Integracja osób starszych i niepełnosprawnych w Dziennym Domu Pomocy Społecznej

Starzenie
się jest naturalnym procesem, który będzie dotyczył każdego człowieka, jeśli
osiągnie wiek nazywany przez demografów poprodukcyjnym.

Granice wiekowe starzenia się
różni autorzy różnie określają od sześćdziesięciu do siedemdziesięciu lat.

W ostatnich latach w Polsce średnia długość życia dla
mężczyzn 66 lat dla kobiet 74 lata, dla porównania w średniowieczu długość
życia wynosiła 30 lat.

W
okresie starzenia ludzie zaczynają się zmieniać są mniej sprawni często
wymagają otoczenia ich opieką.

Należy
i warto wtedy pamiętać, że kiedyś wnieśli oni wiele cennych duchowych,
kulturowych i materialnych wartości do ludzkiego dziedzictwa.

Wiele
również ofiarowali swojej rodzinie, najbliższym i społeczeństwu.

W życiu człowieka wyróżniamy kilka faz następujących po
sobie

- dzieciństwo

- dorastanie

- wiek dojrzały

- starość

Z
upływem lat człowiek przeobraża się fizycznie i psychicznie.

Ważną
przełomową chwilą w życiu każdego człowieka jest zakończenie pracy zawodowej i
przejście na emeryturę. Bywa, że moment ten jest granicą przejścia z wieku
dojrzałego do starości.

W zależności od rodzaju wykonywanego zawodu w Polsce
rozpiętość wiekowa ludzi nabywających prawa do emerytury jest dość duża wynosi
bowiem kilkanaście lat (np. górnik, wojskowy, urzędnik, pracownik socjalny)

Wyznacznikiem
starości w naszej kulturze jest czynnik biologiczny i społeczny.

Nauka,
która zajmuje się problemami ludzi starych to geriatria.

Geriatria
jest medycyną starości i związanych z nią problemami.

Gerontologiem
nazywamy lekarza, socjologa, biologa, psychologa.

Gerontologia jest nauką
międzydyscyplinarną skupiająca specjalistów różnych dziedzin. Rozwinęła się w
XX w.

GERONTOLOGIA
SPOŁECZNA to ważny dział gerontologii, zajmuje się poznawaniem warunków życia i
potrzeb ludzi starszych, dążąc do poprawy tych warunków, zaspokajania ich
potrzeb i aktywizacji społecznej.

W miarę rozwoju nauk medycznych, postępu technicznego,
poprawy warunków życia doszło do wydłużenia długości życia człowieka.

Niesie
to za sobą konieczność rozwinięcia i roztoczenia opieki nad tą grupa społeczną.

Polska
została zaliczona do społeczeństw, w którym bardzo szybko postępuje starzenie
się społeczeństwa. Należy tej grupie społecznej zapewnić odpowiednie środki na
pokrycie emerytur, rent i zasiłków.

Wśród
ludzi starych wiele jest osób niepełnosprawnych, powinno się im zapewnić
odpowiednią pomoc w miejscu zamieszkania w ich środowisku, a w ostateczności
pomoc instytucjonalną.

Czynnikami
determinującymi proces starzenia się są:

sytuacja
demograficzna kraju a w szczególności

1\zaawansowany
proces starzenia społeczeństwa

2\dłuższy
okres trwania życia

3\różnica
długości życia pomiędzy kobietami a mężczyznami

4\migracja
ze wsi do miast.

Biograficzna
(czynniki indywidualne w jakich przebiegało życie człowieka)

1\wojny

2\poziom
życia

3\wykształcenie

4\warunki
pracy

5\sytuacja
w rodzinie i jej tradycji w stosunku do starego człowieka

Dobra sytuacja ekonomiczna jest czynnikiem zapewniającym
ludziom starym poczucie bezpieczeństwa.

Systemy ubezpieczeń społecznych mają gwarantować
bezpośrednie oszczędzanie własnych środków finansowych w okresie aktywności
zawodowej na rzecz zabezpieczenia ekonomicznego w okresie poprodukcyjnym.

System
ten obecnie powstaje w Polsce ale na efekty mogą liczyć osoby, które obecnie
przekraczają próg dojrzałości i podejmują pracę zarobkową.

Ludzie
starzy i
ci, którzy aktualnie są w pełni aktywności zawodowej nie osiągną stanu poczucia
bezpieczeństwa ekonomicznego w czasie kiedy zakończą tą aktywność.

Na utratę zdrowia i sprawności fizycznej w dużym stopniu
mają wpływ choroby w tym tzw. cywilizacyjne.

Skażenie
środowiska, napięcia psychiczne, stabilny tryb życia, złe odżywianie w efekcie
prowadzą do szybszej utraty sprawności fizycznej i intelektualnej ludzi
starych.

