Parazytologia jest nauką o pasożytnictwie i pasożytach.
Pasożytnictwo jest antagonistycznym zjawiskiem biologicznym, w którym osobniki
jednego gatunku, pasożyty wykorzystują osobniki innego gatunku, żywicieli, jako
źródło pokarmu, wyrządzając im przy tym szkody.

Pasożyt może
działać szkodliwie na żywiciela jako czynnik mechaniczny, chemiczny oraz jako
złożony czynnik biotyczny.

Działanie
mechaniczne pasożyta polegać może na uszkodzeniu skóry, ściany jelita lub
kosmyków jelitowych, erytrocytów, komórek układu siateczkowo-śródbłonkowego,
tkanki mięśniowej albo takich narządów miąższowych, jak wątroba, płuca, nerki i
mózg. Szkodliwość chemiczna objawia się toksycznym lub alergicznym
oddziaływaniem na żywiciela, pochodzącym od substancji wydzielanych przez
pasożyta, jako produktów ich przemiany materii za życia lub po obumarciu. Z
charakterem toksyczności związku chemicznego związane są typowe objawy
chorobowe, jak stan zapalny, rozszerzenie naczyń, hamowanie krzepnięcia krwi, niszczenie
erytrocytów (anemia), błony śluzowej i tkanek, a w skrajnych przypadkach skaza
krwotoczna, zaburzenia nerwowe i ogólne. Niezależnie od tego pasożyt pozbawia
żywiciela substancji odżywczych i witamin. Dla dziecka owe substancje są
konieczne, by mogło one rozwijać się prawidłowo.

Czynność
biotyczna pasożytów wiąże się z możliwością pobudzenia tkanek żywiciela do
nadmiernego wzrostu, przeradzającego się niekiedy w tkankę nowotworową, z
nosicielstwem zarazków chorobotwórczych, z obecnością drobnoustrojów w
przewodzie pokarmowym, które sprzyjają rozwojowi pasożytów i czasem wzmagają
ich zjadliwość.

Cechą
pasożytnictwa jest najczęściej chorobotwórczość, chociaż zdarza się, iż żywiciel nie choruje wskutek wieloletniego
przystosowania się, pozostając jednak nosicielem pasożytów.

Pierwotniaki są
jednokomórkowcami różniącymi się od bakterii różnorodnością form i posiadaniem
jednego lub więcej jąder. Oprócz Balantidium, które jest dostrzegalne gołym
okiem, wszystkie inne są mikroskopijnej wielkości. Wewnątrz zróżnicowanej
cytoplazmy znajdują się organelle, które umożliwiają im wykonywanie
najrozmaitszych czynności. Poruszają się za pomocą wici lub rzęsek, albo jeśli
są pozbawione specjalnych organelli ruchu, przez przelewanie protoplazmy i
tworzenia pseudopidów.

Chorobotwórcze
działanie niektórych rodzajów polega na czynnym procesie wświdrowania się przez
skórę, rozmnażania się w komórkach krwi i nabłonkach oraz wydzielaniu
substancji enzymatycznych, działających toksycznie. Wśród pierwotniaków
istnieje szereg gatunków, które po wniknięciu do organizmu przystosowują się do
współżycia i nie wywołują choroby.

Chciałabym opisać
trzy choroby pasożytnicze wywołane wniknięciem do organizmu pierwotniaka:
Lamblioza, Pneumocystodoza, Toksoplazmoza. Dlaczego właśnie te? Przecież jest
wiele innych, znacznie groźniejszych chorób, jak np. pierwotne amebowe
zapalenie opon i mózgu, które zwykle kończy się tragicznie. Jednak dlatego
zdecydowałam się na w/w choroby, ponieważ są najczęściej spotykane u naszych
polskich dzieci.

Lamblioza. Rodzaj Lamblia do
klasy wiciowców pasożytujących czasem w jelitach.

Lamblia
intestinalis lub Giardia lamblia została wykryta przez polskiego internistę
Lambla w 1859 r.

Trofozoit (
postać wegetatywna występująca u człowieka ), jest dwubocznie symetryczny,
gruszkowaty, długości 10-20 mm., spłaszczony
od strony brzusznej, wypukły od strony grzbietowej. Na stronie brzusznej
znajduje się ssawka, za pomocą której pasożyt przyczepia się do ściany jelita
małego gospodarza. W ssawce tej są umiejscowione dwa leżące obok siebie,
owalne, podobne do oczu ziarna, a nad nimi ciałka bazalne, z których wychodzi
osiem wici. Lamblia rozmnaża się przez podział podłużny. Pokarm pobiera przez
absorpcję całą powierzchnią ciała.

