.

Exspose’ Prezesa Rady Ministrów Jerzego Buzka Posiedzenie Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej w dniu
11.11.1997r.

2. Cele kształcenia
ustawicznego.

Proces uczenia się i uczeń są
najważniejszymi elementami kształcenia ustawicznego.

Istotę kształcenia ustawicznego
najpełniej wyraża obecnie pogląd mówiący, iż obejmuje ono całe życie człowieka
i służy jego rozwojowi, stanowi to także naczelną zasadę określającą kierunek
współczesnych reform oświatowych dotyczących szkolnictwa powszechnego, zawodowego
i wyższego, a także doskonalenia zawodowego pracujących i oświaty dorosłych,
kształcenia równoległego oraz wychowania w rodzinie i środowisku. Głównym celem
edukacji ustawicznej jest w tym ujęciu wychowanie nowego typu człowieka,
charakteryzującego się twórczym i dynamicznym stosunkiem do życia i kultury,
człowieka, który potrafi doskonalić siebie, zmieniać warunki życia i ulepszać
je dla dobra społeczeństwa.

3. Kształcenie
ustawiczne w polskim systemie oświatowym.

Transformacje ustrojowe, po upadku w
roku 1989 systemu komunistycznego, nastąpiły w obszarze
polityczno-gospodarczym, jak również w sferze świadczeń społecznych jak:
edukacja. Zmiana ustroju państwa musi w sobie zawierać reformę ustroju
edukacji.

Edukacja ustawiczna w reformowanym
systemie oświaty musi tworzyć spójny i trwały element, szczególnie w zakresie kształcenia zawodowego. W
odróżnieniu od obecnie funkcjonującego systemu kształcenie ustawiczne nie musi
odzwierciedlać systemu kształcenia stacjonarnego. Zmiana pokoleniowa powoduje,
że prawie zbędne stanie się kształcenie dorosłych w formach szkolnych na
poziomie szkoły podstawowej czy gimnazjum.

Obserwowana już dziś tendencja do coraz
szerszego wykorzystywania trybu eksternistycznego dla uzyskania świadectwa
ukończenia szkoły pozwala sądzić, że ten sposób zdobywania i uzupełniania
wykształcenia będzie podstawową formułą w nowym systemie.

Dla potrzeb kształcenia dorosłych
szerzej powinny być wykorzystane możliwości kształcenia ustawicznego. Obecnie
rynek edukacyjny wykazuje duży popyt na kształcenie ustawiczne różniące się
czasem trwania, zakresem i potencjalnym poziomem merytorycznym:

¨ odczyty, filmy, wystawy, publikacje;

¨ seminaria, sympozja i konferencje szkoleniowe;

¨ nauczanie na odległość:

- korespondencyjne,

- za pomocą radia i telewizji,

- wspomagane komputerem i przez sieć komputerową,

¨ nauczanie otwarte;

¨ wszechnice akademickie,

¨ kursy, szkolenia:

- specjalistyczne,

- kwalifikacyjne,

- przygotowujące,

¨ szkoły dla pracujących,

¨ studia podyplomowe,

¨ studia doktorancki.

Kształcenie ustawiczne dla placówek
publicznych przewiduje trzy zakresy działania:

1. Umożliwienie
osobom dorosłym podniesienia poziomu wykształcenia ogólnego.

W obszarze kształcenia ogólnego edukacji
ustawicznej formy szkolne uruchamiane
byłyby w zakresie:

a. Trzyletniego liceum profilowanego (ogólnie) w ograniczonym
zakresie – na przykład ze względu na wiek słuchaczy (młodzież do 24 roku życia)
i /lub lokalne uwarunkowania strukturalne (brak kursów przygotowujących do
egzaminów eksternistycznych z zakresu LP).

Kształcenie dorosłych na tym poziomie
powinno odbywać się zasadniczo w formach pozaszkolnych (kursy przygotowujące do egzaminów
eksternistycznych).

b. Dwuletniego liceum uzupełniającego w możliwie szerokim
zakresie dla potrzeb podnoszenia poziomu wykształcenia ogólnego przez
absolwentów szkół zawodowych (także obecnych szkół zasadniczych).

Kształcenie dorosłych na tym poziomie
powinno odbywać się zarówno w formach szkolnych jak i pozaszkolnych (kursy
przygotowujące do egzaminów eksternistycznych). W szczególności formy szkolne
powinny być w tym przypadku szeroko dostępne dla młodzieży między 18 a 24
rokiem życia.

