Odpowiedz

Socjotechnika

Socjotechnika
jest próbą praktycznego podejścia do socjologii, traktowana bywa jako
dyscyplina odrębna lub jako jedna z możliwych funkcji tej nauki. Przez
socjotechnikę rozumie się zespół ogólnych zaleceń dotyczących tego, jak przy
uwzględnieniu istniejących ocen społecznych dokonywać świadomie przekształceń
po to, aby osiągnąć zamierzone społecznie cele.

Pionierami koncepcji socjotechnik byli myśliciele XX wieku. I tak
L.Petrażycki rozwijał idee polityki prawa, to jest nauki węższej niż socjotechnika,
zajmującej się tym, w jaki sposób za pomocą środków prawnych dokonywać
racjonalnych zmian życia społecznego. Jego myśl rozwijał R.Pound na gruncie
amerykańskim. W.Lenin zajmował się socjotechniką rewolucji formułując zalecenia
mówiące o tym, jak dokonywać przekształceń w ramach wielkich struktur
społecznych. G.Myrdal podejmował problem rozwiązywania konfliktów społecznych
przez użycie świadomej wiedzy socjologicznej. On też a później K.Popper
rozpowszechniali rozmaite dyrektywy socjotechniczne i przyczynili się do
podjęcia analizy i refleksji dotyczących socjotechniki jako takiej. Na gruncie
polskim socjotechniką zajmował się St. Ossowski.

Obecnie refleksja socjotechniczna zwraca się ku czterem głównym
rejonom życia społecznego: prawo, problematyka władzy, środki masowego
oddziaływania i wychowanie.

Problematyka socjotechniczna może dotyczyć małych grup i wielkich
struktur.

O ile socjotechniczne
oddziaływanie na małe grupy jest stosunkowo łatwo sprawdzalne o tyle
skuteczność socjotechnicznego oddziaływania na wielkie struktury jest bardzo
złożona.

Można wyróżnić trzy
podstawowe sposoby patrzenia na socjotechnikę:

1. z punktu widzenia zaradności
zbiorowej
, tej, która faktycznie w życiu społecznym funkcjonuje oraz tej ,
która powinna być stosowana. Wyróżniamy tu zaradność zastaną i zaradność
funkcjonalną.

2. z punktu widzenia organizacji
życia naukowego
w zakresie nauk społecznych uwzględniając zagadnienia
dotyczące organizacji badań naukowych ich stosunku do społecznego
zapotrzebowania na wyniki analiz, itd.

3. z punktu widzenia klasyfikacji
nauk
żeby wprowadzić ład w nagromadzone doświadczenia porządkowanie
refleksji i badań naukowych.

Te trzy sposoby powodują rozmaite konsekwencje metodologiczne i
teoretyczne.

Rozbudowując socjotechnikę brano pod uwagę jej dwa aspekty:
teoretyczny i metodologiczny z położeniem akcentu na ten drugi.

Socjotechnika rozwijając się pokonywała rozmaite trudności
wynikające z własnych twórczych poszukiwań metodologicznych i merytorycznych
oraz z dyskusji, jaką toczy z innymi naukami pokrewnymi w ramach wspólnego
zakresu wyznaczonego przez nauki społeczne.

Wyróżniamy socjotechnikę w sensie ściślejszym i w sensie szerszym.

W sensie ściślejszym
socjotechnika sprawdza przydatność zaradności zbiorowej nagromadzonej przez
doświadczenie społeczne.

W sensie szerszym
dostarczać może bogatego arsenału sposobów rozwiązywania zagadnień społecznych
nagromadzonych przez doświadczenie historyczno-społeczne.

Można wyróżnić następujące rodzaje wpływów wywieranych na innych:

1. przymus

2. stosunek wyższości, w którym rozkaz bez groźby użycia siły
określa

zachowanie drugiej osoby

3. manipulacja, w której wykorzystuje się mechanizmy
oddziaływania, nie bez

wyłożenia celów wprost

4. jasne stawianie sprawy z ukazywaniem alternatywnych kierunków
działania

5. wzór do naśladowania, gdzie człowiek wywierający wpływ nie jest
świadomy

tego, że daje wzór

6. udzielanie porad i wskazówek

7. wymiana, w której jedna osoba modyfikuje sytuację tak, aby
wynikało z tego

określone zachowanie się
drugiej osoby

Inna systematyzacja oddziaływań to wyróżnienie sprawcy- ten który oddziaływa i wykonawcy-ten na kogo oddziaływanie
jest kierowane.