Przykładem najbardziej utrudniającym normalne
funkcjonowanie jest choroba zwana miażdżycą. Rozpoczyna się w młodym wieku i
często podstępnie doprowadza w efekcie do zawałów serca, udaru mózgu czy
demencji starczej. Do tej choroby często dołącza cukrzyca, schorzenia
reumatyczne choroba Parkinsona, upośledzenia narządu wzroku i słuchu, co
powoduje utratę zdolności odbierania wrażeń zmysłowych

Aby
zapobiec takim skutkom należy podjąć działania mające na celu zmianę nawyków kulturowych,
żywieniowych i środowiskowych.

Należy
wyrabiać w społeczeństwie konieczność prowadzenia zdrowego trybu życia.

Wprowadzanie
nawyków takiego życia od najmłodszych lat aby efekty były widoczne w starości.

Zmiany
dotychczasowych przyzwyczajeń wymagają wielkiego wysiłku i muszą znaleźć
poparcie w polityce społecznej państwa.

Osoby
starsze zachowujące dobre zdrowie mogą korzystać z wielu nieformalnych
możliwości wsparcia społecznego, takich jak: relacje z krewnymi, stosunki w
grupie znajomych, pomoc sąsiedzka oraz wolontariat.

Świadczenia
formalne dla osób starszych podzielić można na 3 kategorie -wsparcie społeczne
dla osób starszych bez dolegliwości

-świadczenia społeczne dla osób
schorowanych w podeszłym wieku

-opieka długoterminowa w instytucji
stałego pobytu

Świadczenia
na rzecz osób starszych obejmują opiekę środowiskową i pomoc instytucjonalną.

Opieka
środowiskowa:

-usługi
opiekuńcze w domu klienta

-pomoc
w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych

-opieka
higieniczna i pielęgnacyjna,

-dostarczanie
posiłków

-robienie
zakupów

-pomoc
finansowa w formie zasiłku stałego, okresowego, celowego.

-transport

-doradztwo

-ośrodki
wsparcia:

-środowiskowe
domy samopomocy

-domy
dziennego pobytu

-schroniska
i noclegownie

Dzienny Dom Pomocy Społecznej przeznaczony jest zgodnie z
ustawą dla osób starszych, niepełnosprawnych samotnych, potrzebujących
wsparcia. D.D.P.S zapewnia swoim pensjonariuszom 8-godzinny pobyt, w tym
zaspakaja ich potrzeby bytowe, świadczenia higieniczne, opiekuńcze, terapię
zajęciową, psychologiczną. Realizuje potrzeby pensjonariuszy w zakresie potrzeb
kulturalnych, rekreacyjnych, towarzyskich. Działania zmierzają do zaspokojenia
potrzeb osób starszych i niepełnosprawnych związanych z ich uaktywnieniem i
integracją społeczną. Zapewnia pensjonariuszom opiekę oraz posiłki. Do
Dziennego Domu wymagane jest skierowanie-decyzja wydana przez Punkt Terenowy
Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej właściwy dla miejsca zamieszkania. Po
złożeniu niezbędnych dokumentów \np.: odcinek renty, emerytury\,
potwierdzających sytuację materialną osoby starającej się o pobyt w Ośrodku,
pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania i
podejmuje decyzję o przyznaniu miejsca.

Rodzaj oferowanych usług:

-zapewnienie
pobytu i całodziennego wyżywienia na miejscu

-posiłki
na wynos donoszone przez opiekunki

-usługi
higieniczne np:natrysk, usługi pralnicze

-terapia
zajęciowa

-rehabilitacja
ruchowa

-porady
i wsparcie psychologiczne

-uczestnictwo
w grupach wsparcia i samopomocowych

-uczestnictwo
w kółkach zajnteresowań

\muzyczno-wokalne,
dyskusyjne, krzyżówkowiczów, literackie, robótek

ręcznych,
przyrodnicze, sportowo-rekreacyjne

Cel
terapii prowadzonej w DDPS – to głównie podniesienie aktywności pensjonariuszy
i zintegrowanie ich w naszym i lokalnym środowisku.

Terapia
w sposób pozytywny działa na człowieka, to głównie dzięki niej nastawienie do
świata i ludzi życie pensjonariusza ulega diametralnej przemianie. Człowiek
niepełnosprawny nie odczuwa ta boleśnie swojej odmienności, ma poczucie, że
jest także pełnowartościową osobą, która jeszcze może coś zaoferować światu.

Terapia
zajęciowa sprawia, że problemy ludzi starych, chorych ulegają zmniejszeniu.
Udział w zajęciach terapeutycznych umożliwia podopiecznemu zaistnienie i
integrację ze środowiskiem.

Warunki
jakie muszą być spełnione aby terapia zajęciowa mogła osiągnąć swój cel:

- uczestnictwo
dobrowolne

- mobilizacja i
odpowiednie zainteresowanie

- musi uwzględniać
preferencje podopiecznego, jego wiek, płeć, poprzedni zawód, stan fizyczny,
psychiczny, rodzaj choroby.