Cysty pasożyta
zawierają cztery jądra, skupione w przedniej części owalnej komórki i otoczone
błoną jądrową.

Pierwotniak jest
mało patogenny lub wcale nie wywołuje zakażenia. Znane jest nosicielstwo. Cysty
można znaleźć w dużej ilości w kale ludzi zdrowych. Jeśli namnoży się ich dużo
w jelitach, może dojść do lambliozy, do zaburzeń i zapalenia błon śluzowych
dwunastnicy i jelita czczego, co powoduje wystąpienie ostrych lub przewlekłych
biegunek. Kał może być wodnisty lub uformowany, o zapachu gnilnym. Mogą
wystąpić objawy ogólne: zmęczenie, utrata masy ciała, bóle brzucha, wzdęcia.
Prawdopodobnie następuje zaburzenie wchłaniania tłuszczu lub mechaniczne drażnienie przewodu pokarmowego. Jeśli lamblie
dostaną się do dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego, może wystąpić zapalenie
tych narządów.

Diagnostyka
sprowadza się do sporządzenia preparatów z bardzo świeżych kałów i treści
dwunastnicy. W płynnym kale znajdują się trofozoity lub cysty, w kale
uformowanym – tylko cysty. Żywe trofozoity poruszają się charakterystycznym
tanecznym ruchem. W leczeniu stosuje się metronidazol (Flagyl ).

Lamblioza
występuje głównie u dzieci i jest najczęstsza wśród zakażeń pasożytniczych.
Częstość zakażenia w Polsce u dzieci wynosi 25-50%. Inwazja szerzy się drogą
pokarmową lub kontaktową, zachorowania są sporadyczne lub epidemiczne, w
środowiskach dziecięcych.

Pneumocystodoza jest wywołana
przez Pneumocystis carinii, pasożyta płuc człowieka i zwierząt, który został
wykryty przez Delanowe w 1912 roku.
Najczęściej zakaża on niemowlęta, szczególnie wcześniaki, jak również
dzieci niedożywione, czasem osoby
starsze, wywołując u nich śródmiąższowe plazmatyczno-komórkowe zapalenie płuc.
Śmiertelność wśród wcześniaków dochodzi do 80%. Pierwotniak ma wymiary 1,5 do 2
mm. Otoczony jest
grubą otoczką mukopolisacharydową. Jądro położone jest ekscentrycznie. W
cystach znajduje się osiem pierwotniaków otoczonych wspólną otoczką. Zakażenie
szerzy się drogą kropelkową. Pierwotniaki wydzielają się z dróg oddechowych w
śluzowej wydzielinie podczas kaszlu. Okres wylęgania wynosi 12 miesięcy.
Charakterystyczne objawy choroby to: duszność, sinica, przyspieszenie oddechu,
przyspieszenie czynności serca, duszący kaszel z wydzielaniem obfitej, gęstej
wydzieliny. Badaniem fizycznym i radiologicznym stwierdza się dyskretne zmiany,
pozostające w dysproporcji ze złym stanem dziecka. Rokowanie jest poważne i
może skończyć się tragicznie zwłaszcza, gdy leczenie jest wdrożone zbyt późno.

Toksoplazmoza jest wywołana
przez Toxoplasma gondii, pierwotniaki należące do klasy Sporozoa, wykrytego
przez Nicolle`a i Manceau w 1908 roku.

Pierwotniak jest
ruchliwym jednokomórkowcem o kształcie rondla, o jednym końcu ostrym, a drugim
zaokrąglonym. Wielkość komórki wynosi od 4 do8 mm. Zawarte jest w niej jedno jądro okrągłe. Komórki są nieurzęsione,
ale poruszają się ruchem rotacyjnym w temperaturze 37° C. Pierwotniak
ten jest pasożytem wewnątrzkomórkowym.

U ludzi
pierwotniak ten jest przyczyną toksoplazmozy. Pasożyt wnika do komórki dzięki
własnym enzymom, nie wytwarza żadnych toksyn, jego chorobotwórczość jest
spowodowana samym rozmnażaniem się w tkance.