Wykonawca może realizować wzór zachowania podsuwany mu przez
sprawce na zasadzie trzech zasadniczych procedur:

1. Naśladowanie

2. Przekonywanie

3. Manipulowanie

Oddziaływanie socjotechniczne może się posługiwać zachętą do
naśladowania, przekonywaniem, i manipulacją jako swymi środkami. Sposoby te
mogą być używane oddzielnie lub łącznie, z większym lub mniejszym stopniem
uświadomienia. Mogą być użyte w celach uznawanych za dobre i dla celów
uznawanych za złe. Podsumowując można stwierdzić ze socjotechnika jest nauką
praktyczną, która używa powyższych sposobów zmierzając do ukształtowania
wyznaczonego wzoru osobowości, całościowego lub częściowego, tak, aby następnie
nowo powstałe wzory zachowania działając realizowały z góry zamierzone skutki.

Nauki teoretyczne
zajmują się opisywaniem i wyjaśnianiem świata, natomiast nauki praktyczne jego
przekształcaniem.

Wśród nauk
praktycznych centralne miejsce zajmuje prakseologia jako nauka o skutecznym
działaniu. Socjotechnika jest zastosowaniem prakseologii do nauk społecznych.

Socjotechnika może
być wykorzystywana do celów moralnie ocenianych jako „dobre” lub” złe”.

Przykładem dobrego
zastosowania jest wychowywanie dzieci, zwalczanie patologii społecznych czy
resocjalizacja.

Socjotechnika używana jest również do celów budzących dezaprobatę.
Np. przez sekty.

Ukazywanie stosowania technik socjometrycznych do celów złych
demaskuje te cele oraz dostarcza wiedzy jak skutecznie działać na rzecz celów
aprobowanych.

Socjotechnika jest,
więc nacelowana na zwalczanie tego, co zostało określone jako społeczne zło jej
działanie, więc nie jest możliwe bez przyjęcia pewnej siatki wartości każdego
społeczeństwa.

Rozwój socjotechniki jest symptomem wzrostu potrzeby społecznie
racjonalnego zarządzania oraz wymogiem wzrastającej dojrzałości metodologicznej
nauk w ogóle.

W ogólnych rozważaniach na temat socjotechnik możemy wyróżnić jej
3 modele
:

1. klasyczną koncepcje socjotechniki
polega na zestawieniu i dobieraniu rozmaitych prawidłowości ogólnych z zakresu
socjologii i nauk pokrewnych po to aby przekładać je na język odpowiednich
dyrektyw praktycznych.

2. kliniczną koncepcje socjotechniki
zainteresowana jest nie tylko w przedłożeniu opracowanego zespołu dyrektyw
praktycznych, ale również uważa za swoje zadanie taką swoistą kooperację z
tymi, do których są dyrektywy skierowane, aby na drodze perswazji dyrektywy
te przez nich zostały zaakceptowane, zrealizowane.

3. eksperymentalno - interwencyjną koncepcje socjotechniki – uważa
za swe zadanie samoistną interwencje w stosunku do rozmaitych grup społecznych,
instytucji, organizacji itd., ze wskazaniem na potrzebę działania
socjotechnicznego wraz z wykazaniem strat i korzyści które z tego działania by
wynikały, oraz pokazaniem, jakie oceny o charakterze zasadniczym zostaną w
działanie zaangażowane.

Możemy wyróżnić także 2 strategie:

1. emancypacyjną- gdzie podmioty stwarzają
warunki, których celem jest pokazanie przedmiotom możliwości swobodnego
działania(wyzwalających ludzi z ograniczeń) Budowanie spontaniczności i
aktywności

2. manipulacyjną -gdzie podmioty stojące
nad zbiorowościami bądź podmioty zewnętrzne poprzez narzucenie określonego
systemu bodźców starają się wyzwolić reakcje przystosowawcze mające zmienić
zbiorowość w określonym kierunku.

Elementy
składowe socjotechniki to:

1. systemy oddziaływania podmiotów
sterujących na przedmioty sterowane gdzie

może zachodzić relacja liniowa, liniowa
pośrednia i nieliniowa pośrednia.

2. reguły socjotechniczne-dyrektywy
socjotechniczne:

warunek wystarczający
aby osiągnąć cel wystarczy?

warunek konieczny ale nie wystarczający:
aby osiągnąć cel trzeba?

warunek zwiększenia prawdopodobieństwa:
aby osiągnąć cel dobrze jest?

3. środki działania podmiotu sterującego

oddziaływanie na emocje
lub uczucia

oddziaływanie na umysł i intelekt

4. zmiany społeczne w przedmiotach działania

wywołują one zmiany w
zachowaniach i postawach.

Możemy
wyróżnić także socjotechniczne modele zbiorowości:

1. Model systemowo funkcjonalny- ujmuje
zbiorowość jako zrównoważony system (każdy element ma określone miejsce)
zakłada że zbiorowości zbudowane są z jednostek biernych nastawionych
przystosowawczo

2. Model procesowo - podmiotowy- ujmuje
społeczeństwo jako system ciągłych zmian zbiorowości zbudowane są z aktywnych
jednostek.

Filtered HTML

  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w klikalne odnośniki.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.

Plain text

  • Znaczniki HTML niedozwolone.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w klikalne odnośniki.
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.