W zakresie kształcenia ogólnego placówki
kształcenia ustawicznego prowadziłyby w formach także przygotowanie do
„poprawki” matury.

2. Umożliwienie osobom dorosłym podniesienia poziomu
posiadanych kwalifikacji (kompetencji) zawodowych oraz nabycie nowych
kwalifikacji (kompetencji).

Nabywanie i podnoszenie kwalifikacji
(kompetencji) zawodowych powinno się odbywać, w zasadzie, w formach
pozaszkolnych. Także w zakresie przewidzianym dla szkoły policealnej.

W projektowanej strukturze szkolnej
niektóre osoby dorosłe (absolwenci liceów) podejmują z założenia naukę w
szkołach policealnych na zasadzie kontynuacji kształcenia. Jednakże wobec
zakładanej ekwiwalencji kwalifikacji (kompetencji) zawodowych nabywanych w
formach szkolnych i kursowych nie ma istotnego powodu dla funkcjonowania tego
typu szkół dla innych osób dorosłych. Te mogą bowiem zdobywać kwalifikacje
(kompetencje), korzystając z różnorodnej oferty kursowej.

3. Umożliwienie tej części młodzieży, która będzie realizowała
obowiązek nauki w formie nauki zawodu (młodociani pracownicy) lub poprzez
uczestnictwo w OHP, uzupełniania wykształcenia ogólnego zawodowego.

W wymienionych wyżej obszarach będą
funkcjonowały placówki publiczne prowadzone głównie przez samorząd powiatowy:
Centra Kształcenia Ustawicznego, Centra Kształcenia Praktycznego, szkoły dla
dorosłych oraz placówki kształcenia ustawicznego prowadzone przez wyższe
uczelnie.

W systemie oświatowym placówkami
najbardziej odpowiednimi dla kształcenia ustawicznego są Centra Kształcenia
Ustawicznego (CKU) i Centra Kształcenia Praktycznego (CKP).

Przyjmując jako zasadę odpłatność w
placówkach kształcenia ustawicznego, koszty ich prowadzenia będą pokryte z
następujących źródeł:

- środki organów prowadzących (w stosunku do niektórych form
szkolnych),

- odpłatność słuchaczy,

- środki pracodawcy,

- środki urzędów pracy,

- sponsoring,

Oświata dorosłych i szkolnictwo
powszechne tworzą całość systemu oświatowego. Zadaniem szkół powszechnych jest
przygotowanie absolwentów do aktywnego udziału w pozaszkolnej pracy oświatowej.
Naturalną tego konsekwencją jest rozwijanie oświaty dorosłych i doskonalenie
samokształcenia, by absolwenci mogli nadal aktywnie i świadomie uczyć się i
rozwijać osobowość.

4. Wnioski.

Współcześnie edukacja ustawiczna stała
się naczelną ideą polityki oświatowej. Uświadomiono sobie bowiem jej
równorzędność z edukacją szkolną w procesie rozwoju i doskonalenia osobowości.
W tym nowym rozumieniu kształcenia ustawicznego wyodrębniono działania i
wartości intelektualne, uczuciowe, estetyczne, społeczne, polityczne. Stworzono
nową integralną wizję działalności oświatowo - wychowawczej.

Kształcenie ustawiczne na każdym
szczeblu edukacji szkolnej, pozwala na pełniejszy rozwój osobowości człowieka
we wszystkich jej sferach.

Umasowienie kształcenia ustawicznego
może przyspieszyć rozwój gospodarczy każdego kraju i poszczególnych regionów
świata, podnosząc zarazem poziom rozwoju społecznego.

Wiedza zdobyta „tu i tam” zespala się
tworząc integralną całość. I tak naprawdę nigdy nie wiadomo ile wiedzy,
jaką/którą wiedzę zdobywa się w szkole a którą w procesie edukacji ustawicznej.

5. Bibliografia.

1. Nowak J., Cieślak A. „Edukacja dorosłych w Polsce i na
świecie”, WP Warszawa 1982r.

2. Kazimierz Wojciechowski „Wychowanie dorosłych” 1973r.

3. Kazimierz Wojciechowski „Pedagogika dorosłych” Warszawa
1962r. PZWS

4. „Projekt reformy systemu edukacji” MEN Warszawa 1995r.

5. J.Półturzycki „Tendencje
rozwojowe kształcenia ustawicznego” PWN Warszawa PWN Warszawa 1981r