Postacią
inwazyjną dla człowieka są sporozoity zawarte w oocystach, znajdujących się w
ziemi zanieczyszczonej kałem zarażonego kota. To właśnie kot jest źródłem
zakażenia dla człowieka.

Toksoplazmoza
występuje w postaci wrodzonej i nabytej. W formie wrodzonej płód zaraża się od
matki, niemowlę przychodzi na świat z wodogłowiem, zapaleniem siatkówki i
naczyniówki oka, z ogniskami w mózgu, zapaleniem opon mózgowych i niedorozwojem
psychicznym. Czasem spotyka się postać jelitową z żółtaczką, biegunką,
powiększeniem śledziony i wątroby. Niekiedy objawy choroby mogą wystąpić w
kilka dni lub nawet kilka tygodni po urodzeniu. Choroba ta jest prawie zawsze
nieuleczalna. Jeśli zakażenie wystąpiło we wczesnym okresie ciąży, może dojść
do obumarcia płodu.

Toksoplazmoza
nabyta może przebiegać w czterech postaciach: pod postacią obrzęków węzłów
chłonnych (jest to najlżejsza postać choroby), wysypkowej, oponowej, ocznej.

Objawy kliniczne
są mało charakterystyczne, dlatego zachodzi potrzeba laboratoryjnego
potwierdzenia rozpoznania.

Profilaktyka
polega na unikaniu spożycia surowego mięsa szczególnie przez kobiety ciężarne i
na szczególnej ostrożności w pielęgnowaniu chorych zwierząt, zwłaszcza kotów.
Wszystkie kobiety ciężarne powinny być przebadane w kierunku toksoplazmozy i
przy podejrzeniu pierwotnego zakażenia poddane leczeniu bez względu na
zaawansowanie ciąży.

Robaki
pasożytnicze należą do dwóch grup: robaków płaskich, zwanych płazińcami, oraz
robaków obłych, zwanych obleńcami. W zależności od form rozwojowych pasożyta,
wyróżnia się żywiciela ostatecznego, w którym bytuje pasożyt dojrzały, oraz
żywiciela pośredniego, w którym rozwija się postać larwalna. Szkodliwość
pasożytnictwa zależy od: 1)liczby pasożytów (przebieg małej inwazji może być
bezobjawowy ),2)gatunku robaka, 3)osobniczych właściwości i wieku człowieka
(dzieci są bardziej wrażliwe na niektóre inwazje), 4) uszkodzeń mechanicznych,
zatruwania organizmu produktami przemiany materii, wywołania reakcji
alergicznych oraz zubożenia organizmu żywiciela w istotne dla życia substancje,
co powoduje niekiedy ich niedobory.

Z wyjątkiem
włośnicy, właściwie wszystkie inne robaczyce dają podobny zespół objawów
chorobowych.

Występują:

1)objawy ze strony przewodu pokarmowego:

- zmiana łaknienia (brak
apetytu lub nadmierny głód),

- apetyt spaczony
(nadmierny na potrawy kwaśne lub słodkie),

- nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka lub zaparcia
stolca.

2)objawy ogólne: osłabienie, nie przybieranie na wadze, czasem
chudnięcie, bladość, sińce pod oczami.

3) objawy typu nerwicowego: nadmierna pobudliwość lub apatia,
zgrzytanie zębami, zawroty głowy, nierzadko pobolewanie głowy, u dzieci czasem
drgawki.

4) objawy uczuleniowe: zmiany skórne i swędzące wysypki, obrzęki
alergiczne.

5) zwiększona liczba leukocytów kwasochłonnych.

Choroby wywołane przez robaki obłe:

Owsica jest szeroko rozpowszechnioną , najczęściej
występującą robaczycą, zwłaszcza wśród dzieci. Wywołuje ją owsik, niewielki
nicień (5-10mm) przypominający nitkę bawełny. Owsik bytuje w końcowym odcinku
jelita cienkiego, w wyrostku robaczkowym i jelicie grubym. Zarażenie następuje
przez połknięcie jaj inwazyjnych od osób zakażonych lub od siebie
(autoinwazja). Jaja pasożyta mogą znajdować się w kurzu, na rękach, za
paznokciami. Zarażenie następuje bardzo łatwo. Jajo staje się inwazyjne po 2-4
godzinach od złożenia, cykl rozwoju pasożyta wynosi 4-6 tygodni.