Terapię
zajęciową dzielimy ze względu na sposób jej prowadzenia:

1/
terapię przyłóżkową – gdy mamy do czynienia z osobą w pozycji leżącej,

2/
terapię warsztatową – wtedy gdy pacjenci schodzą do pracowni terapii

zajęciowej,

3/
terapię gospodarczą – w przypadku gdy uczestniczą w życiu gospodarczym

ośrodka.

Pensjonariusze
mogą sami decydować o wyborze terapii w której wyróżniamy:

- kinezyterapie –
leczenie ruchem

- ergoterapie – leczenie
pracą

- artoterapie – czyli
leczenie sztuką

- terapia rozrywkowa
(zabawa) leczenie poprzez gry i zabawy.

Często stosowana terapią w ośrodkach wsparcia jest
biblioterapia, która polega na leczeniu poprzez słowo pisane. Zaleca się ją
osobom starszym, które dzięki obcowaniu z książką poznają piękno życia,
odrywają się od kłopotów i smutków.

Specjalną terapię serwuje się osobom starszym z demencją
jest to terapia orientacyjna, przez którą rozumie się orientowanie w czasie i
przestrzeni. Do tego celu służą nam, aktualna gazeta, kalendarz, album ze
zdjęciami, audycje telewizyjne.

Logoterapia – czyli terapia duchowa wśród ludzi starszych
znajduje wielu zwolenników, polega ona na podejmowaniu tematów duchowości
człowieka pobudzając do głębszego zastanowienia nad sobą i światem. Podejmuje
ona pytania o istnieniu Boga, o sens życia, wywołuje chwile refleksji nad
przemijającym życiem.

Muzykoterapia czyli leczenie człowieka muzyką polega na
słuchaniu przez ludzi odpowiednio dobranych utworów muzycznych, które mają
działanie terapeutyczne

Utwory
powinny być dobrane stosownie do schorzeń i wrażliwości osób biorących udział w
muzykoterapii. Stosowanie tego typu terapii wymaga od prowadzącego określonej
wiedzy i materiałów.

Pantomima est to forma wyrażania siebie, swego stosunku do
innych za pomocą mimiki – gestów bez słów.

Pantomima
w wykonaniu pensjonariuszy jest bardzo prosta, może wydawać się trudna lecz należy pamiętać, że niesie ona ze
sobą duże wartości terapeutyczne.

Zadanie
do przedstawienia podpowiada prowadzący bądź pensjonariusze np.:

moje ulubione zajęcie

rozmowa przez telefon

chodzenie po schodach.

Wybrana
osoba odtwarza określony temat, pozostali próbują odgadnąć co ona chce pokazać.
Jedną z tych form są kalambury. Przedstawiać można również za pomocą pantomimy
znanych przysłów czy powiedzeń.

Pomysły
podpowiada życie.

Należy
jednak pamiętać że muszą one być dostosowane do możliwości podopiecznych ich
oczekiwań i ich propozycji.

Dzienny Dom Pomocy Społecznej
jest lokalnym ośrodkiem wsparcia powołanym do świadczenia usług opiekuńczych.

Przeznaczony jest dla osób samotnych, które z powodu wieku,
choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione.

Z Dziennego Domu Pomocy Społecznej mogą także korzystać
osoby, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy
zapewnić /art.17, art. 21 ustawy o pomocy społecznej/.

Każdy klient dziennego domu jest traktowany indywidualnie i
podmiotowo. Jest realizatorem i współautorem procesu aktywizacji. Ma wpływ i
możliwość wyboru z ofert proponowanych przez terapeutę.

Na rodzaj zajęć mają wpływ zainteresowania,
i indywidualne możliwości podopiecznych oraz warunki, jakie może zaoferować dom
w tym właściwe przygotowany personel. Bardzo ważną role odgrywają relacje
pomiędzy pracownikami domu a jego rezydentami powinny one budzić zaufanie,
bezpieczeństwo i akceptacje.

Bibliografia

1. K.Wiśniewska – Roszkowska: „Rewitalizacja i
długowieczność” Poznań 1990.

2. K.Wiśniewska – Roszkowska: „Gerontologia dla pracowników
socjalnych” P.Z.W.L. Warszawa 1982

3. W.Pedlich: „Ludzie starzy” Centrum Rozwoju Służb
Społecznych Warszawa 1996

4. L.Frąckiewicz, B.Żakowska – Wachełko: „300 wiadomości o
starości” Śląski Instytut Naukowy PAN Katowice 1987

5. E.Skorupa:„Integracja” W:„Tacy Sami” Ogólnopolski
Miesięcznik dla Niepełnosprawnych Nr ½ Wrocław 1994

6. Dz. U. Nr 100 -
Ustawa z dn. 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity).