Odpowiedz

Działy filozofii

ONTOLOGIA – jest to
teoria bytu, szeroko rozumianej rzeczywistości. O. Stara się rozstrzygnąć, czy
istnieje jeden byt, czy więcej jego rodzajów. Docieka jego natury oraz tego,
jakie istotne właściwości mu przysługują. Rozważa byt w aspektach czasowym i
przestrzennym. Interesuje się strukturą rzeczywistości, charakterem układu
stanowiących ją rzeczy i zjawisk, jego ewentualnym porządkiem i prawidłowością.
Stawia problem wolności, próbując wyjaśnić, na czym ona polega i jaki ma
zakres. Zajmuje się stosunkiem świadomości, psychiki do materii. Podejmuje
zagadnienie rozwoju rzeczywistości oraz prawidłowości, które nimi rządzą.

EPISTEMOLOGIA – (gnoseologia,
teoria poznania). W ramach tej dyscypliny filoz. Mieszczą się problemy
dotyczące poznania bytu. Rozpatruje ona tę szczególną postać aktywności
ludzkiej, która zmierza do wykrycia wiedzy o rzeczywistości. Dlatego też
epistemologia analizuje pochodzenie poznania (aspekt genetyczny) jak też drogi,
którymi powinno się podążać (aspekt metodologiczny ). Rozważa kwestię
możliwości poznawczych człowieka, a więc sprawę tego rodzaju, czy świat jest w
pełni dla niego poznawalny, czy tez nie. Kieruje wreszcie swą uwagę na
rezultaty naszych czynności poznawczych, mając na względzie to, czy osiągnięte wyniki
odznaczają się prawdziwością. W związku z tym stara się w ogóle określić prawdę
oraz podać jej kryterium, jej probierz, pomocny dla stwierdzenia, który sąd lub
zdanie odpowiada warunkom nałożonym przez definicję prawdy.

ANTROPOLOGIA
FILOZOFICZNA
– dyscyplina ta wypracowuje ogólną, filoz. Koncepcję człowieka.
Przede wszystkim koncentruje się na jego istotnych właściwościach, czyli na
tzw. naturze ludzkiej, oraz stara się określić miejsce, jakie zajmuje on tak w
świecie przyrodniczym, jak też w świecie społeczno – kulturowym. Ponadto
porusza zagadnienia sensu i celu życia ludzkiego, szczęścia, cierpienia,
śmierci, stosunku jednostki do zbiorowości.

ETYKA, CZYLI
NAUKA O MORALNOŚCI
– interesuje się ona postępowaniem ludzkim, jego
charakterystyką z punktu widzenia dobra i zła. Stąd rozważane przez nią
problemy wartości, oceny, normy, sposobu poznawania faktów moralnych, ich
zakresu, ideału etycznego. Rozpatruje także kwestię związków między
stanowiskami etycznymi a określonymi koncepcjami ontologicznymi i religijnymi.

ESTETYKA – dział ten
tradycyjnie bywa określany jako nauka o pięknie. Niewątpliwie chodzi również o
inne kategorie estetyczne, jak wdzięk, urok, wzniosłość, konieczność czy nawet
różne odmiany brzydoty. Bliższa analiza przedmiotów, w których pojawiają się
owe kategorie, stanowi jeden z głównych kierunków dociekań estetycznych. Drugi
kierunek – to badanie samego przeżycia estetycznego, jego faz, elementów
składowych oraz uwarunkowań.

FILOZOFIA
SPOŁECZNA
– dziedzina ta rozpatruje ogólne zagadnienia związane z życiem
społecznym człowieka. W jej obrębie pojawiają się takie problemy jak : problem
prawidłowości kierujących funkcjonowaniem i rozwojem społeczeństwa, kwestia
świadomości społecznej i jej stosunku do materialnych warunków egzystencji ludzkiej,
zagadnienie państwa, problem dziejów, ich kierunku, sensu oraz czynników
decydujących o takim czy innym przebiegu wydarzeń historycznych.

26.PROBLEM BYTU W DZIEJACH FILOZOFII –
wyjaśnij na kilku przykładach

W całym tym zagadnieniu
chodzi o to, czy byt istnieje niezależnie od naszych przeżyć psychicznych, czy
też pozostaje w tak ścisłym związku z nimi, że nie można mu przypisać
obiektywnego istnienia.

Zanegowanie obiektywnego
istnienia rzeczywistości, a tym samym włączenie jej w sferę subiektywnych
przeżyć świadomych podmiotu stanowi kwintesencję reprezentowanego przez
subiektywnych idealistów. W dziejach
filozofii pojawiał się on stosunkowo rzadko. Najbardziej znanym
przedstawicielem jest George Berkeley, uważa on, że świat materialny wobec
świadomości zyskuje charakter jej wytworu, fikcji, czegoś, co istnieje
subiektywnie. Z dziedziny transcendentnej (łac. Przekraczać), w stosunku do
umysłu ludzkiego, staje się jego immanentną (łac. In maneo – pozostają
wewnątrz) treścią.

Przedstawiciele idealizmu
obiektywnego uznają, że rzeczywistość nie jest tworem umysłu ludzkiego, że
istnieje ona niezależnie od naszej woli i świadomości. Ma ona jednak, ich
zdaniem, charakter duchowy, albo i duchowy, i materialny.

Idealistami obiektywnymi mogą
być zarówno moniści, jak dualiści i pluraliści. Stanowisko to reprezentuje np.
Hegel, Platon. Wg Platona idee nie są bowiem bytem pomyślanym przez kogoś.
Stanowią autonomiczny świat niezmiennych, wiecznych i doskonałych przedmiotów.
Miejsce idei w systemie Tomasza z Akwinu zajmuje Bóg, który jest istotą tak
doskonałą, że nie do pomyślenia byłoby, że jest wytworem jakiegoś umysłu, ale
także przyroda materialna, chociaż stworzona, przedstawia dla niego obiektywną
realność.

U Kartezjusza obie substancje, myśląca i rozciągła, są bytami w pełni
obiektywnymi.

Filozofia marksistowska,
że wszelki materializm uznaje obiektywne istnienie rzeczywistości, przy czym
przez rzeczywistość rozumie on byt materialny w całym bogactwie jego
różnorodnych przejawów. Głosi bezwzględny prymat materii wobec tego, co
duchowe.

27. Stanowiska
ontologiczne: monizm, dualizm, pluralizm, materializm, idealizm.

Wyróżnienie owych stanowisk wiąże się z podejściem filozofów do
materialnej rzeczywistości, która stanowi naturalny teren życia i działalności
człowieka, poddany ogólnej refleksji dopiero na płaszczyźnie filozoficznej. W
rozważaniach ontologicznych (metafizycznych) świat materialny znajdował zawsze
swoje miejsce. Jednakże różnie bywał interpretowany. Wyróżniamy dwa zasadnicze
stanowiska: idealizm i realizm.

MONIZM – zwolennicy
tego stanowiska uważają, że istnieje jeden byt o naturze duchowej. Natomiast
rzeczywistość materialną traktują jako cos pozornego, ułudnego, czemu właściwie
nie przysługuje faktyczne istnienie. Monizm jest skrajną postacią idealizmu.

DUALIZM – dualiści
uważają, że materia jest bytem, ale nie jedynym, gdyż oprócz niej istnieje
również byt duchowy. Według nich cała rzeczywistość rozpada się zatem na dwie,
zasadniczo różniące się sfery bytowe: idealną i materialną. Są przy tym
przekonani, że obie te sfery nie odgrywają równorzędnej roli i zawsze
podkreślają wyższość bytu duchowego. Przejawia się to najczęściej w tym, że
bytowi duchowemu przypisuje się czasem pierwotność wobec bytu materialnego,
uzależnia się przyrodę od czynników idealnych oraz widzi się w duchu byt
doskonalszy.

PLURALIZM – zwolennicy tego rzadkiego stanowiska sądzą, że
rzeczywistości nie da się sprowadzić ani do jednego bytu, ani do dwóch rodzajów
bytu. Twierdzą oni, że istnieje wiele bytów, z których każdy charakteryzuje się
odrębnością, samodzielnością i niesprowadzalnością do innych sfer bytowych.
Każdy taki byt jest jakby „światem dla siebie”. (Gottfried Wilhelm Leibniz).

MATERIALIZM – jeden z dwóch głównych kierunków w rozwoju filozoficznym wychodzący z
założenia, że świat istnieje obiektywnie, niezależnie od świadomości, która
jest wtórna w stosunku do materii (materializm dialektyczny) dialektyczna
postać filozofii materialistycznej, stanowiąca światopoglądową i metodologiczną
podstawę marksizmu; (m. historyczny) materialistyczne pojmowanie dziejów.

IDEALIZM – kierunek
filozoficzny zakładający pierwotność ducha, idei, świadomości i wtórność
materii, przeciwstawny materializmowi.

Filtered HTML

  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w klikalne odnośniki.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.

Plain text

  • Znaczniki HTML niedozwolone.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w klikalne odnośniki.
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.