Samica wydala
jaja kształtu owalnego w okolicy odbytu, skąd wskutek swędzenia i drapania się
rękami zostają przenoszone na pokarmy, a z nimi do ust i żołądka. Choroba
wywołana owsikami (owsica) jest trudna do leczenia, szczególnie u dzieci, jeśli
ktoś stale nie może czuwać nad ich higieną osobistą. Owsica rzadko przebiega
bezobjawowo, a z reguły wywołuje u dzieci przykry swąd odbytu, szczególnie w
nocy, moczenie nocne i zaburzenia układu nerwowego pod wpływem substancji
toksycznych, produkowanych przez owsiki. Wynikiem tego działania jest
bezsenność, pobudliwość, bóle głowy, rozdrażnienie, brak łaknienia, niechęć do
wysiłków fizycznych i umysłowych. Owsiki mogą być przyczyną zapalenia wyrostka
robaczkowego, a u dziewczynek – zapalenie pochwy,

Glistnica . Czynnikiem
wywołującym jest glista ludzka- nicień pasożytujący w jelicie cienkim
człowieka. Około ¼ ludności świata jest zarażona glistą ludzką. W Polsce glista
pasożytuje u około 2% populacji, w największej liczbie u dzieci w wieku 3-10
lat. Długość glisty mieści się w przedziałach 15-20 cm, samica jest zawsze
większa i znosi charakterystyczne, okrągłe lub owalne jaja, wytwarza ich około
200 000 sztuk. Wydostają się one wraz z odchodami ludzkimi do kanalizacji lub
otwartego otoczenia. Z jaj połkniętych z pokarmem, z surowymi jarzynami lub
owocami, które rosną na ziemi nawożonej ludzkimi fekaliami – wylęgają się w
jelicie cienkim larwy, które penetrują ścianę jelita, dostając się do
krwioobiegu i wędrując następnie do wątroby, serca, płuc – siedliska ich
dalszego rozwoju. Z płuc wędrują poprzez oskrzela i oskrzeliki do tchawicy i
gardzieli, a przez przełyk zostają wtórnie połknięte. Podczas tej wędrówki,
zanim larwy dotrą znów do jelita, spowodować mogą poważne zaburzenia w
organiźmie , polegające m.im, na zaczopowaniu naczyń krwionośnych i pęcherzyków
płucnych. Charakterystyczna jest leukocytoza z eozynofilią, gorączka, kaszel,
zahamowanie rozwoju fizycznego i umysłowego dzieci (działanie toksyczne),
wysypki zapalne spojówek, napady dychawicy oskrzelowej (działanie alergiczne).
Glisty podrażnione kwaśnymi, ostro przyprawionymi pokarmami, mogą skupić się,
co prowadzi do mechanicznej niedrożności.

Trichocefałoza (włosogłówczyca) jest wywołana przez
Trichocephalus trichiurus (włosogłówka ludzka). Pasożyt ten, to nicień bytujący
w jelicie grubym człowieka, żyjący 3-5 lat. Długość pasożyta wynosi 3-5cm.

Przednią część
ciała włosogłówka przyczepia do błony śluzowej jelita grubego. Samica produkuje
dziennie 200 jaj rozwijających się do stadium larwy w glebie. Inwazyjne larwy
osiedlają się w jelicie krętym, a po kilku tygodniach lub miesiącach przechodzą
do jelita grubego. W jelicie grubym w miejscach odpowiadających przyczepieniu się pasożytów powstają
wybroczyny, nacieki komórkowe, ubytki w błonie śluzowej. Zmiany są rozległe i
głębokie, zwłaszcza u dzieci, co prowadzić może do zapalenia błony śluzowej jelita
z owrzodzeniami .

W Polsce, wobec
mniejszego nasilenia inwazji, przebieg jest często bezobjawowy lub z
przewlekłym zaparciem, wzdęciami i bólami brzucha. Niekiedy dołączają się
objawy alergiczne, zwłaszcza w postaci wysypek skórnych, lub zwiększa się pobudliwość nerwowa. W inwazjach
intensywnych spostrzega się uporczywą biegunkę z zaawansowanym zespołem
odwodnienia.

Inwazja
włosogłówki zajmuje w Polsce wśród robaczyc jelitowych drugie miejsce i wynosi
średnio 3,5% populacji, ale wśród dzieci z województw wschodnich kilkakrotnie
przekracza średnią krajową. Zarażenie następuje, podobnie jak w glistnicy,
głównie przez spożywanie jarzyn hodowanych w glebie nawożonej wydalinami
ludzkimi. Bezpośredniego zarażenia od człowieka nie bierze się pod uwagę, gdyż
jaja wydalane z kałem nie są inwazyjne; dojrzewanie ich w ziemi trwa w naszym
klimacie 1-4 miesiące.

Włośnica
lub trichinoza. Chorobę tę
wywołuje włosień kręty; dojrzały samiec osiąga długość 1,5 mm, a samica 3-4 mm.
Otorbione larwy pasożyta, spożyte wraz z surowym lub półsurowym mięsem, pod
działaniem soków trawiennych tracą łącznotkankową otoczkę, przekształcają się w
dwunastnicy i górnym odcinku jelita cienkiego w postacie dojrzałe. Po kopulacji
samice wnikają w błonę śluzową i rodzą wielkie ilości żywych, nitkowatych larw
o grubości 5-6 mm., które układ
chłonny dostają się do krwioobiegu. Po fazie jelitowej następuje faza
uogólnionej inwazji. W jej końcowym etapie duża część pozostałych przy życiu
pasożytów osiedla się w mięśniach, narządach wewnętrznych i ośrodkowym układzie
nerwowym. Tutaj larwy zwijają się, tworzy się wokół nich torebka, w której mogą
pozostać żywe (choć nie aktywne) przez szereg lat. Część z nich ginie i ulega
zwapnieniu. Człowiek zaraża się zjadając surowe lub półsurowe mięso świń i
dzików, pochodzące z dzikiego uboju. Także wędliny wędzone w zbyt niskiej
temperaturze mogą być niebezpieczne. Zachorowania są zwykle rodzinne, o
przebiegu ciężkim na skutek masywnej inwazji. Zdarzają się również epidemie,
szerzące się przez przetwory mięsne zawierające na ogół mało włośni, a przebieg
choroby jest przeważnie lekki lub poronny.

W okresie inwazji jelitowej brak
jest wyraźnych objawów lub są one krótkotrwałe i charakterystyczne. Występują
mdłości, wymioty, wodne stolce, bóle brzucha. Wraz z inwazją uogólnioną pojawia
się gorączka, czasem z dreszczami, obrzęki powiek i tkanki oczodołowej, często
obrzęki twarzy, przekrwienie i wybroczyny spojówkowe, nasilające się szybko
bóle różnych grup mięśni, dotkliwe zwłaszcza przy ruchach i ucisku. Na skórze
mogą być widoczne wykwity wysypkowe różnego typu, przypominające wysypkę w
płonicy, odrze, różyczce, a także wybroczynowe i pokrzywkowe. Pod paznokciami
spotyka się linijne wybroczyny, tzw drzazgi włośnicze. W ciężkich przypadkach
występują objawy ze strony układów: oddechowego, krążenia i ośrodkowego układu
nerwowego, które mogą być przyczyną zgonów.

Choroby
wywołane przez robaki płaskie.

Tasiemczyce mają kształt
wydłużonej, płaskiej tasiemki czy wstążki. Składają się z małej główki
zaopatrzonej w narządy czepne, krótkiej szyjki i przeważnie licznych członów.
Pokarm pobierają całą powierzchnią ciała na drodze osmozy. Mają dość dobrze
rozwinięty układ wydalniczy i najlepiej rozwinięty układ rozrodczy, przy czym w
każdym członie znajduje się narząd męski i żeński (obojniactwo) . dojrzałe
człony wypełnione dużą ilością jaj, odrywają się od wstążki tasiemca i są
wydalane z kałem. Dalszy rozwój do postaci inwazyjnego wągra odbywa się w
żywicielu pośrednim, głównie w mięśniach, ale także w wątrobie, w mózgu i
innych narządach. Wągier ma kształt pęcherzyka i zawiera płyn oraz główkę.
Choroba wywołana przez wągry nazywa się wągrzycą. W Polsce poważniejsze
znaczenie mają choroby wywołane przez tasiemca nieuzbrojonego i uzbrojonego.

Zakażenie tasiemcem nieuzbrojonym
następuje w wyniku spożycia surowego mięsa wołowego zawierającego tzw, wągry,
czyli larwowe postacie tasiemca.

Prawie połowa ludzi zarażonych
tasiemcem nie zgłasza żadnych skarg i ze zdziwieniem stwierdza ,,taśmowate
twory” w kale. U pozostałych ludzi zwłaszcza dzieci wystąpić mogą bóle brzucha,
nudności, okresowe wymioty oraz nadmierne łaknienie, osłabienie, utrata masy
ciała. Rzadko obserwuje się objawy alergiczne oraz swąd odbytu.

Natomiast tasiemiec uzbrojony ma
główkę uzbrojoną w haki. Zakażenie następuje w wyniku spożycia surowego mięsa
wieprzowego zawierającego wągry. Podkreślić należy, że w przypadku połknięcia jaj tasiemca
uzbrojonego człowiek może stać się żywicielem pośrednim i w jego tkankach
umiejscawia się postać larwowa (wągry), których wzrost powoduje ucisk i zmiany
zapalne w sąsiadującej tkance. Jeśli dotyczy to mózgu lub oka, prowadzić może
do zgonu lub utraty wzroku.

Świeżb jest to pasożytnicza choroba zakaźna wywołana
przez roztocze zwane świerzbowcem ludzkim. Tylko samiczka wnika w naskórek.
Zapłodniona na powierzchni skóry drąży nory i korytarze w naskórku w którym
składa jaja. Z jaj wylęgają się larwy, które przedostają się na powierzchnię
skóry. Drążenie wywołuje znaczne swędzenie skóry, zwłaszcza w nocy. Chorzy drapią
się i dochodzi do wtórnych zakażeń ropnych i spryszczenia.

Źródłem
zakażenia jest człowiek, droga zakażenia kontaktowa. Zakażenie najczęściej
występuje w środowiskach dziecięcych i rodzinnych. Świerzb umiejscawia się na
bocznych powierzchniach palców rąk w fałdach międzypalcowych, w okolicach
nadgarstków, zgięciach łokciowych, w okolicach pępka, narządów płciowych i na
pośladkach. U dzieci często występują również wykwity na dłoniach i podeszwach.

Wszawica są to zmiany skórne wywołane przez wszy ludzkie.
Występuje we wszystkich regionach świata, zwłaszcza u dzieci przedszkolnych,
szkolnych i młodzieży. Odróżnia się u dzieci wszawicę głowową i odzieżową .
Wszy żywią się krwią ludzką, a przez ukłucie powodują na skórze grudki lub
bąble pokrzywkowe i   bardzo nasilony świąd. Wszy głowowe atakują skórę
głowy, zwłaszcza potylice głowy i skronia. Na skórze obserwuje się liczne
grudki, bąble, ślady zadrapań i strupy.
Zwykle dochodzi do wtórnych zakażeń ropnych.

Wszy
odzieżowe są przyczyną licznych zadrapań, bąbli pokrzywkowych i

grudek na tułowiu, zwłaszcza w miejscach przylegania fałdów
ubrań i szwów bielizny. W miejscach zadrapań powstają nadżerki, strupki i
drobne blizny. Przy długotrwałej wszawicy odzieżowej tworzą się
charakterystyczne brunatne przebarwienia skóry. Często dołączają się zmiany
ropne i wypryskowe. Trzeba również pamiętać, że wesz odzieżowa jest
przenosicielem duru plamistego oraz gorączki powrotnej.

Jak zawsze
przy chorobach, najskuteczniejsze są środki profilaktyczne, zapobiegające
rozwojowi i szerzeniu się zarażeń. Każda osoba wychowująca dziecko, czy to
będzie matka, wychowawca lub nauczyciel powinni sięgać do źródeł, czasopism, by
poznać drogi wtargnięcia pasożytów. Powinni również być świadomi jak wielkie
zniszczenia w organiźmie małego dziecka mogą spowodować pasożyty. Ważne jest,
by przy pierwszych objawach choroby udać się z dzieckiem do specjalisty. Wielu
ludzi bagatelizuje sprawę, myśląc , że objawy same ustąpią, jeszcze inni
wstydzą się przyznać , że ich dziecko jest nosicielem różnych pasożytów.
Dlaczego tak się dzieje? Przecież powinniśmy być ludźmi oczytanymi,
tolerancyjnymi, jednak w nas nadal tkwi ignorancja i wstyd. Przez to wiele
dzieci cierpi, nie są leczone lub zbyt późno przyprowadzane do lekarzy. Wówczas
potrzebna jest hospitalizacja, długi okres leczenia, a można by tego uniknąć,
posiadając choć minimum chęci popartej naszą świadomością i odrobiną wiedzy
merytorycznej.